Кіріспе

Аргентиналық энергетикалық компания

Боливиялық мұнай компаниясы

1922 жылы президент Иполито Иригоеннің басшылығымен құрылған YPF, Совет Одағынан тыс мемлекеттік кәсіпорын ретінде құрылған алғашқы мұнай компаниясы және тік интеграцияланған алғашқы мемлекеттік мұнай компаниясы болды. YPF-тің алғашқы директоры Энрике Москони 1922 жылы қызметке кірісіп, 1930 жылға дейін осы қызметте болды. Компаниядағы қызмет кезеңінде Москони экономикалық тәуелсіздікті жақтады және 1928 жылдан бастап мұнай ресурстарын ұлттандыруды ұсынды; алайда, 1930 жылы Иригоенге қарсы болған, соның ішінде шетелдік мұнай компанияларының қолдауына ие болған әскери төңкеріс салдарынан бұл жоспар іске аспады. YPF президент Карлос Менемнің кезінде жекешелендіріліп, 1999 жылы испандық Repsol компаниясы сатып алды; нәтижесінде құрылған біріккен компания Repsol YPF деп аталды. Фирманың 51% қайта мемлекеттік меншікке алуы 2012 жылы президент Кристина Фернандес де Киршнер бастады. Аргентина үкіметі ақырында Repsol компаниясына 5 миллиард доллар өтемақы төлеуге келісті. Bloomberg мәліметінше, директорлар кеңесіне Маттео Реджио және Мигель Гутьеррес кіреді.

Ерте дамуы

Компания, мұнайды барлау, өндіру, тазарту және коммерцияландыруға маманданған, 1907 жылы Чубуттегі Комодоро Ривадавия қаласының жанында мұнайдың табылуымен құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін мұнай маңызды ресурсқа айналды, оның бақылауы үшін бәсекелес державалар күресті. YPF 1922 жылдың 3 маусымында Аргентина президенті Иполито Иригоен құрды. YPF құрылғаннан кейін Уругвайда ANCAP (1931), Боливияда YPFB (1936), Мексикада Pemex (1938), Чилиде ENAP (1950) және Бразилияда Petrobras (1953) құрылды. Москони YPF-тің алғашқы директоры болды. YPF 1923 жылы АҚШ-тан алғашқы танкерін сатып алды және бірнеше өндіру нысандарын ғана емес, сонымен қатар Комодоро Ривадавия сияқты толық қалалар мен елді мекендерді салды; Санта-Крустағы Калета Оливия; Неукендегі Плаза Хуинкуль; және Салтадағы генерал Москони. Комодоро Ривадавиядағы өндіріспен нығайтылған компания алғашқы жылында (1922) 2,2 миллион баррель өндірді; бұл ішкі өндірістің үштен екі бөлігінен асып, сол жылы Аргентинаның мұнай тұтынуының төрттен бірін құрады. 1923 жылы Bethlehem Steel компаниясымен жасалған келісімдер YPF-ке бензин мен керосин өндірісін бастауға мүмкіндік берді. Бұрын Армияның Әуе күштері бөлімін басқарған Москони, Салта провинциясының губернаторы Хоакин Корваланға Салтаның мұнайын YPF пайдалануды ұсынды, провинцияға 13% роялти ұсынды. Алайда, New Jersey Standard Oil компаниясымен одақтасқан Корвалан, «провинциялық автономия» тұжырымына сілтеме жасай отырып, Москонидің ұсынысын қабылдамады. Бұл бас тарту Москониді Аргентинаның тәуелсіздігін нығайту үшін мұнайды мемлекеттік меншікке алуға бағытталды. Москонидің айтуынша, бұл мұнай трестерінен, әсіресе Аргентинадағы ең ықпалды шетелдік компаниялардың бірі болған Standard Oil компаниясынан «барлық түрдегі қарсылықтар мен кедергілерді» тудырды. Компания Комодоро Ривадавия, Жужуй және Салтада жұмыс істеді. Алайда монополия толық емес, ол мұнайды барлауға, өндіруге және тасымалдауға ғана шектелді, бірақ сату мен импортты қамтымады. Заң жобасын президент Марсело Торкуато де Альвеар қолдады, бірақ ақырында Сенаттағы консерваторлар тоқтатты. Мұнайды ұлттандыру 1928 жылғы Иригоеннің сайлау науқанының маңызды тақырыбы болды, бірақ Иригоеншілер өз сын-қарыздарын New Jersey Standard Oil компаниясына бағыттап, Аргентина экономикасы тығыз байланысты Британ империясының мүдделеріне шабуыл жасаудан аулақ болды (әсіресе Royal Dutch Shell). Келісім 1930 жылдың қыркүйегінде мұнай ресурстарын толық ұлттандырумен бірге ресми түрде жасалуы тиіс еді. 1955 жылға қарай YPF-те мұнай өндірісі 25 миллион баррельден асты (елдің жалпы өндірісінің 84%). Перон экономикалық ұлтшылдықты саясаттың басты бағыты етіп белгіледі. YPF жеке компанияларға салынатын жоғары мұнай импорттық тарифтерінен босатылды, ал 1949 жылғы Конституцияның 40-бабы барлық энергия және минералды ресурстарды мемлекеттік меншікке алуды көзделді. Мұнай тапшылығының нашарлауы Перонды 1947 жылы, YPF АҚШ-тың Drilexco фирмасымен мұнай бұрғылау келісімшартына қол қойған кезде, секторға шетелдік инвестицияларды тартуға итермеледі. Барлау көлемі екі есеге көбейіп, Салта провинциясында маңызды қорлар табылды. 1955 жылы Standard Oil of California компаниясымен жылына 56 миллион баррельге дейін өндіріс үшін келісім жасалды. Drilexco және Standard Oil келісімдерінің бұрынғы сыншысы, президент Артуро Фрондизи 1958 жылы YPF-тің жаңа ұңғымаларды барлау мен өндіруді ынталандыру үшін шетелдік фирмаларға жалға беру келісімдерін берген саясатты қабылдады. Фрондизи ұсынған дамушы экономикалық саясаттың маңызды бөлігі, бұл саясат мұнай және газ ресурстарының өзі қайта ұлттандырылатындығы туралы ескертумен жасалды. Негізінен АҚШ компанияларымен он үш келісімшартқа қол қойылды, әр келісімшарт беруші жаңа ұңғымалардан алынған табыстың 40%-ын алады. Жеке өндіріс тоқтап қалған, бірақ елдің жалпы өнімінің үштен біріне дейін өсті. YPF өзі рекордтық инвестицияларды қаржыландыруға мүмкіндік берген роялтиден үлкен пайда тапты. Бұл өз кезегінде YPF өндірісін 65 миллион баррельге дейін екі есеге арттырды; жеке секторды қоса алғанда, Аргентинаның мұнай өндірісі 1962 жылға қарай 98 миллион баррельге дейін үш есеге жуық өсті, ал тұтынудың жоғары болуына қарамастан, импорт жалпы сұраныстың тек бір алтыншы бөлігіне дейін төмендеді. Бұл жаңалық YPF өндірісін 1965 және 1968 жылдар аралығында 50%-ға 95 миллион баррельге дейін өсірді, оның елдің мұнай өндірісіндегі үлесі екі еседен үш есеге дейін өсті. Фирма директоры Рауль Ондартстың тікұшақтағы апатта қаза болуы және 1981 жылы генерал Гильермо Суарес Мейсонның тағайындалуымен бірге ауыр басқарудың кезеңі басталды. Бірінші армия корпусының басшысы ретінде («кір соғысының» көптеген қылмыстарына қатысқан) Суарес Мейсон YPF-тің басқару лауазымдарына көптеген әскери барлау әріптестерін орналастырды. Олар өз кезегінде үлкен мөлшерде отынды директордың жаңадан құрылған Sol Petróleo компаниясына аударды, бұл Суарес Мейсон мен оның тағайындалғандарының жемқорлыққа және Контрас пен фашистік P2 ұйымына (директор мүше болған) қаражат аудару үшін пайдаланған фирма. Суарес Мейсон YPF-тің мұндай активтерді жоюды және экономика министрі Хосе Альфредо Мартинес де Хостың валюта күшін күшейту және қаржылық либерализация саясатын сақтау үшін шетелдік қарызды ұлғайту қажеттігі үшін ауыр қарызға түсірді. Суарес Мейсон қызмет еткен кезеңде YPF қарызы 142 есе өсті.

Дегенмен, YPF 1992 жылы 4 миллиард доллардан астам сату көлемімен әлемдегі 365-ші ірі компания болып қала берді. Аргентина президенті Карлос Менем 1993 жылдың 28 маусымында Нью-Йорк және басқа да биржаларда IPO арқылы YPF-ті жекелендіруді бастады, акция құны компанияның 45% үлесі үшін 3 миллиард долларды құрады. IPO-ға дейін 18 ай ішінде YPF президент Менем тағайындаған жаңа бас директор Хосе Эстенсоро басшылығымен үлкен құрылымдық өзгерістерге ұшырады. YPF штаты келісімге келген кездегі жұмыстан босатулар мен YPF-тің бұрынғы қызметкерлері құрған компанияларға қызметтерді аутсорсингтеу арқылы 52 000-нан 10 600-ға дейін азайтылды. Компанияның қаржылық көрсеткіштері 1991 жылы шамамен 1 миллиард долларлық зияннан (бірақ сол кездегі есеп жүйесі нақты пайданы дұрыс есептей алмады) 1993 жылы 1 миллиард долларлық пайдаға дейін өсті, ал YPF-тің негізгі құны жекелендіруден кейін шамамен 2 миллиард доллардан 9 миллиард долларға дейін өсті. Эстенсоро бас директор болып қалды және компанияны одан әрі оңайлатты, сонымен қатар Аргентинадан тысқары жерлерге кеңейді, 1995 жылы Далластағы Maxus Energy Corporation компаниясын 740 миллион долларға сатып алды. Оның зәулімдік инвестициялар саясаты оның ізбасары Неллс Леонмен жалғастырылды, қорлар 50%-ға өсті, ал өндіріс 1993 жылы 109 миллион баррельден 1998 жылы рекордтық 190 миллион баррельге дейін өсті; соңғы көрсеткіштің 32 миллионы Maxus операцияларынан Эквадорда және басқа жерлерде өндірілді.

Repsol компаниясын сатып алу

Мадридтегі көпұлттық корпорация Repsol S. A. 1999 жылы YPF-тің 98%-ын екі кезеңде сатып алды: ұлттық үкімет 2 миллиард АҚШ долларына сатқан 15% акциясы және қалған барлық мемлекеттік сектор акцияларын, соның ішінде мемлекет пен провинциялар арасында тең бөлінген 10% акциясын қоса алғанда, 13 миллиард АҚШ долларынан астам сомаға 83% акциясы, сондай-ақ қалған инвесторлардың акцияларының көп бөлігі. Petersen Group (Бюенос-Айрес қаласындағы Eskenazi отбасының меншігі) 2007 жылы YPF-тің 15% үлесін сатып алып Repsol-мен серіктестікке кірісті; топ 2011 жылдың 4 мамырында компанияның тағы 10%-ын 1,3 миллиард АҚШ долларына сатып алды. Фирма акцияларының көп бөлігі (58%) Repsol-дің бақылауында болды, ал 16%-ы жеке портфельдерде қалды; Аргентина үкіметі алтын акциясын сақтап қалды. 2014 жылы Repsol Аргентина нарығынан шығып, YPF-дегі үлесінен бас тартты.

Реприватизациялау жоспарлары

Президент сайланған Хавьер Милей 2023 жылы сайланғаннан кейін YPF мемлекеттік бақылаудағы жекешелендіруді жоспарлаған компаниялардың бірі екенін айтты.

Операциялар

Өнімнің төмендеуіне қарамастан, компания Аргентинадағы өз секторындағы ең ірісі болып қала берді, үш объектіде және 1600 жанармай құю станциясында елдің мұнай өңдеу қуатының 52% -ын пайдаланды. Оның бензин және басқа мотор отындарының сатылымы 2011 жылы 12,15 миллиард литрді (3,21 миллиард галлонды) құрады, бұл ұлттық нарықтың 57% -ы. Аргентинадағы мұнай өндірісі 1998 жылы 308 миллион баррельге жетіп, содан кейін тұрақты түрде төмендеп, 2011 жылы 209 миллионға дейін төмендеді. Табиғи газ өндірісі де төмендеді, 2004 жылы 52 миллиард м3-тан 45,5 миллиард м3-қа дейін. Компанияның мұнай өндірісі 1998 мен 2011 жылдар арасында 43%-ға, ал табиғи газ өндірісі 2004 жылғы ең жоғары көрсеткіштен 37%-ға төмендеді. Мұнайды іздеу 1998 жылы 30 ұңғымадан 2010 жылы 8-ге дейін азайды (француздық Total S. A. компаниясы YPF-ті Аргентинадағы мұнайды бұрғылау бойынша жетекші компания ретінде басып озды). YPF-тің жалпы өнімдегі үлесі мұнайда 8 пайыздық тармаққа төмендеп 34%-ға, ал табиғи газ бойынша 12 пайыздық тармаққа төмендеп 23%-ға жетті; оның өндірісінің төмендеуі жоғалған мұнай өндірісінің 54%-ын және табиғи газдың 97%-ын құрады. 2013 жылы мұнай өндірісі 3,4%-ға, газ өндірісі 2,2%-ға, ал 2014 жылы мұнай және газ өндірісі тиісінше 8,7%-ға және 12,5%-ға өсті. YPF 2011 жылдың қараша айында 8071 км2 аумақты құрайтын Vaca Muerta дәстүрлі емес мұнай кен орнының ашылуын хабарлады, оның қалпына келтірілетін қоры 22,8 миллиард баррель мұнай эквивалентін құрайды және 30 000 км2 (11 600 миль) аумаққа дейін кеңейту әлеуеті бар. Жаңа тақталы кендерді есептемегенде, оның шикі мұнай және табиғи газ қоры 1999 мен 2011 жылдар арасында тиісінше 60% және 67%-ға төмендеді. Фирманың жаңа бас кеңсесі, Repsol YPF Tower, Сесар Пелли жобалаған және 2008 жылы ашылды.

Компаниялар статистикасы

Жыл Мұнай өндірісі (миллион баррель) Табиғи газ өндірісі (миллиард куб. фут) Мұнай қоры (миллион баррель) Табиғи газ қоры (миллиард куб. фут) Жаңа барлау ұңғымалары Таза кіріс (миллион АҚШ доллары) Салықтан кейінгі пайда (миллион АҚШ доллары) 1992 101 493 1029 10918 17 4094 271 1993–95 130 423 1136 8965 82 4445 693 1996–98 182 490 1458 9812 34 5854 758 1999–2001 173 606 1592 10472 13 7806 842 2002–04 154 631 1255 7923 11 5974 1455 2005–07 127 651 677 4739 14 8544 1527 2008–10 111 544 601 3805 7 10531 1219 2011 100 441 583 3695 н/к 13795 1289 Ескертулер: көрсетілмесе. Үш жылдық кезеңдер орташа мән. 1995–2011 жылдардағы өндіріс деректері Maxus Energy және басқа да шетелдегі бөлімшелерді қамтиды, әдетте YPF-тің жалпы әлемдік көлемінің 20%-ы. IMF-нің валюта бағамы. * Maxus Energy-ді қоспағанда.