Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маури Пасифик – Жаңа Зеландиядағы қысқа ғұмырлы саяси партия. Ол 1998 жылы «Жаңа Зеландия бірінші» партиясының бұрынғы бес мүшесімен құрылған. Көбінесе маори партиясы деп сипатталады. Ресми түрде Маури Пасифик – көпмәдениетті партия, нәсілдік және мәдени келісімді қолдайтындарды қабылдады. Оның бес депутатының үшеуі маори, ал екеуі – пакеха болды. Партия бір ғана сайлауға қатысып, парламенттегі бес мандатының ешқайсысын сақтап қала алмады. Одан кейін партия көп ұзамай таратылды.
Mauri Pacific was a short lived political party in New Zealand. It was formed in 1998 by five former members of the New Zealand First party. It has often been described as a Māori party. Officially, Mauri Pacific was a multiculturalist party, welcoming anyone who supported racial and cultural harmony. Three of its five MPs were Māori, and two were Pākehā. The party only contested one election and failed to retain any of its five seats in Parliament. The party disbanded shortly afterwards.
Шығу тегі
Mauri Pacific өзінің бастауын бұрынғы Ұлттық партия министрі Уинстон Петерс басқарған популистік партия – Жаңа Зеландия бірінші партиясынан алады. 1996 жылғы сайлаудан кейін Жаңа Зеландия бірінші партиясы 17 орын жеңіп алды, оның ішінде барлық бес маори сайлау округінде де басымдық танытты. Парламентте билік тепе-теңдігін сақтап, Петерс вице-премьер ретінде консервативті Ұлттық партиямен коалиция құрды. Алайда, Жаңа Зеландия бірінші партиясы мен Ұлттық партия арасындағы қарым-қатынас біртіндеп нашарлады. 1998 жылдың тамызында Петерс министрлік қызметінен босатылып, Жаңа Зеландия бірінші партиясын коалициядан шығарды. Бірақ, Жаңа Зеландия бірінші партиясының көптеген депутаттары өз партиясымен қайта оппозицияға өтуге құштар болған жоқ. Партияның он алты депутатының сегізі тәуелсіз депутаттар болып бөлініп шықты. Бұл депутаттар Ұлттық партия үкіметін қолдап, парламенттегі шағын көпшілікті сақтауға көмектесті. Кейіннен, жаңадан тәуелсіз атанған бес депутат Mauri Pacific партиясын құру үшін бірікті. Оларға Маори істері министрі және Жаңа Зеландия бірінші партиясының бұрынғы орынбасары Тау Хенаре жетекшілік етті. Басқа депутаттар – Туку Морган, Рана Вайтай, Джек Эльдер және Энн Баттен. Хенаре, Морган және Вайтай бұрын «Бес тіреу» деп аталатын Жаңа Зеландия бірінші партиясының маори депутаттары тобының мүшелері болған. («Бес тіреудің» қалған екі мүшесі – Ту Вилли және Туарики Деламер, Mauri Pacific-ке қатысқан жоқ. Вилли Жаңа Зеландия бірінші партиясында қалды, ал Деламер ақырында шағын Те Тавахарау партиясына қосылды.) Ең танымал үш депутаты маори болғандықтан, көптеген адамдар Mauri Pacific партиясын маори партиясы деп есептеді. Оның саясаты көбінесе маори халқына оңтайлы болды, мысалы, маоридің дәстүрлі құқығына қазіргі батыс құқығымен тең мәртебе беру туралы ұсынысы, бірақ партия бұл мәселені тек маори халқының мүддесін қорғау емес, көпмәдениеттілік ретінде көрсетті. Партия Тынық мұхиты аралдарының тұрғындарынан қолдау табуға тырысты, бірақ бұл әрекеттері үлкен табысқа жетпеді.
Mauri Pacific had its origins in New Zealand First, a populist party led by former National Party minister Winston Peters. After the 1996 election, New Zealand First won 17 seats, including a sweep of all five Māori electorates. It held the balance of power in Parliament and eventually went into coalition with the incumbent conservative National Party with Peters as deputy prime minister. Gradually, however, the relationship between New Zealand First and the National Party deteriorated. In August 1998, Peters was sacked from Cabinet, and he pulled New Zealand First out of the coalition. Many New Zealand First MPs were not willing to follow their party back into Opposition, however. Eight of the party's sixteen MPs defected, establishing themselves as independents. These MPs supported the National Party government, enabling it to keep a slim majority in Parliament. Sometime later, five of the newly independent MPs gathered together to establish Mauri Pacific. They were led by Tau Henare, Minister of Māori Affairs and former deputy leader of New Zealand First. The other MPs were Tuku Morgan, Rana Waitai, Jack Elder, and Ann Batten. Henare, Morgan, and Waitai were previously members of the so called "tight five", New Zealand First's group of Māori MPs. (The other two members of the "tight five," Tu Wyllie and Tuariki Delamere, were not involved with Mauri Pacific Wyllie had remained with New Zealand First, and Delamere eventually joined the small Te Tawharau party.) Because its three highest profile MPs were Māori, Mauri Pacific was considered by many to be a Māori party. Its policies were generally favourable towards Māori, such as its proposal to give customary Māori law equal status to modern Western law, but the party portrayed this as multiculturalism rather than mere Māori advocacy. The party made a particular attempt to gather support from Pacific Islanders, although was not particularly successful.
Тағдыр
Mauri Pacific жалпы жұртшылыққа жақсы қабылданбады. Оның мүшелерінің (әсіресе, Туку Морганның) мінез-құлқы Жаңа Зеландия Бірінші партиясы бөлінуге дейін-ақ сыналып, осы депутаттар бұрынғы партияларын «сатқан» деген пікір қалыптасқан. Көптеген сайлаушылар Mauri Pacific партиясының берік қағидалардың нәтижесінде емес, саяси мүмкіндікті пайдалану арқында құрылғанына сенді. Кейіннен Хенаренің Жаңа Зеландия Бірінші партиясының басшылығына Питерске қарсы тұрғаны және бөлінуге дейін бәсекеге түскені белгілі болды. Партияның саясаты да тұспалдаусыз және нақты емес деп сынға ұшырады. Маусым айында тәуелсіз және бұрынғы Жаңа Зеландия Бірінші партиясының депутаты Туарики Деламер өзінің қолдаушыларын партиялық дауыстарын Mauri Pacific партиясына беруге шақырды. 1999 жылдың қараша айында Mauri Pacific партиясының бір кандидаттары Азиялық сайлаушыларға назар бермегендігіне байланысты Біріккен Жаңа Зеландия партиясына қосылу үшін отставкаға кетті. 1999 жылғы сайлауда Mauri Pacific партиясы жиырма сайлау округінде кандидаттар тікті. Сонымен қатар, партия жиырма екі адамнан тұратын тізім ұсынды. Бірақ партия жалпы дауыстардың 0,19%-ын құрайтын 4,008 тізімдік дауысқа ие болды, бұл оны он үшінші орынға қойды. Mauri Pacific партиясының ешбір депутаты қайта сайланбады, тіпті екінші орынды да жеңе алмады. Сайлаудан кейін көп ұзамай Mauri Pacific партиясы таратылды және Сайлау комиссиясы партияның өзінің өтініші бойынша тіркемеден шығарды.
Mauri Pacific was not well received by the general public. The behaviour of its members (particularly Tuku Morgan) had been criticised even before the splintering of New Zealand First, and the perception that these MPs had "betrayed" their former party was strong. Many voters believed that Mauri Pacific had been born out of political opportunism, not out of firmly held principle. It later came out that Henare had challenged Peters for leadership of New Zealand First prior to the split. In addition, the party's policies were criticised as vague and unspecific. In June, Independent and former New Zealand First MP Tuariki Delamere asked his supporters to give their party vote to Mauri Pacific. In November 1999 one of Mauri Pacific's candidates resigned to join the United New Zealand party, citing Mauri Pacific's lack of commitment to Asian voters. In the 1999 elections, Mauri Pacific stood candidates in twenty electorates. It also put forward a party list of twenty two people. However, the party gained only 4,008 list votes (0.19% of the total), putting it in thirteenth place. None of Mauri Pacific's sitting MPs were re elected or even won second place. Shortly after the election, Mauri Pacific disbanded, and the party was deregistered at its own request by the Electoral Commission.
Жақтардың тізімі
1999 жылғы сайлаудағы партияның тізімі: Тау Хенарэ, Туку Морган, Пета Си’улепа, Рана Вайтай, Энн Баттен, Те Орохи Пол, Атауаи Тиббл, Амокура Хуия Панохо, Ровина Андерсон, Эрик Чуа, Дэнни Турия, Раджеш Мастерс, Мартин Кайпо, Хелен Ахтари, Триест Те Аве Аве, Шарон Фалун, Рейна Вайтай, Фа’аматуайну Якопо, Лора Мейсон, Ричард Вайтай, Келли Вайтай және Апи Малу.
The party's party list at the 1999 election was: Tau Henare, Tuku Morgan, Peta Si'ulepa, Rana Waitai, Ann Batten, Te Orohi Paul, Atawhai Tibble, Amokura Huia Panoho, Rovina Anderson, Eric Chuah, Danny Turia, Rajesh Masters, Martin Kaipo, Helen Akhtari, Trieste Te Awe Awe, Sharon Faloon, Rayna Waitai, Fa'amatuainu Iakopo, Laura Mason, Richard Waitai, Kelly Waitai and Api Malu.