Артур Вальха: Бахтың мұрасын сақтандырған сарындаған органист

Кіріспе

Неміс органшысы (1907–1991)
Артур Эмиль Гельмут Вальха (27 қазан 1907 – 11 тамыз 1991) – неміс органшысы, клавесинші, музыка мұғалімі және композитор, голланд және неміс барокко шеберлерінің шығармаларына маманданған. Жасөспірім шағында көзі көрмей қалған ол Иоганн Себастьян Бахтың толық органдық туындыларын жатқа ойнап жазған.

Өмірбаян

Лейпцигте туған Вальха 19 жасында шешекке қарсы вакцинациядан кейін соқыр болды. Мүгедектігіне қарамастан, ол Лейпциг консерваториясына түсіп, Гюнтер Раминнің Томаскирхедегі көмекшісі болды. Рамин консерваторияда орган профессоры және Санкт-Томас шіркеуінде кантор болды (бұл лауазымды Бах та иеленген). Шамамен екі онжылдықтан кейін Рамин Санкт-Томас мектебінде тағы бір белгілі Бахтың туындыларын орындайтын және органшы Карл Рихтерге сабақ берді. 1929 жылы Вальха Франкфурт-на-Майндағы Фриденскирхеде қызметке қабылданды және өмірінің соңына дейін Франкфуртта тұрды. 1933-1938 жылдары Хох консерваториясында оқытты. 1938 жылы Франкфурттағы Музихохшюледе орган профессоры болып тағайындалды, ал 1946 жылы Дрейконгскирхеде органшы болды. 1981 жылы концерттік өнерден зейнеткерлікке шығып, Франкфуртта қайтыс болды. Вальха Бахтың барлық сололық клавиштік шығармаларын екі рет жазды: 1947-52 жылдары моно түрінде, ал 1956-1971 жылдары стерео түрінде. Бұрынғы (моно) цикл цифрлық түрде қайта өңделіп, 10 CD жинағымен қайта шығарылды. Соңғы стерео цикл (2001 жылдың 10 қыркүйегінде жарық көрді), қайта өңделді және 12 CD қорапқа салынды. Бұл басылымда "Фуга өнерінен" соңғы фуганың оның өзі жасаған, бұрын жарияланбаған аяқталуының жазбасы да бар. Вальханың "Фуга өнерінен" соңғы фуганы аяқтауын оның бұрынғы шәкірті Джордж Ричи де жазды, бұл жазба 2010 жылы шыққан Ричидің "Фуга өнерінен" туындыларының жинағына енді. Вальха органға арналған шығармалар да жазды. Ол төрт томдық түпнұсқа хорал прелюдияларын (C. F. Peters баспасында жарық көрген, мысалы, Ренате Мейерюрген орындаған) және басқа авторлардың оркестрлік шығармаларын органға бейімдеулерді жариялады. Ол Хох консерваториясында және Франкфурт Музихохшюлесінде орган музыкасы мен композиция бойынша лекция оқыды (өз орындауымен көрнекі мысалдар келтіре отырып). Музыкалық ғылымға оның қосқан үлесінің бірі – "Фуга өнерінен" соңғы (аяқталмаған) фуганы аяқтауға жасаған әрекеті. Вальха ХХ ғасырдың көптеген маңызды американдық органшыларын оқытты, олар Германияға сапар шекті (кейбіреулері Фулбрайт стипендиясымен): олардың қатарында Роберт Андерсон, Дэвид Бо, Маргарет Леупольд Дикинсон, Мелвин Дикинсон, Делберт Диссельхорст, Бетти Луиза Ламби, Пол Джордан, Дэвид Мулбери, Феннер Дуглас, Джейн Дуглас, Рэй П. Фергюсон, Григ және Хелен Фонтейн, Барбара Харбах, Чарльз Кригбаум, Дж. Рейли Льюис, Джордж Ричи, Маргарет Варделл Сандрески және Рассел Сондерс болды – олардың барлығы шетелдегі оқуларынан кейін көрнекті оқытушылар мен орындаушыларға айналды. "Desert Fugue" деректі фильмінің бір бөлімі Вальха туралы айтады және ол музыканы қалай бөлік-бөлікпен жаттап алғанын, сондай-ақ осы контрапунктті оқыту әдісін шәкірттеріне қалай тапсырғанын түсіндіреді.

Born in Leipzig, Walcha was blinded at age 19 after vaccination for smallpox. Despite his disability, he entered the Leipzig Conservatory and became an assistant at the Thomaskirche to Günther Ramin, who was professor of organ at the conservatory and cantor at St. Thomas (a position held by Bach himself). Some two decades later, Ramin would teach to another renowned Bach interpreter and organist at St Thomas, Karl Richter. In 1929, Walcha accepted a position in Frankfurt am Main at the Friedenskirche and remained in Frankfurt for the rest of his life. From 1933 to 1938 he taught at the Hoch Conservatory. In 1938 he was appointed professor of organ at the Musikhochschule in Frankfurt and organist of the Dreikönigskirche in 1946. He retired from public performance in 1981 and died in Frankfurt. Walcha recorded Bach's complete solo keyboard works twice, once in mono (1947–52), and again in stereo from 1956 to 1971. The former (mono) cycle has been digitally re mastered and re issued as a 10 CD boxed set. This latter stereo cycle (released 10/09/2001), has been remastered, and repackaged in a 12 CD box. This edition also contains the recording of his own conclusion of the last fugue of The Art of Fugue previously unreleased. Walcha's completion of the last fugue of The Art of Fugue was also recorded by his former pupil George Ritchie as part of Ritchie's recording of The Art of Fugue, released in 2010. Walcha also composed for the organ. He published four volumes of original chorale preludes (published by C. F. Peters and recorded in part by, for example, Renate Meierjürgen) as well as arrangements for organ of orchestral works written by others. He lectured on organ music and composition (illustrated by his own playing) at the Hoch Conservatory and the Frankfurt Musikhochschule. One other contribution to music scholarship is his attempted completion of the final (unfinished) fugue of The Art of Fugue. Walcha taught many significant American organists of the twentieth century who travelled to Germany (some of them as Fulbright scholars): these include Robert Anderson, David Boe, Margaret Leupold Dickinson, Melvin Dickinson, Delbert Disselhorst, Betty Louise Lumby, Paul Jordan, David Mulbury, Fenner Douglass, Jane Douglass, Ray P. Ferguson, Grigg and Helen Fountain, Barbara Harbach, Charles Krigbaum, J. Reilly Lewis, George Ritchie, Margaret Vardell Sandresky, and Russell Saunders all of whom became major teachers and performers after their studies abroad. A section of the documentary film Desert Fugue is about Walcha, and explains how he memorised music part by part, and passed on this method of learning counterpoint to his pupils.

Уолчаның шығармалары

Уолчаның түпнұсқа хорлары мен орган шығармалары екі рет жазылған. Біріншіден, Ренате Мейерюрген орындаған таңдау; содан кейін, Вольфганг Рубсам мен Делберт Диссельхорсттың толық 88 хорал прелюдиясы. Гельмут Вальха: Хорлық пьесалар. Ренате Мейерюрген, Франкфурт, Дрейконгскирк шіркеуінің органында. Motette Ursina, 1980 (CD цифрлық ремастеринг 2011), Каталог No. M 1039 (LP) және MOT 10391 (CD). Гельмут Вальха: Хорлық прелюдиялар, 1-том. Вольфганг Рубсам, Джон Бромбаугтың органы, Opus 35, Бірінші пресвитериан шіркеуі, Спрингфилд, Иллинойс. 2 диск жинағы. Naxos (The Organ Encyclopedia сериясы), 2012, Каталог No. 8.572910. Гельмут Вальха: Хорлық прелюдиялар, 2-том. Вольфганг Рубсам, Джон Бромбаугтың органы, Opus 35, Бірінші пресвитериан шіркеуі, Спрингфилд, Иллинойс. 2 диск жинағы. Naxos (The Organ Encyclopedia сериясы), 2012, Каталог No. 8.572911. Гельмут Вальха: Хорлық прелюдиялар, 3-том. Делберт Диссельхорст, Джон Бромбаугтың органы, Opus 35, Бірінші пресвитериан шіркеуі, Спрингфилд, Иллинойс. 2 диск жинағы. Naxos (The Organ Encyclopedia сериясы), 2013, Каталог No. 8.572912. Гельмут Вальха: Хорлық прелюдиялар, 4-том. Делберт Диссельхорст, Джон Бромбаугтың органы, Opus 35, Бірінші пресвитериан шіркеуі, Спрингфилд, Иллинойс. 2 диск жинағы. Naxos (The Organ Encyclopedia сериясы), 2013, Каталог No. 8.572913. Соңында, Уолчаның "Контрапункт 18 (Фуга а 4 Субъекті)" – яғни Бахтың "Фуга өнерінің" соңғы фугасын, өзі Бахтың толық орган шығармаларының стерео циклы үшін жазды, ал оның бұрынғы шәкірті Джордж Ричи де орындады:

И.С. Бах: Орган шығармалары. 6-CD, 11-трек: "Фуга өнері", BWV 1080: Ре минорындағы 18-контрапункт. Archiv Produktion, 2000, Каталог No. 463712. Орындаушы – Хельмут Вальха, Голландия, Алькмар, Грот немесе Синт-Лауренск шіркеуінің Ван Хагербиер/Шниттер органында. И.С. Бах: "Фуга өнері". 2-CD: Контрапункт 18 (Фуга а 4 Субъекті). Will Fraser-дің "Шөл фугасында" – Джордж Ричи. 2 CD + 1 DVD. Raven CD – Fugue State Films, 2010, Каталог No. FSF 0001. Орындаушы – Джордж Ричи, Ричард, Фоукс және компания органында, Пинакл пресвитериан шіркеуі, Скоттсдейл, Аризона.