Жаңазеландия қаиманова жылқысы: табиғатта өмір сүретін, жабайы, мықты мінезді жылқы тұқылы. Түсі, дене бітімі әртүрлі, сирек өсімдіктерді қорғау мақсатында бақыланады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылқы тұқымы
Breed of horse
Кайманава жылқылары – Жаңа Зеландияда 19 және 20 ғасырларда босатылған үй жануарларынан тараған жабайы жылқылар тобы. Олар қаталдығымен және тыныш мінезімен белгілі. Жаңа Зеландия үкіметі олардың тіршілік ететін ортасын, соның ішінде бірнеше жойылып бара жатқан өсімдік түрлерін қорғау үшін жылқылардың санын қатаң бақылайды. Әртүрлі тегіне байланысты бұл тұқымдағы жылқылардың бойы, дене бітімі мен түсі әртүрлі болады. Олар көбінесе жақсы дамыған, сенімді және мықты болады. Кайманава жотасындағы жылқылар алғаш рет 1876 жылы тіркелген, бірақ алғашқы жылқылар Жаңа Зеландияға 1814 жылы әкелінген. Жылқылардың саны қой шаруашылықтары мен атты әскер базаларынан қашулары немесе босатылулары арқасында артты. Кейбіреулерін жергілікті тұрғындар атқа міну үшін, ал еті, жүні және терісі үшін ұстап алған. Ірі шаруашылықтар мен орман шаруашылығы кәсіпорындарының құрылуына байланысты жылқылардың саны азайды, 1979 жылы барлығы 174 жылқы қалды. Жаңа Зеландия үкіметі 1981 жылы Кайманава жылқыларын қорғауға кірісіп, 1994 жылы олардың саны 1576-ға жетті. 1993 жылдан бері жылқылардың санын реттеу үшін жыл сайын дөңгелектеу шаралары жүргізіліп, барлығы 2800-ге жуық жылқы жиналды. Дөңгелектеуден кейін барлық жарамды жылқылар қайта орналастыруға жіберіледі. Кайманава жылқыларының популяциясы Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы тарапынан ерекше генетикалық құндылығы бар мал тобы ретінде тіркелген, ал тұқымның динамикасы мен мінез-құлқына қатысты бірнеше зерттеулер жүргізілді. Солтүстік аралдың солтүстік ұшындағы Аупури түбегінде басқарылмайтын жабайы жылқылардың шағын популяциясы да бар. Көптеген Кайманава жылқылары кішкентай болғанымен, мықты және сенімді, олар Пони клубының жарыс аттары және конкур аттары ретінде кеңінен танымал. Олар сондай-ақ жоғартқы жерлердегі шаруашылықтар үшін жұмыс аттары ретінде де танымал.
Kaimanawa horses are a population of feral horses in New Zealand that are descended from domestic horses released in the 19th and 20th centuries. They are known for their hardiness and quiet temperament. The New Zealand government strictly controls the population to protect the habitat in which they live, which includes several endangered species of plants. The varying heritage gives the breed a wide range of heights, body patterns and colours. They are usually well muscled, sure footed and tough. Horses were first reported in the Kaimanawa Range in 1876, although the first horses had been brought to New Zealand in 1814. The herds grew as horses escaped or were released from sheep stations and cavalry bases. Some of the horses were recaptured by the locals to be riding horses, as well as for their meat, hair, and hides. The number of horses declined as large scale farms and forestry operations were built on the ranges, and there was only around 174 horses by 1979. The New Zealand government started protecting the Kaimanawa horses in 1981, and there were 1,576 horses by 1994. Roundups have been carried out annually since 1993 to manage the size of the herd, removing around 2,800 horses altogether. All suitable horses are available for rehoming after the roundups. The Kaimanawa horse population is listed as a herd of special genetic value by the United Nations' Food and Agriculture Organization, and several studies have been conducted on the herd dynamics and habits of the breed. There is also a small unmanaged population of feral horses on the Aupōuri Peninsula at the northern tip of the North Island. The majority of Kaimanawa horses are small but tough and sure footed, and they are widely popular as Pony Club mounts and showjumpers. They are also popular as stock horses for high country stations.
Тарих
Жаңа Зеландияға алғашқы жылқыларды 1814 жылғы желтоқсанда англикандық миссионер Сэмюэл Марсден әкелді, ал жабайы жылқылар алғаш рет 1876 жылы Кайманава жотасында байқалды. Кайманава тұқымы 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында жоталарға босатылған үй жылқыларынан тараған. 1858 мен 1875 жылдар аралығында майор Джордж Гвавас Карлион Хоукс шығанағына Эксмур понилерін әкелді (бірақ олар таза Exmoor емес болуы мүмкін). Кейіннен оларды жергілікті жылқылармен шағылыстырып, Карлион понисін шығарды. Карлион понилері кейіннен сэр Дональд Маклин әкелген екі Уэльс понилық жеребе, Кинарт Цезарь мен Кометпен шағылыстырылды, нәтижесінде Комет тұқымы пайда болды. 1870 жылдары Маклин Каингароа жазығына Комет жеребесі мен бірнеше биелерді босатты, олардың қаны жабайы Кайманава жылқысының популяциясына араласты. Басқа тұқымдар да Кайманава жылқыларының қатарына қосылды, себебі жылқылар жергілікті қой шаруашылықтарынан қашып кетті немесе босатылды, ал Вайорудағы кавалерия бөлімдері құртқа індетінің қаупі туғанда жылқыларын босатты. Сондай-ақ, 1960 жылдары Николас Коренаф Арабия жеребесін Арго алқабына босатты, және Арабия тұқымы Кайманава жылқыларының қатарына араласты. 19 және 20 ғасырлар бойында Кайманава жылқыларынан жылқылар ұсталып, мінетін және мал жинауға, сондай-ақ ет, жүн және тері алу үшін пайдаланылды. Бастапқыда Британдық тажға және жергілікті маориге тиесілі жерлерде көптеген жылқылар мал өріп жүрді, бірақ көптеген жылқылар кең ауқымды фермалар мен орман шаруашылығы операциялары жоталарда салынған кезде жоғалып кетті, сонымен қатар шаруашылық машиналары мал жинауға арналған жылқыларға деген қажеттілікті азайтты. Бүгінгі күні Кайманава жылқылары тұтасқан және тұтасқан аралас тұқымдармен ең көп генетикалық ұқсастыққа ие. Жерді игеру және халық санының өсуі Кайманава жылқыларының санын және олардың мал өріп жүруіне арналған кеңістікті азайтты, ал 1979 жылы шамамен 174 жылқы ғана қалды. 1981 жылы Кайманава жылқысының саны, жоталардың ауданы және жылқылардың қозғалысы ресми түрде өлшенді. Кайманава жылқыларының өмірі үшін Вайору әскері лагерінде қорғалған аймақ құрылды. Кайманава жылқыларын қорғау туралы заңдар киви құсы және басқа да жергілікті түрлерге ұқсас болды. Тұқымды қорғаудан кейін жылқылардың саны тез өсті, ал 1994 жылға қарай аймақта 1576 жылқы өмір сүрді. Солтүстік аралдың солтүстік ұшындағы Аупури түбегінде де аздаған жабайы жылқылар тіршілік етеді. Бұл жылқылар жергілікті маориге тиесілі жерде өмір сүреді және көбінесе Жаңа Зеландия үкіметімен басқарылмайды. 2018 жылы Марион Дей "Көк бұлт" атты роман жариялады, бұл роман жабайы жылқының өмірі және өз жылқысын армандаған қыз туралы, және олардың қалай біріккені туралы.
The first horses were introduced to New Zealand by Anglican missionary Reverend Samuel Marsden in December 1814, and wild horses were first reported in the Kaimanawa Range in 1876. The Kaimanawa breed descended from domestic horses that were released into the ranges in the late 19th century and early 20th century. Between 1858 and 1875, Major George Gwavas Carlyon imported Exmoor ponies to Hawkes Bay (not likely purebred Exmoors). They were later crossed with local horses to produce the Carlyon Pony. The Carlyon Ponies were later crossed with two Welsh Pony stallions, Kinarth Caesar and Comet, who were imported by Sir Donald McLean, and a breed known as the Comet Horse resulted. In the 1870s, McLean released a Comet stallion and several mares onto the Kaingaroa Plains and the bloodline mixed into the wild Kaimanawa Horse population. Other breeds were added to the Kaimanawa herds when riding horses escaped or were released from local sheep stations, and the cavalry units at Waiouru released horses when they were threatened with a strangles epidemic. It is also thought that in the 1960s, Nicholas Koreneff released an Arabian stallion into the Argo Valley region and the Arabian breed mixed into the Kaimanawa herds. Throughout the 19th and 20th centuries, horses were captured from the Kaimanawa herds and used as riding and stock horses, as well as being used for their meat, hair, and hides. Originally there were many herds that roamed the land owned by the British Crown and the native Māori, but many disappeared when large scale farms and forestry operations were built on the ranges, and also farm machinery decreased the need for stock horses. The Kaimanawa horses today have the most genetic similarity with Thoroughbred horses and Thoroughbred cross breeds. Land development and an increasing human population reduced the number of the Kaimanawa horses and the space they had to roam, and in 1979 only around 174 horses remained. In 1981, the Kaimanawa horse population, the size of the ranges, and the herd movements began to be officially measured. A protected area was formed in the Waiouru Army Camp for the Kaimanawa herds to live. Legislative protection of the Kaimanawa horses was similar to the kiwi bird and other native species. There was a rapid increase in the herd size following the protection of the breed, and 1,576 horses were living in the area by 1994. There is also a small population of feral horses living on the Aupōuri Peninsula at the northern tip of the North Island. These horses live on the land owned by local Māori and are mostly unmanaged by the New Zealand government. In 2018, Marion Day published a novel called Blue Cloud about the life of a wild horse and a girl who dreams of having her own horse and how they come together.
Тұқымның ерекшеліктері
Кометалық жылқылардың көптеген ерекшеліктері бүгінгі Каиманава жылқыларында көрініс береді, бірақ түрлі гендік әсерлердің нәтижесінде жабайы жылқылардың арасында мөлшері, түсі және дене бітімі әртүрлі болып келеді. Кайманава тұқымының сыртқы түрі әртүрлі, олардың бойы жоғарыдан жоғарыға дейін жетеді. Кез келген түс немесе өрнек қабылданады. Олардың жабайы өмір салты оларға жылдам бейімделуге және аз көлікпен тіршілік етуге мүмкіндік береді, сонымен қатар олар әдетте сенімді және жақсы шыныққан. Бастары денелеріне сай орташа мөлшерде, ал пішіні ата-бабаларының құрылысына байланысты әртүрлі болады. Кайманава жылқыларының мойны қысқа және қалың, иықтары түзу, кеудесі кең, ал арқасы қысқа немесе орташа. Арқа бөлігі көлбеуден дөңгелекке дейін өзгереді. Аяқтары ұзын, жақсы дамыған, тырнақтары мықты, ал артқы тырнақтары әдетте алдыңғы тырнақтарынан кішірек. Оңтүстік жарты шардағы барлық жылқылар, Кайманава жылқылары да, туған күніне қарамастан, 1 тамызда бір жасқа толады деп есептеледі.
Many characteristics of the Comet Horses are shown in the Kaimanawa horses today, although the varied gene input has produced a wide range of sizes, colours, and body types among the wild horses. The Kaimanawa breed varies widely in general appearance, with heights ranging between high. Any coat colour or pattern is acceptable. Their feral way of life has given them the ability to adapt quickly and live on very little, and they are usually sure footed and tough. They have a medium sized head in good proportion to their body, with wide variation in shape due to the different conformation of their ancestors. Kaimanawa horses have a short deep neck with a thick throat area, straight shoulders, a deep girth, and a short to medium back. The hindquarters vary from sloping to well rounded. The legs are long and well muscled, with strong hooves, and hind hooves that are generally smaller than the front hooves. All horses in the Southern Hemisphere, including Kaimanawa horses, are considered to age a year on the first of August, regardless of their actual foaling date.
Халықты бақылау және зерттеу
Қорғау заңнамасы қолданысқа енгізілгеннен кейін халық санының артуына байланысты, 1989 және 1990 жылдары Табиғатты қорғау департаменті Кайманава жылқы тобын басқару жоспарын жасады. 1991 жылы жоспардың жобасы қоғамдық талқылауға ұсынылды, сонда халық тікұшақтан ату арқылы жылқы санын азайтуға қарсы екенін және жылқыларды топтан шығарып алғаннан кейін тірі қалдыруды жөн көретінін нақты білдірді. Дегенмен, жануарлар әл-ауқатын қорғайтын ұйымдар атуды ең гуманды әдіс деп есептеді. 1993, 1994 және 1995 жылдары сынақ жинау шаралары жүргізілді, олар сәтті аяқталды, бірақ қымбатқа түсті және ұсталған жылқыларға сұраныс шектеулі болды. Бұл жылқылар тікелей сойысқа жіберіледі немесе кейінірек сойысқа жіберу немесе жеке үйлерге асырап алу үшін уақытша фермаларға орналастырылады. Осы мекенде жойылу қаупі төніп тұрған 16 түрлі өсімдік мекендейді, оларды Кайманава жылқыларының таптап өтуі және жайылымның артық пайдалануы одан әрі қауіпке тікелейтіп жіберуі мүмкін. 2009 жылы өткізілген іріктеу шарасында 230 жылқы топтан алынды, бұл бағдарлама басталғаннан бергі ең ірі іріктеу болды, және алынған жылқылардың 85 пайызына жаңа үй табылды. Бұл жылқыларды сақтау мәселесі қоғам үшін маңызды. 1990 жылдан 2003 жылға дейін Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау министрі Кайманава жылқысы туралы басқа мәселелерге қарағанда көбірек қоғамдық пікірлер алды. Осы кезеңде 1400-ден астам ақпарат сұраулары мен хаттар келіп түсті, ал 1996 және 1997 жылдары қоғамдық қызығушылықтың ең жоғары деңгейі байқалды. Бұл 1996 жылы басталуы жоспарланған ату арқылы халықты азайту бағдарламасымен байланысты болды; қоғамдық наразылықтан кейін ату тоқтатылды және 1997 жылы кең ауқымды жинау және асырап алу бағдарламасы басталды. 1997 жылы шамамен 1069 жылқы аумақтан алынып, асырап алынды, нәтижесінде негізгі топ 500-ге дейін азайды, ал олардың мекендеу аумағы шамамен 70 000 гектардан 25 000 гектарға дейін қысқарды. 1993 жылдан бері барлығы шамамен 2800 жылқы аумақтан шығарылды. Жылқының өліміне әкелген жарақаттың бір ғана жағдайы тіркелді. 2000 жылы жүргізілген зерттеуде Кайманава жылқы тобында кейде екі жылқыдан астам болғанымен, тек топтағы ең жоғары дәрежедегі екі жылқы ғана аналықтармен жұптасатыны анықталды. Бұл басқа жабайы жылқы топтарынан ерекшеленеді, олардың кейбіреулерінде тек бір бике болады, ал басқаларында бірнеше бикелер болады.
Owing to the increase in population after protective legislation was put into place, the Department of Conservation developed a management plan for the Kaimanawa herd in 1989 and 1990. A draft plan was made available to the public for comment in 1991, and the public made it clear that it objected to herd reduction through shooting from helicopters, and instead favoured the horses remaining alive after being removed from the herd. However, core animal welfare groups felt that shooting was the most humane option. Trial musters were conducted in 1993, 1994 and 1995, and were successful, although costly and with a limited demand for the captured horses. These horses are either taken directly to slaughter or are placed at holding farms for later slaughter or adoption by private homes. This habitat includes 16 plant species listed as endangered, which the Kaimanawa may endanger further through trampling and overgrazing. The 2009 culling of the population removed 230 horses from the herd, the largest culling since the beginning of the program, with homes found for 85% of the horses removed. Conservation of these horses is an important matter to the public, and between 1990 and 2003 the New Zealand Minister for Conservation received more public comments on the Kaimanawa horse than on any other subject. In this period, more than 1,400 requests for information and letters were received, with public interest peaking in 1996 and 1997. This was due to a program of population reduction by shooting scheduled to begin implementation in 1996; due to public opposition the shooting was cancelled and a large scale muster and adoption program began in 1997. In 1997, around 1,069 horses were removed from the range and adopted, reducing the main herd to around 500, and reducing their range to around 25,000 ha from around 70,000. Since 1993, a total of around 2,800 horses have been removed from the range. Only one injury resulting in the death of a horse is known to have occurred. A 2000 study found that although sometimes there are more than two stallions in Kaimanawa horse herds, only the two stallions highest in the herd hierarchy mate with the herd females. This differs from other feral horse herds, some of which have only one stallion that mates with mares, while others have several stallions that sire foals.