Кіріспе

Анголаның жойылған хоисан тілі Квади '/k//w//ɑː//d//i/' бір кезде Анголаның оңтүстік-батыс бөлігінде сөйленген "дыбыр тілі" болды. Ол шамамен 1960 жылы жойылды. 1950 жылдары Квади тілінде сөйлейтін 50-ге жуық адам болған, олардың ішінде тілді жақсы білетіні 4-5 адам ғана болды. 1965 жылы үш жартылай сөйлейтін адам белгілі болды, бірақ 1981 жылы тілді білетін ешкім табылған жоқ. Квади тілі жеткілікті зерттелмегенімен, оның Хое тілдері отбасының ерекше мүшесі екенін, немесе Хое-Квади отбасындағы Хое тілдерімен туыс екенін көрсететін жетерлік деректер бар. Ол Ботсванадағы Кх’а тілдерінің ықпалымен батыс Хое тілдерінде жоғалған прото-Хое тілінің элементтерін, сондай-ақ шығыс Хое тілдерінде жоғалған басқа элементтерді сақтап қалды. Квади тілі Корока (Ба Корока, Курока, Ма Короко, Му Корока) және Куанхока сөздерінің түрлі нұсқаларымен де белгілі болды.

Өтірік сөздер

Квади тілінде бірінші және екінші тұлғада жеке, жұп және көпше санмен жеке есімдіктер бар. Есімдіктерде жат, толық және иелікше түрі болады. Бірінші тұлға көпше санында кіріктіру/шығару айырмасы болуы мүмкін. Толықтауыш есімдіктер le/de жұрнағымен жалғанады, бірінші тұлға жұп толықтауыш есімдігінен басқа, ол тек mu түрінде келеді. Иелік есімдіктер жат түрімен бірдей, бірақ бірінші тұлға жеке иелік есімдігі tʃi болып келеді. Үшінші тұлға есімдіктері – бұл жай ғана көрсеткіштер, олар көрсеткіш негіз ha және содан кейін жыныс/сан жұрнағы арқылы жасалады. + Жеке есімдіктер SG DU PL 1-ші ta ʔamu ~ hamu ʔala (шығарылған) ʔuhina, hina (кіріктірілген?) 2-ші sá uwa ~ huwa ʔu ~ hu 3-ші ер. háde hawa hau 3-ші әйел. hɛɛ (< ha e) haʔe Белгілі иелік есімдіктер – tʃi 'менікі' және ha 'оныкі'. Хое тілдерінде барлық есімдіктердің ерекше иелік формалары болатыны күтілмейді.