Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1941 жылы Польша ғалымдарының қазіргі Львовта нацистік күштер тарапынан жаппай қырғынға ұшырауы
1941 mass murder of Polish academics by Nazi forces in present day Lviv, Ukraine
1941 жылдың шілдесінде Львов қаласынан (қазіргі Львов, Украина) 25 поляк ғалымы мен олардың 25 отбасы мүшесі нацистік Германияның оккупациялық әскерлері тарапынан өлтірілді. Нацистер көрнекті азаматтар мен зиялыларды жою арқылы нацизмге қарсы қызметтерді болдырмауға және Польша қарсылық қозғалысының күшін әлсіретуге тырысты. Куәгерлердің мәліметінше, өлім жазаларын Карл Эберхард Шенгарт басқаратын Einsatzgruppe (Einsatzkommando zur besonderen Verwendung) бөлімшесі, неміс формасындағы украин аудармашыларының қатысуымен жүзеге асырды.
In July 1941, 25 Polish academics from the city of Lwów (now Lviv, Ukraine) along with the 25 of their family members were killed by Nazi German occupation forces. By targeting prominent citizens and intellectuals for elimination, the Nazis hoped to prevent anti Nazi activity and to weaken the resolve of the Polish resistance movement. According to an eyewitness the executions were carried out by an Einsatzgruppe unit (Einsatzkommando zur besonderen Verwendung) under the command of Karl Eberhard Schöngarth with the participation of Ukrainian translators in German uniforms.
Өмірбаян
1939 жылдың қыркүйегіне дейін, Польшаға неміс басқыншылығы басталар алдында, Львов қаласында (қазіргі Львів) әртүрлі этникалық топтар мен діндердің 318 000 тұрғыны болды, олардың 60% поляктар, 30% еврейлер және шамамен 10% украиндықтар мен немістерді құрады. Қала соғыстар аралығындағы Польшаның маңызды мәдени орталықтарының бірі болып есептелді, онда бес жоғары білім беру мекемесі, соның ішінде Львов университеті мен Львов политехникалық институты орналасқан. Бұл қалада көптеген поляк және поляк еврей зиялылары, саяси және мәдени қайраткерлер, ғалымдар мен Польшаның соғыстар аралығындағы интеллигенциясының өкілдері тұрды. 1941 жылдың 30 маусымында Львов неміс күштерінің басып алуына түсті, бұл Германияның Кеңес Одағына шабуылынан кейін болды. Неміс Вермахтының бөлімдерімен қатар, қалаға Абвер мен СС құрамалары да кірді. Польшаның неміс оккупациясы кезеңінде қаланың 120 000 еврей тұрғынының көбі, қалалық геттода немесе Белжец қырып тастау лагерінде қаза тапты. Соғыс аяқталған кезде 200–800 ғана еврей аман қалды. Халықты бақылау мақсатында көрнекті азаматтар мен зиялылар, әсіресе еврейлер мен поляктар геттоларға қамалды немесе Пелчинская көшесіндегі Гестапо түрмесіне, Брыгидки түрмесіне, Замарстыновтағы бұрынғы әскери түрмеге және қала маңындағы Винники, Кортумовка төбелері мен еврей зираты сияқты орындарға жеткізілді. Қаза тапқандардың көп бөлігі поляк қоғамының белгілі қайраткерлері болды: саясаткерлер, суретшілер, аристократтар, спортшылар, ғалымдар, дін қызметкерлері, раввиндер және интеллигенцияның басқа да өкілдері. Бұл жаппай қырғын поляктардың қарсыласын күйрету және нацистік үкіметке қарсы көтеріліске жол бермеу үшін алдын алу шарасы ретінде қарастырылды. Бұл Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасағаннан кейін және соғысқа дейінгі Польшаның шығыс бөлігі КСРО орнына неміс оккупациясы астына түскеннен кейін Польшадағы атақты неміс «АБ әрекетінің» тікелей жалғасы болды. Львовтағы алғашқы нацистік қылмыстардың бірі – 1941 жылдың шілде айының басында поляк профессорларын, олардың кейбір туыстарын және қонақтарын жаппай өлтіру болды. Тізімдерді ОУН ұйымымен байланысы бар украиндық студенттер дайындады. Тізімдегі профессорлардың кейбірі, атап айтқанда Адам Беднарский мен Роман Лещинский бұл оқиғаға дейін қайтыс болған еді. Ұсталғандар Абрахамович жатақханасына жеткізілді, онда оларды өлтіру ниетіне қарамастан, олар азаптап, тексеруден өтті. Еврей ауруханасының бөлім меңгерушісі Адам Рафф эпилепсиялық ұстама кезінде атып тасталды. Неміс әскерлері қолданған төрт түрлі әдіс туралы мәліметтер бар: олар ұрып өлтіру, штыкпен, балғамен немесе оқтап өлтіру арқылы құтылды. Профессорлардың өзі оқтан өлді.
Before September 1939 and the German invasion of Poland, Lwów, then in the Second Polish Republic, had 318,000 inhabitants of different ethnic groups and religions, 60% of whom were Poles, 30% Jews and about 10% Ukrainians and Germans. The city was one of the most important cultural centers of interwar Poland, housing five tertiary educational facilities, including Lwów University and Lwów Polytechnic. It was the home for many Polish and Polish Jewish intellectuals, political and cultural activists, scientists and members of Poland's interwar intelligentsia. Lwów was captured by German forces on 30 June 1941 after the German invasion of the Soviet Union. Along with German Wehrmacht units, a number of Abwehr and SS formations entered the city. During the German occupation of Poland, almost all of the 120,000 Jewish inhabitants of the city were killed, within the city's ghetto or in Bełżec extermination camp. By the end of the war, only 200–800 Jews survived. To control the population, prominent citizens and intellectuals, particularly Jews and Poles, were either confined in ghettos or transported to execution sites such as the Gestapo prison on Pełczyńska Street, the Brygidki Prison, the former military prison at Zamarstynów and to the fields surrounding the city — in the suburb of Winniki, the Kortumówka hills and the Jewish Cemetery. Many of those killed were prominent leaders of Polish society: politicians, artists, aristocrats, sportsmen, scientists, priests, rabbis and other members of the intelligentsia. This mass murder is regarded as a pre emptive measure to keep the Polish resistance scattered and to prevent Poles from revolting against Nazi rule. It was a direct continuation of the infamous German AB Aktion in Poland, after the German invasion of the Soviet Union and the eastern half of prewar Poland fell under German occupation in place of that of the USSR. One of the earliest Nazi crimes in Lwów was the mass murder of Polish professors together with some of their relatives and guests, carried out at the beginning of July 1941. The lists were prepared by their Ukrainian students associated with OUN. Some of the professors mentioned on the lists were already dead, specifically Adam Bednarski and Roman Leszczyński. The detainees were transported to the Abrahamowicz's dormitory, where despite the initial intention to kill them, they were tortured and interrogated. The head of the department in the Jewish hospital, Adam Ruff, was shot during an epileptic attack. There are accounts of four different methods used by the German troops. The victims were either beaten to death, killed with a bayonet, killed with a hammer, or shot to death. The professors themselves were shot to death.
Жауапкершілік
Бұл шешім нацистік Германияның жоғары деңгейдегі басшылығы тарапынан қабылданды. Қырғынның тікелей шешімін қабылдаған адам – генералдық үкіметтің Краков ауданындағы Sicherheitspolizei (Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD BdS) командирі Карл Эберхард Шенгарт. Келесі гестапо офицерлері де қатысты: Вальтер Кутшман, Феликс Ландау, Хайнц Хейм (Шенгарт штабының бастығы), Ханс Крюгер және Курт Ставицки. Олардың ешқайсысы Львов қырғынындағы рөлі үшін жазаланбады, бірақ Шенгарт, Ландау және Крюгер басқа қылмыстар үшін жазаланды, Шенгарт 1946 жылы атқыланды. Кутшман 1975 жылдың қаңтарына дейін Аргентинада жалған есіммен өмір сүрді, оны Мирамар курортында журналист Альфредо Серра тауып, әшкереледі. Он жылдан кейін, Буэнос-Айрес, Флоридада Интерпол агенттері оны ұстады, бірақ ол 30 тамызда 1986 жылы Батыс Германияға экстрадицияланбастан бұрын түрмеде жүрек талмасынан қайтыс болды. Кейбір дереккөздерде "Нахтигалл" батальонының украиндық көмекшілерінің де осы қырғынға қатысқандығы айтылады. Канадалық украиндық зерттеулер институтының мәліметінше, бұл мәлімдеме кеңес деректерінен шыққан және күмәнді. "Мемориал" ұйымы "Нахтигаллдың" осы оқиғаға қатысуын КГБ-ның дезинформациясы ретінде көрсететін құжаттарды жариялады. Польшаның ұлттық естелік институтының өкілі Станислав Богачевичтің айтуынша, "Нахтигалл" әскерлері ұстау операцияларына қатысқан, бірақ өлімге қатыспаған, олардың рөлін қосымша зерттеу қажет. Әлеуметтанушы Тадеуш Пиотровски "Нахтигаллдың" рөлі даулы болғанымен, олар оқиға кезінде қалада болған, олардың іс-әрекеттері толыққанды құжатталмаған және кем дегенде олар осы оқиғаға немқұрайлылық танытып, қатыгездікке қарсы шықпағандықтары үшін кінәлі деп санайды.
The decision was made at the highest level of Nazi Germany's leadership. The direct decision maker of the massacre was the commander of the Sicherheitspolizei (Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD BdS) in Krakau District of the General Government, Karl Eberhard Schöngarth. The following Gestapo officers also participated: Walter Kutschmann, Felix Landau, Heinz Heim (Chief of Staff Schöngarth), Hans Krueger and Kurt Stawizki. None of them were ever punished for their roles in the Lwów massacre, albeit Schöngarth, Landau, and Krueger were punished for other crimes, with Schöngarth being executed in 1946. Kutschmann lived under a false identity in Argentina until January 1975, when he was found and exposed by journalist Alfredo Serra in the resort town of Miramar. He was arrested ten years later in Florida, Buenos Aires, by Interpol agents but died of a heart attack in jail before he could be extradited to then West Germany, on 30 August 1986. Some sources contend that members of the Ukrainian auxiliaries from the Nachtigall Battalion were responsible for the murders. According to the Canadian Institute of Ukrainian Studies, this claim originated with the Soviet sources and has been disputed. Memorial has published documents which claim to document the Nachtigall participation in those events as a KGB disinformation. Stanisław Bogaczewicz, of the Polish Institute of National Remembrance said that Nachtigall soldiers took part in the arrests, but not in the murders, and that their role in this event needs further investigation. Sociologist Tadeusz Piotrowski noted that while the Nachtigall role is disputed, they were present in the town during the events, their activities are not properly documented, and that at the very least they are guilty of the passive collaboration in this event, for not opposing the atrocities.
Салдары
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кеңес Одағының басшылығы Львовтың поляк мәдени және тарихи мұрасын төмендетуге тырысты. Курзон сызығының шығысында жасалған қылмыстарды Польша соттары қарауға құқылы болмады. Львовта болған қасіреттер туралы ақпарат шектелді. 1960 жылы Влодзимеж Круковскийдің жесірі Хелена Круковска Гамбург сотына шағым түсірді. Бес жылдан кейін Батыс Германия соты сот процесін жапты. Батыс Германия прокуроры қылмысқа жауапты адамдар қазірде қайтыс болды деп мәлімдеді, бірақ 1941 жылы Львовтағы жаппай қырғынды бақылаған Гестапо бөлімшесінің командирі Ханс Крюгер Гамбург түрмесінде тұтқындалған еді. Ол Львовтан бөлімшесі көшірілгеннен кейін бірнеше апта өткен соң Станислав геттосындағы поляк еврейлерін жаппай өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылған. Соның салдарынан, ғалымдардың өліміне ешкім жауапкершілікке тартылмады. 2011 жылдың 3 шілдесінде Львовте 1941 жылдың 4 шілдесінде Гестапо тарапынан өлтірілген поляк профессорларына арналған ескерткіш ашылды.
After World War II the leadership of the Soviet Union made attempts to diminish the Polish cultural and historic legacy of Lwów. Crimes committed east of the Curzon line could not be prosecuted by Polish courts. Information on the atrocities that took place in Lwów was restricted. In 1960, Helena Krukowska, the widow of Włodzimierz Krukowski, launched an appeal to a court in Hamburg. After five years the West German court closed the judicial proceedings. A West German public prosecutor claimed the people responsible for the crime were already dead, however Hans Krueger, commander of the Gestapo unit supervising the massacres in Lwów in 1941, was being held in a Hamburg prison, having been sentenced to life imprisonment for the mass murder of Polish Jews of the Stanisławów Ghetto committed several weeks after his unit was transferred from Lwów. As a result, nobody has ever been held responsible for the killings of the academics. On 3 July 2011, a memorial dedicated to the Polish professors murdered by the Gestapo on 4 July 1941 opened in Lviv.