Кіріспе

Қылмыскерлердің ой-өрісін, ниеттерін және мінез-құлқын зерттеу. Психология мен құқықтық жүйе арасындағы байланысқа қатысты ғылым. Қылмыстық психология, сондай-ақ криминологиялық психология деп аталады, қылмыскерлер мен күдіктілердің көзқарастары, ойлары, ниеттері, іс-әрекеттері мен реакцияларын зерттейді. Бұл криминология мен қолданбалы психологияның бір саласы. Қылмыстық психологтар сотта түрлі рөлдер атқарады, оның ішінде сарапшы куәгер ретінде тартылып, құрбандар мен қылмыстық іс-әрекет жасағандардың психологиялық сараптамасын жүргізеді. Қылмыстық мінез-құлықты анықтау үшін бірнеше өлшем қолданылады, соның ішінде мемлекеттік заңмен жазаланатын іс-әрекет, моральдық нормадан тыс саналатын мінез-құлық, қоғамдық ережелерді немесе дәстүрлерді бұзу, сондай-ақ ауыр психологиялық зиян келтіретін әрекеттер. Қылмыстық мінез-құлық көбінесе қоғамға қарсы бағытталған деп есептеледі. Психологтар қылмыстың алдын алуға көмектеседі, қылмысты қайталаудың алдын тоқтату үшін тиімді бағдарламаларды зерттейді және қылмыскерлерде кездесетін психикалық ауруларды анықтауға көмектеседі.

Тарих

Қылмыстық психология 18 ғасырдың соңында басталды. Сот-психологиялық саладағы алғашқы қадамдар 1879 жылы психологияның әкесі деп саналатын Вильгельм Вундт Германияда алғашқы зертханасын ашқанда жасалды. Қылмыстық психологияға дейін қылмыстық құқықта медициналық сарапшылар мен сот судьялары арасында көптеген істерді қалай қарау керектігі туралы қайшылықтар болды, бұл күдіктілерді жеке зерттеу және бағалау үшін арнайы саланы дамытуға әкелді. Қылмыстық психология криминологияның кеңірек саласына алғыкөз болды деп қабылданды, ол жеке күдіктілер мен сот істеріне қарағанда қылмыстың жүйелі аспектілерін зерттейтін қылмыстық антропология сияқты басқа да салаларды қамтиды.