Кіріспе

Гундлах перископы, көбінесе британдық белгісімен Vickers Tank Periscope MK. IV деп танылады, – польшалық инженер Рудольф Гундлахтың революциялық өнертабысы. Ол 1935 жылдың соңында польшаның 7TP танктері үшін жасалып, 1936 жылы «Перископ обротовый Гундлаха» деген атпен патенттелген. Бұл перископпен танк командирі мұнарасынан 360 градусқа айналып тұрып көруге мүмкіндік берген алғашқы құрылғы болды. Перископты бұру арқылы командир екінші көзқараптан артқа қарап, мұнараның артына қарау үшін орнын ауыстыру қажеттілігін жойды. Алғашқы танктердің мұнаралары кішкентай болып, орындықтары бекітілген, дербес айналатын куполы болмағандықтан, командирге артқа қарап тұрған басқа перископқа жылжу қиын болды. 1935 жылдың 14 маусымында бұл перископ Польша армиясы тарапынан G wz. 34 реверсивтік перископы ретінде ресми түрде қабылданды. Алғаш рет бұл конструкция TKS танкетінде, содан кейін 7TP жеңіл танктерінде қолданылды. Соғысқа аз уақыт қалғанда ол британдықтарға берілді және Екінші дүниежүзілік соғыстың барлық танктерінде, соның ішінде британдық Crusader, Churchill, Valentine, Cromwell және американдық M4 Sherman танктерінде пайдаланылды. 1939 жылы Германия мен Кеңес Одағының шабуылынан және Польшаның құлауынан кейін ол толығымен 7TP және TKS польша танктерінен көшіріліп, кейіннен Кеңес Одағының танктерінде (соның ішінде T-34 және T-70) қолданылды. Польша-Британдық соғысқа дейінгі әскери ынтымақтастығының аясында патент Викерс Армстронг компаниясына бір злотыға сатылды. Ол Vickers Tank Periscope MK. IV (суретте көрсетілгендей) ретінде шығарылып, барлық британдық танктерге (Crusader, Churchill, Valentine, Cromwell) орнатылды. Польшаның құлауынан кейін Германия, КСРО және Румыния бірқатар жабдықтарды басып алып, бұл өнертабысты көшіруге мүмкіндік берді. КСРО-да Гундлах перископы MK 4 деп аталды (британдық атаумен байланысты, себебі ресейлік дереккөздер британдық танктерден алынған үлгілерден көшірілгенін ашық мойындайды) және барлық танктерде (соның ішінде T-34 және T-70) қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін бұл технология бүкіл әлемде қабылданып, электрондық құрылғылармен алмастырылғанға дейін шамамен 50 жыл бойы негізінен өзгеріссіз қолданылды.