Кіріспе

Даниялық дәрігер, ғалым және теолог (1585–1629)

Қаспар Бартолин Үлкен (/bɑr/'/t/oʊ//l//ɪ//n/, /'/bɑr//t/əl//ɪ//n/; 12 ақпан 1585 – 13 шілде 1629) – Даниялық дәрігер, ғалым және теолог.

Өмірбаян

Каспар Бертхелсен Бартолин Данияның Мальмё қаласында (қазіргі Швеция) дүниеге келді. Оның ерекше қабілеттері ерте білінді; үш жасында ол оқи білді, ал он үш жасында грек және латын тілдерінде сөздер жазып, оларды көпшілік алдында оқыды. Он сегіз жасқа келгенде Копенгаген университетінде білім алды, сосын Росток және Виттенбергте оқыды. Бартолин Германия, Нидерланды, Англия, Франция және Италия елдеріне саяхат жасады, барлық университеттерде зор құрметпен қарсы алынды. 1613 жылы Копенгаген университетінде медицина профессоры болып тағайындалды және он бір жыл осы қызметте болды. Бірақ, қауіпті ауруға шалдыққанда, егер жазылса, өзін тек дінтануды зерттеуге арнауға ант берді. Кейін ол университетте теологиядан сабақ берді және Роскильде каноник болды. Оның "Anatomicae Institutiones Corporis Humani" (1611) атты еңбегі көп жылдар бойы анатомия саласы бойынша негізгі оқулық ретінде пайдаланылды. Ол иіс сезу нервінің қалай жұмыс істейтінін алғаш рет сипаттаған.

Жеке өмір

Бартолин математик Томас Финктің қызы Анна Финккеге үйленген. Оның ұлдары Бертель Бартолин (1614–1690), Томас Бартолин (1616–1680) және Расмус Бартолин (1625–1698) де ғалымдар болды. Оның немересі Кіші Каспар Бартолин (1655–1738) анатомия ғылымын зерттеуші. Ол 1629 жылдың 13 шілдесінде Зеландиядағы Соро қаласында қайтыс болды.