Кіріспе
Комикстердегі кейіпкер Адриан Александр Вейдт, сондай-ақ Озимандиас (,/ɒ//z//i/'/m//æ//n//d//i//ə//s/ OZeeMANdeeəs) – DC Comics баспасынан шыққан «Күзетшілер» графикалық романының шектеулі сериясындағы анти-қарсылас. Алан Мур мен Дейв Гиббонс жасаған, Рамсес II-нің үлгісімен «Озимандиас» деп аталған оның есімі Перси Биш Шеллинің әйгілі өлеңін еске түсіреді, ол империяның құндылығының өте қысқа мерзімді екенін көрсетеді және «Күзетшілер» романының бір бөлімінің эпиграфы ретінде келтірілген. Озимандиас Wizards журналының «200 үздік комикстер кейіпкерлері» тізімінде 25-орынды, ал IGN журналының «100 үздік жаман кейіпкерлер» тізімінде 21-орынды иеленеді. Вейдт 2009 жылы шыққан «Күзетшілер» фильмінде алғаш рет көрінді, оны Мэттью Гуд сомдады. 2019 жылы Джереми Айронс ойнаған «Күзетшілер» телесериалында егде жастағы Адриан Вейдт пайда болды.
Adrian Alexander Veidt, also known as Ozymandias (,/ɒ//z//i/'/m//æ//n//d//i//ə//s/ OZeeMANdeeəs), is a fictional anti villain in the graphic novel limited series Watchmen, published by DC Comics. Created by Alan Moore and Dave Gibbons, named "Ozymandias" in the manner of Ramesses II, his name recalls the famous poem by Percy Bysshe Shelley, which takes as its theme the fleeting nature of empire and is excerpted as the epigraph of one of the chapters of Watchmen. Ozymandias is ranked number 25 on Wizards Top 200 Comic Book Characters list and number 21 on IGN's Top 100 Villains list. Veidt made his live action debut in the 2009 film Watchmen, played by Matthew Goode. An older Adrian Veidt appeared in the 2019 limited television series Watchmen, played by Jeremy Irons.
Ерте өмір
Адриан Вейдт 1939 жылы дүниеге келді, ол бай неміс-американдық иммигранттардың ұлы. Бала кезінде мектепте үлкен ұпайлар алды, және ол өте зиялы екені анықталды. Бірақ ол бұл ақпаратты үлкендерінен және достарынан жасырып, қасақана орташа ұпайға қол жеткізуге тырысты. Әкесі мен анасы қайтыс болғаннан кейін, он жеті жасында олардың көптеген байлығын мұраға алды, бірақ өзін өзі дамытқысы келгендіктен, барлығын қайырымдылыққа берді. Вейдт өзінің бала кезіндегі құрметті тұлғасы Ұлы Александрдың жолын ұстанып, ізденіс сапарына шықты. Орта Шығысқа саяхат жасағанда Вейдт есірткі ішіп, өткен шақтардың көріністерін көрді. Египеттегі саяхатын аяқтаған кезде Александрдың Рамсес II-нің әлсіз көшірмесі екенін түсінді, ал Рамсес II Вейдт үшін жаңа үлгі болды. АҚШ-қа оралғаннан кейін, ол өзінің физикалық күйін жетілдіру үшін жаттығулар жасады, нәтижесінде әлемдік деңгейдегі гимнастқа айналды.
Супергеройлық мансап
Тоғыз жасында Вейдт өзін Озимандиас (Рамсес II-нің грекше аты) деп атап, костюмді қорғаушыға айналды, "планетадағы ең ақылды адам" деп танылды және қарсыластарын зорлықсыз күшсіздендіру үшін дене күшін пайдаланды. 1958 жылдың басында Нью-Йорк қаласындағы есірткі саудасын әшкерелеп, өнер көрсетумен көзге түсті. 1966 жылы бұрынғы "Минутмен" және саяхатшы Капитан Метрополис оны "Crimebusters" ұйымына мүше болуға шақырды, бірақ Комик кездесуді тоқтатып, ұйым құрылуға айналмады. Осы кезде Вейдт суперқаһармандардың әлемді құтқаруға жеткіліксіз екеніне көз жеткізіп, оны құтқаруға болатын жол іздеуді бастады.
Супер қаһарман болғаннан кейін
БАҚ-тың өзін-өзі қорғаушылар туралы көзқарасының үдеретіндей нашарлауына байланысты, Вейдт халықтың олардан жиренетінін болжады. Кийн заңының киімді батырларға тыйым салуынан екі жыл бұрын Адриан Вейдт өзінің құпия тұлғасын ашты, суперқаһармандықтан бас тарды және өзінің имиджін насияттады. Ол зор байлыққа ие болды және ұлы гуманитарлық қайырымды ретінде танылды, сондай-ақ осы байлығын әлемді жалғандап, ортақ дұшпанға қарсы біріктіріп, ядролық соғыстың алдын алу мақсатындағы апатты оқиға жасаудың құпия жоспарын қаржыландыру үшін пайдаланды. Жобасын аяқтағаннан кейін Вейдт өзінің барлық (хабарсыз) серіктерін өлтіруді және психикалық құлдырау мен өз еркімен шеттеуді ұйымдастыруды жоспарлады. Өзінің әріптесі Эдвард Блейк, әйгілі "Комедиант" Вейдттың жоспарларына тоқталды. Бұл Вейдттың Комедиантты жеке өзі өлтіруіне әкелді, осылайша "Сақшылар" әңгімесінде баяндалған оқиғалар тізбегі басталды.
Күзетшілердің оқиғалары
Вейдт алғаш рет Роршах Блейктің өлімі туралы пікірін білу және супербатырларды нысанаға алған серийлі кісі өлтіруші туралы ескерту үшін оның алдына келеді. Роршах Вейдттың Блейкті ақ жауы өлтірген деген теориясына көнбеді. Вейдт Блейктің жерлеу рәсіміне келген аз адамдардың бірі болды, онда ол сәтсіз аяқталған Қылмысты жоюшылардың жиналысын еске алады. Кейін Вейдт өзінің көмекшісінің өліміне әкелген қастандықтан мүжілмей құтылады. Оның қастан жасаушысы Вейдт оны сұраққа тартар алдында белгісіз цианид капсуласын ішіп өлді. Роршах пен Түнгі құс Вейдттың бір шарлатан фирмасын Манхэттенді жамандау жоспарымен байланыстырғаннан кейін, Вейдттың барлық оқиғаның артында тұрғанын анықтады. Екеуі де Вейдт Манхэттеннің бұрынғы жақындарына, әріптестеріне және жауына радиация әсерін тигізіп, оларды қатерлі ісікке шалдығуын бақылап отырғанын түсінді, соның салдарынан Манхэттен өкініш немесе қоғамдық ашудан Жерден қашып кетеді. Роршах пен Түнгі құс Вейдттың Антарктидадағы усадына келгенде, ол екеуін де оңай жеңіп, адамзатты өзінен құтқару жоспарын түсіндіреді: Нью-Йоркке биологиялық түрлендірілген, телепатиялық жаратылысты телепорттау, миллиондаған адамды өлтіру және әлемді оларға шетелдік шабуыл жасалып жатыр деп сендіру. АҚШ пен КСРО ядролық соғысқа қадам басқанда, олар осы шабуылға қарсы бірігіп күш көрсетеді. Ол сондай-ақ Манхэттенді жамандағанын, Комиктерді өлтіргенін, Роршахты Молохты өлтіргені үшін айыптағанын және өзіне жасалған қастандықтан аман қалғанын мойындайды. Роршах пен Түнгі құс оның жоспарын қашан орындауды жоспарлағанын сұрағанда, Вейдт оны олардың усадына келгенге дейін, 35 минут бұрын жасағанын айтады. Доктор Манхэттен мен Жібек Жүгірткісі Вейдтқа қарсы тұрғанда, ол өзінің генетикалық түрлендірілген үй жануары Бубастисті құрбан етіп, Манхэттенді ішкі өріс азайту арқылы жоюға тырысады, бірақ Доктор Манхэттен өзін қайта құруға жетеді. Жібек Жүгірткісі оны атып өлтіруге тырысады, бірақ ол оқты ұстап алып, оны есінен айырады. Вейдттың жоспарын ашса, жаңадан пайда болған әлемдік бейбітшілік бұзылатынын түсінген кейбір супербатырлар оқиғаға үнсіздік сақтауға келіседі. Моральдық принциптеріне берілген Роршах АҚШ-қа оралып, Вейдттың жоспарын әлемге жариялауға дайындалады, бірақ соңында Манхэттен оны өлтіреді. Манхэттен басқа галактикада өмір құруға кетпес бұрын, Вейдт одан "соңында дұрыс істеді ме" деп сұрайды. Манхэттен "ешнәрсе ешқашан аяқталмайды" деп жауап береді, Вейдтты бейбітшілік қанша уақытқа созылатыны туралы күмәнге толы қалдырады. Вейдт пен басқа кейіпкерлер білмесе де, Роршах бұрын Нью-Йорк газетіне Вейдттың жоспары туралы толыққанды баяндама жазылған күнделігін жіберген. Редакторлардың осы күнделікті жариялау туралы шешімі әлі белгілі емес.
Күзетшілер алдында
Озымандиас туралы алты бөлімді "Борьше Уочмен: Озымандиас" сериясының бірінші саны 2012 жылдың шілде айында жарық көрді. Оны Лен Вайн жазды, ал суретшісі – Жа Ли. Бұл жоспарланған 35 сандық "Борьше Уочмен" сериясының бір бөлігі.
Қиямет күні сағатының оқиғалары
Жеті жыл өткен соң "Күзетшілер" оқиғасынан кейін, Роршахтың күнделігі жұртшылыққа жарияланады, ал Вейдт қашқынға айналады. Мидағы қатерлі ісікпен ауырғанын айтқаннан кейін, және әлемді құтқару жоспарының сәтсіз аяқталғанын білген Вейдт, Роршах есімін алған бір адамды жалдап, Эрика Мэнсонды (Марионетка) және оның күйеуі Маркос Мейзді (Мим) түрмеден босатады. Роршах II екеуімен бірге келгенде, Вейдт өзін және жағдайын ашады, екі қылмыскерге Манхэттенді басқа ғаламға еріп, оны өз әлемін құтқаруға көндіру керектігін түсіндіреді. Сонымен қатар, ол доктор Манхэттенді табуға көмектесу үшін құтқарылған ДНК-сынан Бубастисті клондап шығарады, себебі оны табу үшін доктор Манхэттеннің энергиясы қажет. "Көкше кемесі" арқылы Вейдт және оның тобы DC ғаламына, Жерде ядролық соғыс басталған кезде барады. Жаңа әлемді зерттегеннен кейін, Вейдт Метрополиске барып, Лекс Луторды өзінің ізденісіне қосылуға шақырады. Бірақ, өтініш білдіріп жатқанда, Вейдт DC ғаламына Манхэттен арқылы жеткізілген Комикпен бетпе-бет келеді. Комик Вейдтпен тең болып шығады, оны Лутордың кеңсесінен кері шегінуге мәжбүр етеді. Вейдт жиырма қабаттан құлап, жеңіл жарақаттармен ауруханаға түседі, бірақ көп ұзамай қашып құтылады. "Көкше кемесіне" оралғаннан кейін, Вейдт Бэтменмен кездеседі, ол бастапқы Роршахтың күнделігін оқыған. Полициядан қашып бара жатқанда, Бэтмен Вейдттің миллиондаған адамды өлтіргенін және оның DC ғаламының супербатырларына деген жұртшылықтың сенімін жойған, шындықтан алыс теориясын ойлап тапқанын айыптайды. Вейдт Бэтменді әлемнің әлеуметтік проблемаларын елемей, барлық назарын супер зұлымдарға аударғаны үшін сынға алады. Күрес барысында Бэтмен "Көкше кемесінен" құлап, төмендегі анти-батырлық наразылық білдірушілердің тобына түседі. Роршах II, Сатурн қызы және Джонни Тундер Вейдтпен "Көкше кемесінде" кездеседі. Үй жануары Бубастис II және Фонарь батареясымен Вейдт Манхэттеннің Джокердегі орнына барады, онда Бэтмен Марионетка мен Миммен күреседі. Джонни мен Сатурн қызын "Көкше кемесінде" қалдырып, Вейдт пен Роршах II ішіндегілермен бетпе-бет келеді. Вейдт Бубастис II-ді Манхэттенді шақыру үшін пайдаланады, ол осы әлемде тәжірибе жүргізумен айналысқандықтан, олардың әлеміне оралудан бас тартады. Манхэттен, басқа нәрселермен қатар, Вейдттің Роршах II-ге көмектесу үшін қатерлі ісігі бар екенін өтірік айтқанын көрсетеді. Роршах II Вейдтті ұрып, қашып кетеді, ал Вейдт "Көкше кемесіне" оралып, Имра мен Джонниге шабуыл жасайды және бәрін құтқара алатынын жариялайды. Содан кейін Вейдт Бубастистің энергиясын қолданып, Мәскеуде жарылыс жасайды, бұл дипломатиялық дағдарысты тудырып, Супермен мен От дауылын кінәлі етеді. Вейдт жоспарлағандай, Жердің супербатырларының көпшілігі Манхэттенді кінәлі деп санай отырып, Марс планетасына барады. Марстағы барлық супербатырларды жеңгеннен кейін, Манхэттен Жерге оралып, Суперменмен бетпе-бет келеді. Манхэттенді Супермен өз күшін жақсылыққа пайдалануға және Жерді құтқару үшін өзінің ғаламына оралуға көндіреді. Вейдт оның жоспары Манхэттен мен Супермен арасындағы қақтығысты жасау болғанын айтады, себебі ол тек соңғысы Манхэттеннің ойын өзгерте алады деп болжаған. Вейдтті Комик атып өлтіреді, бірақ Роршах қан кетуді тоқтатады, сонда Вейдт сотқа тартылады. Роршах II мен Вейдт доктор Манхэттен арқылы "Күзетшілер" ғаламына телепортацияланады, онда Вейдт өзінің қылмыстары үшін түрмеге қамалады.
Біліктілік пен қабілеттер
Адриан Вейдт көптеген адамдар, әсіресе бұқаралық ақпарат құралдары, оны "әлемдегі ең ақылды адам" деп санайды, және бұл атақ лайықты деп есептеледі. Вейдт өзінің озық технологиясы мен генетикасын пайдаланып, әлемдік деңгейде қауіп тудыратын заңды және қылмыстық империяны тиянақты түрде құрды. Оның интеллектуалды деңгейіне сай амбициясы бар, оның дәлелі – халықаралық шиеленістерді тоқтату арқылы Жерді утопияға жеткізу жоспарының табысты орындалуы. Ол аяусыз және шебер стратегияшы ретінде танымал, өзінің жоспарларына кедергі келтіретін кез келген адамды жылдам жоюға дайын, сонымен бірге толық құпиялылықты сақтайды. Вейдт фотографтық жадқа ие. Одан бөлек, Вейдт адамның физикалық мүмкіндіктерінің шегінде бейнеленген, тіпті оқты рефлекспен ұстап ала алады, бірақ өзі де мұндай қабілетіне таңырқанды. Ол қарусыз күрес бойынша да шебер, Роршах пен Түнгі құсқұйрықты оңай жеңеді. Оның мансабының басында Комедианттан жеңілгені – жалғыз жеңілісі, бірақ кейін оны жеңіп, өлтірді. Әлемдік деңгейдегі спортшы, ол өте жақсы физикалық формада және қайырымдылық шараларына көмектесу үшін акробатикалық трюктар орындайды. Жасы ұлғайғанмен (Watchmen оқиғалары кезінде орта жастан асып, қырық жасқа жуық болса да) өте белсенді. 11-ші нөмірге қосымша ретінде жарияланған Даг Рот жүргізген Вейдтпен сұхбатта, Вейдт орта жастағы адамға емес, 30 жастағы адамға көбірек ұқсайды деп айтылған.
Ұзын фильмдер мен сценарийлер нұсқалары
1989 жылы Сэм Хаммның киножобасында Вейдттың мақсаты – Джонатан Остерманды доктор Манхэттен болып үлкермей тұрып өлтіру, себебі ол Манхэттеннің өмірге келуі Американы ресейліктермен ядролық соғысқа алып келді деп есептейді. Вейдт Остерманды өткенде өлтіре алмайды, бірақ Остерман өткенді өзгертуге шешім қабылдайды, сол арқылы доктор Манхэттен ешқашан «туылмайды». Өзінің қазіргі уақыттағы өзін құрбан ету арқылы доктор Манхэттен Остерманға қалыпты өмір сүруге мүмкіндік береді, бірақ ол Вейдтті оның өткенде өлтіруіне бұрын өлтіреді. 2003 жылы Дэвид Хейтердің киносценарий жобасында Вейдт Нью-Йоркке күн сәулесінің шоғын бағыттап жіберуді жоспарлайды; Вейдттың жоспары орындалады, бірақ Вейдт сонымен қатар Түнгі құс пен Жібек көпіршікті де өлтіруді көздейді. Түнгі құс өзін қорғау үшін Вейдтті өлтіреді.
Фильм
Озимандиас "Watchmen" сериалында Мэттью Гудтың сомдауында пайда болады. Вейдт графикалық романнан белгілі бір ерекшелікпен басқаша жол таңдайды. Ол жасанды түрде жасалған жаугершілік қаупін тудырудың орнына, өзі мен Доктор Манхэттен жасаған энергия реакторларын артық жүктеуге және жарылысқа ұшыратады, нәтижесінде әлемнің ірі қалаларында миллиондаған адам қаза табады. Манхэттенді осы апатқа кінәлі деп жариялап, Озимандиас әлемнің аса қуатты елдерін алдап, олардың араздасуын тоқтатып, оған қарсы бірігуге итермелейді.
Теледидар
Озимандиас "Watchmen: Motion Comic" мультсериалында пайда болады, онда ол сериядағы барлық кейіпкерлермен бірге Том Стехсшульте дауыстайды. Озимандиас Джереми Айронс сомдаған "Watchmen" фильмінде де көрінеді. Графикалық романның телевизиялық жалғасында ол егде жасқа келген Вейдт болып бейнеленеді. Сериядағы оқиғалардан бұрын ол Нью-Йорк қаласында әуе шабуылын ұйымдастырды, нәтижесінде үш миллион адам қаза тауып, ядролық соғыстың алдын алу мақсатындағы үлкен жоспардың бір бөлігі болды. Жетінші кавалерия оның Роберт Редфордқа арналған, егер ол АҚШ-тың келесі президенті болса, көрсетілетін бейнежазбасын алғанын мәлімдеді. Ол "Жаз және мұз бітіп бара жатыр" атты пилоттық эпизодта тұңғыш рет пайда болады, онда ол өлімін сахналағаннан кейін жылдар өткен соң Юпитердің серіктеріндегі сарайда жасырынады. Ол өзіне қызмет ететін клондардан тұратын жаңа түр жасады, олар оған сөзсіз адал, тіпті ол оларды ойын үшін өлтірген кезде де. Екінші эпизодта ол Доктор Манхэттеннің өмір жолы туралы пьесаны қойып, қасабасында көрінеді. Ақырында, "Ойын сақшысы" аталған бір клон оның қызметшілерін оған қарсы көтеріліске шақырып, Жерге оралуға тырысқанда тұтқындайды, бірақ оның клондарының бірі оған қашып, Жерге зымыранмен аттанады. Вейдттың Триу есімді қызы бар, ол оның жұмысындағы бір әйел оның спермасын ұрлап, осымен жүкті болған. Вейдттың ғылыми генийін мұра еткен Триу оны Доктор Манхэттенді өлтіру және оның күштерін сіңіру жоспарына тартады, ол оларды планетаны жазып, барлық соғыстарды тоқтату үшін пайдаланатынын мәлімдейді. Бірақ Вейдт оның утопиялық сылтауын көріп, ол өзінің күші үшін шексіз билікке ұмтылған "ашкөз нарциссист" екенін түсінеді; ол "бірін білу үшін біреу керек" дейді. ФБР агенті Лори Блейк және полицейлер Анжела Абар мен Уэйд Тиллманның көмегімен Вейдт өз кальмарларын қайта жасап, оларды Триудың Тулсадағы штаб-пәтеріне жаудырып, Триуды өлтіріп, Манхэттеннің күштерін алуға арналған құралдарын жояды. Содан кейін Блейк Вейдтті адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны үшін, әсіресе үш миллион адамның өліміне әкелген бұрынғы кальмар шабуылдары үшін қамауға алады. Вейдт өзінің іс-қимылдары жоғары мақсатқа қызмет еткенін айтады және олар Президент Редфордты да қуып жете ме деген сұрағына жағымды жауап алады. Содан кейін Тиллман оны есінен айырып, Блейкпен бірге сотқа жеткізеді. Айронс бұл рөлі үшін "Primetime Emmy Award" сыйлығының "Шексіз фильм немесе мини-сериалдағы ең үздік жетекші актер" номинациясына ие болды.
Танымал мәдениетте
Симпсондардың "Күйеулер мен пышақтар" эпизодында Озимандия, Роршах, Доктор Манхэттен және Түнгі құс II-нің сәби кезіндегі нұсқалары "В каникулы для мести" (Алан Мурдың "Хранители" және "V значит Вендетта" комикстерінің пародисы) атты ойдан шығарылған "Хранительдердің сәбилері" фильмінің DVD мұқабасында серфинг тақтасына мініп бара жатқандайы көрсетілген.