Кіріспе

1983 жылғы фильм

"Жане би до яро" – 1983 жылы түсірілген үнді тіліндегі сатирикалық қара комедиялық фильм. Оны Кундан Шах режиссерлік етіп, NFDC компаниясы шығарған. Бұл фильм Үндістан саясатындағы, бюрократиясындағы, жаңалықтар құралдары мен бизнестегі кең таралған жемқорлықты қараңғы сатира арқылы көрсетеді. Насеруддин Шах, Рави Басвани, Ом Пури, Панкадж Капур, Сатиш Шах, Сатиш Каушик, Бхакти Барве және Нина Гупта сияқты актерлер ойнаған. Кундан Шах режиссерлік дебюті үшін 1984 жылы Индира Ганди сыйлығын жеңіп алды. 2006 жылы бұл фильм Үндістан халықаралық кинофестивалінде NFDC ретроспективасының бөлігі болды.

Сюжет

Кәсіби фотографтар Винод Чопра мен Судир Мишра Бомбейдің беделді Хажи Али ауданында фотостудия ашты. Бастапқыда жағдай нашар болғаннан кейін, оларға "Хабардар" басылымының редакторы Шоба Сен жұмыс береді. Бұл басылым байлар мен атақтылардың жантүршігерлік өмірін ашады. Олардың жұмысына таңғалған Шоба оларды муниципалды комиссар Д’Мелло мен құрылысшы Тарнея арасындағы байланыс туралы әңгімеге шақырады. Олар Тарнея мен оның бизнес қарсыласы Ахужаның Д’Меллоны төрт эстакада салу келісімшартын жеңу үшін пара беру үшін бірлесіп жұмыс істеп жатқанын анықтайды. Шоба екі фотографқа Тарнея мен Ахужа арасында араздық тудыруды тапсырады. Винод Альберт Пинто рөліне кіріп, Тарнеяға Ахужа Шобаның көмегімен оны алдауды жоспарлап отыр деген ойды сіңіреді. Тарнея мен Ахужа төбелес кезеңіне дейін дауласады, бірақ Тарнеяның хатшысы Прияның және ассистент муниципалды комиссар Шриваставтың келуімен бәрі өзгеріп, Д’Мелло келісімшартты Тарнеяға да, Ахужаға да емес, үшінші тұлғаға бергенін білдіреді. Осы уақытта Судир мен Винод 5000 рупийлік фотосурет конкурсына қатысып, қаланың түкпір-түкпірінен көптеген суреттер түсіреді. Бір суретте олар біреуді атып жатқанын көреді, суретті үлкейтіп қарағанда, өлтірушінің Тарнея екенін анықтайды. Олар сол сурет түсірілген саябаққа оралып, қылмыс орнын табады. Олар мәйітті бұталардың арасында жатқан күйі табады, бірақ мәйітке жете алмай, ол жоғалып кетеді, бірақ олар алтын манжеттің біреуін таба алады. Кейін Шривастав жаңа комиссар болады. Тарнея эстакада салады және оны қайтыс болған Д’Меллоның естелігіне арнайды, ол өмірден озысқанын айтады. Винод пен Судир эстакаданың ашылу салтанатына қатысып, екінші манжетті табады. Олар түне оралып, жерді қазып, Д’Меллоның мәйіті бар табытты табады. Олар бірнеше сурет түсіреді, бірақ мәйітті қайтадан жоғалтады. Шоба Тарнеяны фотосуреттермен шантажлай бастайды. Ол оны, Винод пен Судирді кешкі асқа шақырып, оларды өлтіру үшін бомба жасайды. Үшеуі қашып кеткеннен кейін бомба жарылады. Кейін жаңалықтардан Д’Меллоның естелігіне салынған эстакаданың құлап кеткенін біледі және полиция Винод пен Судирдің саботаж жасағанын күдіктенеді. Екеуі Шобаның шантажы туралы біліп, одан бас тартады. Винод пен Судир мәйіттің Ахужада екенін біледі, ол мас күйінде табытты өз шаруашылығына алып кеткен. Олар мәйітті ұрлап алады, бірақ Тарнея, Ахужа, Шривастав, Шоба және басқалар да осы оқиғаға араласады, нәтижесінде көптеген күлкілі жағдайлар туындайды. Винод пен Судир полицияға өздерінің дәлелдерін ұсынады. Тарнея Ахужа, Шоба және Шриваставты өзімен бірге құлатпақ болады. Шривастав олардың төртеуі арасында келісім шартарын жасасады. Ол Винод пен Судирді көпірдің құлауына кінәлі деп айыптап, екеуін де түрмеге қамап қояды. Соңғы сахнада Винод пен Судир түрмеден босатылғандары көрсетіледі. Олар түрме киімдерін киіп, символдық түрде өздерінің тамақтарын кесу қозғалысын жасайды.

Қабылдау

Фильм шыққанда бірден кассада сәтті болмады, бірақ кейіннен культты классика деп есептелді. Indian Express газетінің жақындағы пікірінде айтылғандай, 37 жыл өткен соң да фильмнің жақсы есте қалуының себебі – "адамның мәңгілік, уақыттан тыс жағдайын тамаша сатиралық тұрғыдан бейнелеуі: жоғары жеке мүдде мен моральдық/этикалық ұстаным арасындағы күрес. Бұл бейнелеуді ерекше күшті еткені – оның 80-жылдардың басындағы Үндістандағы оқиғаларға негізделгені".

Қайта босату

Фильмнің цифрлық түрде жаңартылған нұсқасы 2012 жылдың 2 қарашасында таңдалған кинотеатрларда көрсетілді. Фильмге БАҚ өте ынталы түрде күшін жеткізді.

Қызықты деректер

1966 жылы Микеланджело Антониони түсірген ағылшын тіліндегі "Блоу-Ап" фильмінде фотограф кісі өлтіруге куә болғанына сеніп, оқиғаны түсіріп алады. "Жаане Бхи До Яаро" фильмінің түсірушілері "Блоу-Ап" фильміне құрмет көрсетіп, кісі өлтірілген саябақты "Антониони паркі" деп атады. Басты кейіпкерлердің есімдері – Винод Чопра мен Судир Мишра – фильм режиссерлері Видху Винод Чопра мен Судир Мишрадан алынған, олар Кундан Шахқа көмектесіп жұмыс істеген. Судир Мишра сценарийді бірлесіп жазып, фильм режиссурасына көмектесті, ал Видху Винод Чопра фильмнің өндіріс бақылаушысы болды. Видху Винод Чопра фильмнің кульминациялық сахнасында Махабхараттағы Душасана рөлін ойнады. Ол сонымен қатар фильмнің бірінші бөлігінде фотограф рөлінде ойнады, онда журналистер тобы Панкадж Капур сомдаған Тарнежадан сұхбат алады.