Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перу департаменттері
Departments of Peru
Тачна (ˈtaɣna; Aymara & Quechua: Taqna) – Перудегі ең оңтүстік департамент және аймақ. Чили армиясы Тынық мұхиты соғысы кезінде 1885 жылдан 1929 жылға дейін қазіргі Тачна департаментін басып алды, содан кейін ол Перу құрамына қайта енді.
Tacna (ˈtaɣna; Aymara & Quechua: Taqna) is the southernmost department and region in Peru. The Chilean Army occupied the present day Tacna Department during the War of the Pacific from 1885 until 1929 when it was reincorporated into Peru.
География
Тачна департаменті батысында Тынық мұхитымен, солтүстігінде Мокегуа департаментімен, солтүстік-шығысында Пуно департаментімен, шығысында Боливияның Ла-Пас департаментімен, оңтүстігінде Чилидің Арика-Паринакота аймағымен шектеседі. Тачна аймағы мен Чили арасындағы шекара «Ла Линеа де ла Конкордия» деп аталады. Аймақ Титикака үстірттігінің төменгі жағында орналасқан және географиялық тұрғыдан алуан түрлі: жанартаулар, шөлдер және таулы аймақтарды қамтиды. Олардан пуналар мен үстірттіктер арқылы ағатын өзендер бастау алып, осы аймақтың су жүйесін құрайды. Аймақ кіші ғана, бірақ кен байлықтары мен ауыл шаруашылығы саласында маңызды әлеуетке ие. Онда әртүрлі климаттық жағдайлар мен сан алуан өнімдер кездеседі.
The department of Tacna has borders with the Pacific Ocean on the west, the department of Moquegua on the north, the department of Puno on the northeast, the Bolivian La Paz Department on the east, and the Arica Parinacota Region of Chile on the south. The border between the Tacna Region and Chile is known as La Línea de la Concordia. The region is located below the Titicaca plateau and has a diverse geography, including volcanoes, deserts, and mountainous zones, from which arise rivers that cross over the punas and the plateaus, thus forming the hydrographical system of this zone. The region is small in size but has a significant mining and agriculture potential. It has various climates and diverse production.
Климат
Бұл аймақта жыл бойы күн көп, себебі мұндағы ауа тұрақты түрде төмен түсіп, атмосфералық қысым жоғары болады. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Тачна шөлді климат аймағына жатады және климат карталарында "Bwh" деп белгіленеді.
This area has a high level of sunshine year round due to its stable descending air and high pressure. According to the Köppen Climate Classification system, Tacna has a desert climate, abbreviated "Bwh" on climate maps.
Тарихқа дейінгі дәуір
10 000 жылға жуық тарихы бар өте ерте мәдениеттің іздері табылды. Аймақтағы археологиялық қазбалар тас дәуірінде осы аймақта өркениет болғанын көрсетті. Токепала үңгірлері (б.з.д. 7630 ж.) және Кару шатыры (б.з.д. 6240 ж.) осы кезеңге жатады. Ғирата кешені, Муллини және Кеньавичинка сияқты зерттеулері аяқталмаған басқа да орындар бар.
There is evidence of the presence of a very early culture that goes back almost 10 000 years. The archaeological investigations in the region have proven that a civilization dwelt in this zone in the Stone Age. The Toquepala Caves (7630 BC) and Abrigo de Caru (6240 BC) belong to this age. There are other sites such as Girata Complex, Mullini, and Queñavichinca, where investigations have not been concluded.
Испандық жаулап алу
1535 жылы испан жаулап алушыларының алғашқы топтары аймаққа келді. Бұл топтар Чилиді жаулап алу мақсатымен ұйымдастырылған Альмагро экспедициясының құрамына кірген адамдардан тұрды. Осы кезеңде Тачна қаласы Вилла Сан-Педро де Тачна деп аталып келді. 1615 және 1784 жылдары Тачнада күшті жер сілкінісі болды, көптеген елді мекендер қирады. Бірақ олар бұрынғы орналасқан жерлерінде қайта жаңартылды.
The first groups of Spanish conquerors arrived in the region in 1535. These groups were formed by members of the Almagro expedition, organised to conquer Chile. During this time, the city of Tacna was called Villa San Pedro de Tacna. In 1615 and 1784 Tacna experienced violent earthquakes, and many towns were reduced to ruins. However, they were rebuilt in the same locations as before.
Чилидің әкімшіліктері
1880 жылы 26 мамырда Альто-де-ла-Алианса шайқасынан кейін Чили әскері Такна провинциясын басып алды. Шарттарға сәйкес, Чили Такна және Арика провинцияларын он жылға басып алуға міндетті болды, одан кейін аймақтың тәуелділігін анықтау үшін референдум өткізілуі тиіс еді. Такна 50 жыл бойы Чилидің бақылауында қалды, осы кезеңде чилилік топтар мен билік жергілікті халықты перуандық тарихынан бас тартып, чилилік азаматтыққа көнуге итермелеу үшін «чилизациялау» науқанын жүргізді. Бірақ перуандық ұлтшылдар чилилік үгіт-насихаттың сәтсіз аяқталғанын және жоспарланған референдумның ешқашан өткізілмегенін қамтамасыз етті. Соңында 1929 жылы Лима шартына қол қойылды, онда Чили Ариканы өзінде қалдырды, ал Перу 6 миллион долларлық өтемақы және басқа да жеңілдіктер алып Такнаны қайта алды. 1890 жылдан 1929 жылға дейін Локумба Чили басқаруына бағынбаған департамент аймағының уақытша астанасы болды. Чили әкімшілігі кезінде Такнада Сальвадор Альенде және оның отбасы сияқты маңызды тұлғалар тұрды; олар қалада сегіз жыл өмір сүрді. Альенде бала кезінен Такнада өсті. Ол 1908 жылы қалаға келді және Такна орта мектебінде (Liceo de Tacna) оқыды.
On 26 May 1880, after the Battle of Alto de la Alianza, the Chilean army occupied the Tacna province. Under the terms of the treaty, Chile was to occupy the provinces of Tacna and Arica for ten years, after which a plebiscite was to be held to determine the region's sovereignty. Tacna remained under Chilean control for 50 years, during which Chilean groups and authorities led a campaign of Chilenization in an attempt to persuade the local population to abandon their Peruvian past and accept Chilean nationality. However, Peruvian nationalists ensured that the Chilean propaganda failed and the planned plebiscite was never held. Finally, in 1929, the Treaty of Lima was signed in which Chile kept Arica, while Peru regained Tacna whilst receiving a $6 million indemnity and other concessions. From 1890 to 1929, Locumba served as the provisional capital of the area of the department not under Chilean administration. Some of the important persons who lived in Tacna during the Chilean administration was Salvador Allende and his family; they lived in the city for eight years. Allende lived in Tacna from infancy. He arrived in 1908 and studied in the Tacna School (Liceo de Tacna).
Саяси бөліну
Тачна департаменті төрт провинцияға (lang es, жекеше: provincia) бөлінеді, олар 26 ауданнан (distritos, жекеше: distrito) құралған.
Tacna Department is divided into four provinces (lang es, singular: provincia), which are composed of 26 districts (distritos, singular: distrito).
Экономика
Такнаның негізгі табысы мыс кенінен түседі. Ауыл шаруашылығында Перудегі зәйтүннің 53,15 пайызы Тачнада өндіріледі. Сондай-ақ, жүгері, картоп, бидай, мақта, ақшөп, люцерна және жүзім (шарап және писко өндірісі үшін) өсіріледі. Ірі қара мал мен қой да шаруашылықта кең таралған. Кен өндіру мен ауыл шаруашылығынан өзге, балық аулау да маңызды сала, себебі Тачнаның жағалау аймағы балық ресурстарына бай.
Tacna's primary income earner is copper mining. Agriculturally, Tacna produces 53.15% of the whole olive crop in Peru. It also produces maize, potatoes, wheat, cotton, oregano, alfalfa, and grapevine (for the production of wine and pisco). It also has a sizable herd of dairy cattle and lamb. In addition to mining and agriculture, fishing is also important, as Tacna's offshore region is abundant in fish resources.
Типтік тағамдар мен сусындар
Тачнаға келгендерге әсем үйлестірілген, көп мөлшерде берілетін түрлі-түсті тағамдар ұсынылады. Пиканте а ла Такненя және патаска Такненя осы өңірге тән. Жүгері мен ірімшік, қуырылған жүгерімен қуырылған чихаррон, үйрек немесе теңіз шошқасы (куй) чактадо, бұршақ пен кішміш қосылған жүгері торт, пісірілген шошқа еті, грильде пісірілген қозы да жергілікті арнайылықтардың қатарында. Ішетіндерге келсек, Тачнада Брюссель шабдалысы, фрутилья немесе тумбо, сондай-ақ жергілікті жүзімдікте өндірілген шараптар бар.
Tacna offers visitors colorful dishes exquisitely combined and abundantly served. The picante a la Tacneña and patazca Tacneña belong to this region. Corn and cheese, chicharrones with toasted corn, cuy, or guinea pig chactado, corn cake with peanuts and raisins, baked pork, grilled lamb, are also local specialties. To drink, Tacna has macerated Brussels apricot, frutilla or tumbo, and wines produced in the local vineyards.
Мерекелік шаралар
Карнавалдар. Олар әр түрлі қалалар мен ауылдарда жергілікті билермен тойланады, олар күні-түні жалғасуы мүмкін. Сәуір айы – Такнада жүгері мен картоп фестивалі. 26 мамыр – Альто-де-ла-Алианса шайқасының жылдығы. 7 маусым – Арика шайқасының жылдығы. 20 маусым – такналық патриот Франсиско Антонио де Зела еске алу күні. 23 маусым – Сан-Хуан түні. 28 тамыз – Ту процессиясы (Procesión de la Bandera). Бұл Тачна қаласының әйелдерінің Перудің қызыл-ақ туын көшелермен алып жүретін азаматтық шеру. Кейін, түрлі қоғамдық бірлестіктер, студенттер, қарулы күштер мен полиция күштері парадқа қатысады, ол Батырлар аркасы орналасқан бас алаңда аяқталады. Бұл Тачнаның Перу территориясына қайта қосылуын тойлайтын аптаның бір бөлігі. Сонымен қатар, фермерлік және мал шаруашылығы өнімдері, өнеркәсіптік тауарлар мен қолөнер бұйымдарының жәрмеңкесі өтеді.
Carnivals. They are celebrated in different towns and villages with typical local dances that can go on for entire days and nights. April – the Corn and Potato Festival in Tacna. 26 May – the Anniversary of the Battle of Alto de la Alianza. 7 June – the Anniversary of the Battle of Arica. 20 June – Day to remember the tacneño patriot Francisco Antonio de Zela. 23 June – Night of San Juan. 28 August – Procesión de la Bandera. A civic procession act in which women of Tacna carry the red and white Peruvian flag through the streets of the city. Later, various associations, groups of students, and the armed and police forces take part in a parade that ends in the main square, where the Arch of the Heroes is located. It is part of a week that celebrates the reincorporation of Tacna into Peruvian territory. Simultaneously, a fair for farm and livestock products, industrial goods, and handicrafts takes place.