Кіріспе

Неміс флейташысы, композиторы және флейта жасаушы (1697–1773)

Иоганн Йоахим Кванц (30 қаңтар 1697 – 12 шілде 1773) – кеш барокко дәуіріндегі неміс композиторы, флейташысы және флейта жасаушы. Оның кәсіби мансабының көп бөлігі Фридрих Ұлының сарайында өтті. Кванц жүздеген флейта сонаталары мен концерттерін жазды, сондай-ақ флейтада ойнау туралы, флейта орындау өнеріне арналған ықпалды трактат жазды. Оның шығармаларын Бах, Гайдн және Моцарт жақсы біліп, жоғары бағалаған.

16971723: Ерте өмір

Кванц Ханс Йохим Кванц ретінде Геттингенге жақын Обершеденде, Ганновер курфюрсттығында дүниеге келді. Оның әкесі Андреас Кванц – темірші, Ханс 11 жасқа толмаған кезде қайтыс болды. Кванц өзінің өмірбаянында тоғыз жасынан бастап теміршілікке оқытылғанын айтады. Әкесінің өлімінен кейін ол өзінің кәсібін таңдау мүмкіндігіне ие болды және 1708 жылдан 1713 жылға дейін музыкалық білімін Мерзебургтегі қала музыканты, ағасы Юстус Кванцпен бастады; сондай-ақ ол бір кезде ағасының күйеуі, органшы Иоганн Фридрих Кизеветтерден де сабақ алды. 1714 жылдан бастап Кванц композицияны жан-жақты зерттеді және олардың стилін қабылдау үшін шеберлердің ноталарын мұқият қарады. 1716 жылы ол Дрездендегі қалалық оркестрге қосылды, ал 1717 жылы Ян Дисмас Зеленкадан контрапунктті оқыды. 1718 жылдың наурыз айында ол жаңадан құрылған Дрездендегі поляк капелласына обоист ретінде тағайындалды. Польша капелласында обоист ретінде өркендемейтіні анық болған соң, Кванц флейта тартуды жөн көрді және 1719 жылы Корольдік оркестрдің бас флейташысы Пьер Габриэль Буффардинмен қысқаша оқыды. Ол Корольдік оркестрдің концертмейстері Иоганн Георг Писендельмен жақын дос болып, оның стиліне зор ықпал етті. Пруссия патшайымы оның талантына тәнті болды және оны ұлының қызметіне алғысы келді. Август II бас тартса да, Кванцке жылына екі рет Берлин мен Байройтқа баруға рұқсат берді. 1730 жылдың маусым айында ол Zeithainer Lustlager-ге қатысып, Берлинге сапар шекті. Кейінірек Кванц жазушы Фридрих Николайға бір күні Ханс Герман фон Каттепен бірге Фридрихтің үстем әкесінің наразылығынан қашып, шкафқа жасырынуға мәжбүр болғанын айтты. Оның әкесі ұлының шашына, музыкалық оқуларына, күмәнді кітаптарына және әсем халаттарына қарсы болған еді. Кванц 1737 жылы Анна Розина Каролина Шиндлерге үйленді; неке бақытты болмады және Берлинде оның әйелі оған тирандық көрсеткені жақсы белгілі болды. 1741 жылға дейін Кванц Дрездендегі Саксон сотында қызмет етті.

17411773: Фредерик соты

1740 жылы Фредерик II Пруссия королі болған кезде Куанц флейта сабақтарын беруші, флейта жасаушы және композитор лауазымына енді қабылданды. Ол 1741 жылдың желтоқсанында Берлин сарайына қосылып, өмірінің соңына дейін сонда қызмет етті. Ол негізінен флейтаға арналған жүздеген соната мен концерттер жазды, сонымен қатар бүгінде «Versuch einer Anweisung die Flöte traversiere zu spielen» (1752) (ағылшын тілінде «On Playing the Flute» деп аталады) атты траверсо флейтада ойнау туралы трактатының авторы ретінде танымал. Бұл 18 ғасырдағы орындаушылық дәстүр мен флейта техникасы туралы маңызды мәліметтер беретін құнды көз болып табылады. Куанц өзінің оркестріне ешқашан қосылмады, Берлин Миттеде (Кроненштрасседе) тұрды, бірақ Фредерик сарайында 1773 жылы қайтыс болғанға дейін ойнады. Оның өмірбаяны 1755 жылы Фридрих Вильгельм Марпурдың «Historisch kritischen Beyträgen zur Aufnahme der Musik» атты еңбегінде жарық көрді, ал 1762 жылы итальян тілінде тағы бір өмірбаяны жарияланды. Оның шөбересі Альберт Куанц 1877 жылы толыққанды өмірбаянын шығарды.

Шығармалары

Кванцтың өмірінде туындыларының азы ғана жарық көрді. Көбінесе олар көлденең флейтаға арналған, соның ішінде 200-ден астам соната, 300-ге жуық концерт, олардың бір бөлігі екі флейтаға арналған; шамамен 45 трио сонатасы (көбінесе 2 флейтаға немесе флейта мен скрипкаға, континуомен); флейта, скрипка, альт және континуоға арналған 6 квартет; түрлі флейта дуэттері мен флейта триолары; сондай-ақ флейтаға ғана арналған каприздер мен фантазиялар. Кванцтың туындыларының тақырыптық каталогын Хорст Аугсбах жариялаған. «QV» – «Quantz Verzeichnis» дегенді білдіреді, ал «Anh.» – «Anhang» («қосымша») дегенді, егер туындылардың нақтылығы күмәнді болса. Ол жарияланғалы бері көптеген қосымша туындылар табылған немесе жарыққа шыққан.