Гватемаланың саяси тарихы: «Гватемала Республикалық фронты» партиясының құрылуы мен дамуы

Кіріспе

Институционалдық республикалық партия (lang es, PRI), 2013 жылға дейін Гватемала республикалық фронты (Frente Republicano Guatemalteco, FRG) деп белгілі болған, Гватемаладағы оңшылдан өте оңшылға дейінгі саяси партия болды.

Тарих

Оны 1989 жылы бұрынғы президент және диктатор Эфраин Риос Монт құрды және 1990 жылы ресми түрде тіркелді. Ол Риос Монтты өзінің кандидаты етіп таңдады, бірақ конституциялық тыйым салғандықтан, ол президенттікке үміткер бола алмады. Бұл, оның сияқты бұрынғы төңкерілген басшылардың президенттікке таласуына конституциялық шектеу болды. ФРГ үшін басқа кандидатты таңдауға келгенде, бәрі тым кеш болды. Олар бір уақытта өткен сайлауда Ұлттық Конгресте 10 орынға ие болды. Бұл «Сатудан бас тарту платформасының» негізгі құрамдас бөлігі болды, ол оңшыл партиялардың одағы еді. 1994 жылы Конгресске кезектен тыс сайлауда ФРГ 32 орын алып, заң шығарушы органдағы ең ірі партияға айналды. 1995 жылғы президенттік сайлауда ФРГ кандидаты Альфонсо Портильо екінші турда шамалы айырмамен жеңіліске ұшырады, ол бірінші турда ең көп дауыс алған екі кандидат арасындағы сайыс еді. Олар Конгресте 21 орынға ие болды. 1999 жылы Альфонсо Портильо президент сайлауында жеңіске жетті, ал ФРГ 63 орынмен Конгресте көпшілікке ие болды. Риос Монт Конгресс төрағасы (спикер) болды. Қызықтысы, олар 1982-1983 жылдары Риос Монттың бұрынғы билігінен ең көп зардап шеккен ауылдық қауымдастардан ең күшті қолдау алды. 2003 жылғы президенттік сайлауда ФРГ тағы да Риос Монтты өзінің президенттік кандидаты ретінде ұсынды. Оның үміткер болуына қатысты сот шешімдерінің қарама-қайшылығы 24 шілдеде Гватемала қаласына ФРГ жақтастарының бүкіл елден автобустармен келуіне себеп болды, бұл «Қара бейсенбі» деп аталатын хаотикалық жағдайға әкелді. Бірнеше күннен кейін Конституциялық сот Риос Монттың кандидатурасына тыйым салуды алып тастады. Оппозиция ФРГ бұл шешімді жоғары сотқа өз адал жақтастарын тағайындау арқылы алғанын мәлімдеді. Риос Монт бұрынғы сот шешімдерінің президенттікке үміткер болуына кедергі келтіргенін саяси қарсыластарының ісі деп мәлімдеді. Белсенді науқан жүргізгеніне қарамастан, «Қара бейсенбі» зорлық-зомбылығы және Портильо әкімшілігінің көптеген сыбайлас жемқорлық жанжалдары Риос Монттың танымалдылығы мен сенімділігіне кері әсер етті. Ол дауыс берудің бірінші кезеңінде 19,3% дауыспен үшінші орын алды. Сол күні, 2003 жылдың 9 қарашасында өткен конгресс сайлауында ФРГ 19,7% дауыс жинады және 158 орынның 43-ін жеңіп, палатада екінші орынға түсті. Риос Монттың қызы Зури Риос партияның фракция жетекшісі болды. 2007 жылғы сайлауда партия президенттікке Луис Раббені таңдады. Сайлауда көптеген оңшыл партиялар қатысқандықтан, ФРГ бұл сайлауда ауыр жеңіліске ұшырады. Раббе 7,3% дауыспен бесінші орынға шықты, ал партия 9% дауыс және 15 орын алды. 2013 жылдың қаңтар айында ФРГ Институционалдық Республикалық Партия (PRI) болып қайта аталды. Зури Риос партиядан шығып, 2015 жылы «Құндылықтармен көзқарас» (ViVa) партиясының президенттікке үміткері болды. PRI менеджері және конгрессмен Луис Фернандо Пересті өзінің кандидаты ретінде ұсынды.

It was created in 1989 by former president and dictator Efraín Ríos Montt, and formally registered in 1990. It chose Ríos Montt as its candidate, but he was not allowed to stand because of a constitutional ban on former coup leaders such as himself from seeking the presidency. By the time the decision was made to ban him, it was too late for the FRG to choose another candidate. They did win 10 seats in the National Congress in those concurrent elections. It was the main component of the "No Sell Out Platform," an alliance of right wing parties. In early elections only to the Congress in 1994 the FRG gained 32 seats and became the largest single party in the legislature. In the 1995 presidential election, FRG candidate Alfonso Portillo narrowly lost in the second round, which is a run off between the two highest placed candidates from the first round ballot. It gained a reduced 21 seats in Congress. In 1999 Alfonso Portillo won the presidential election, while the FRG, with 63 seats, had a majority in Congress. Ríos Montt became the President of Congress (speaker). Paradoxically they gained their strongest support from the same rural communities that had most suffered under the former rule of Ríos Montt between 1982 and 1983. For the 2003 presidential elections, the FRG again put forward Ríos Montt as its presidential candidate. Contradictory judicial rulings on whether he would be able to stand motivated a march on Guatemala City by FRG supporters bussed in from all over the country on 24 July, resulting in a chaotic situation known as Jueves Negro ("Black Thursday"). Days later the ban on Ríos Montt's candidacy was lifted by the Constitutional Court. Opponents claimed that the FRG obtained that ruling by previously appointing its own loyalists to the high court. Meanwhile, Ríos Montt claimed that previous judicial rulings preventing him from running for president were the work of his political opponents. Despite a vigorously run campaign, the violence of Jueves Negro, as well as the numerous corruption scandals of the incumbent Portillo administrations, adversely impacted Ríos Montt's popularity and credibility. He was third in first round of voting, with 19.3% of the ballots. In the congressional elections held the same day, 9 November 2003, the FRG won 19.7% of the popular vote and 43 out of 158 seats, dropping to second in the chamber. Ríos Montt's daughter, Zury Ríos, was the party's floor leader. For the 2007 elections, the party chose Luis Rabbe as its presidential candidate. With the large number of right wing parties running in the election, the FRG was badly defeated in these elections. Rabbe came in fifth place with 7.3% of the vote, and the party received 9% of the vote and 15 seats in the congressional elections. In January 2013, the FRG was renamed to Institutional Republican Party (PRI). Zury Ríos left the party to become Vision with Values (ViVa)'s presidential candidate in 2015. Instead, PRI nominated the manager and Congressman Luis Fernando Pérez as its candidate.

2015 жылғы сайлау

2015 жылдың 6 қыркүйегінде өткен заң шығарушы сайлауда PRI ұлттық тізімдегі депутаттар үшін жарыста 57 948 дауыс (жалпы дауыс санының 1,25%) алды және, егер партиядан шығып кеткендер болмаса, 2016-2020 жылдарғы Конгресте өкілдігі болмайды. Сол күні өткен президенттік сайлауда оның үміткері Луис Фернандо Перес 41 969 дауыс (0,86%) жинады. Халықтың қолдауының ең төменгі 5% немесе Конгресте бір мандатты алуға қол жеткізе алмағандықтан, PRI партия ретіндегі ресми тіркеуін жойды. Партия одан көп ұзамай таратылды.