Кіріспе
Америкадағы жер учаскесінің бөлінісін көрсететін карта. Америка Құрама Штаттарында план (plat) – жер учаскесінің бөлінісін көрсететін масштабта жасалған кадастрлық карта. Америка Құрама Штаттарының Жерге қатысты бас басқармасының геодезистері мемлекеттік жерлерді зерттеудің қалашықтық схемаларын жасады, олар бөлімдердің бұрыштары арасындағы қашықтық пен бағытты көрсетті, кейде топографиялық немесе өсімдік жамылғысы туралы ақпаратты да қосты. Қалалық, қалалық немесе ауылдық пландар көшелер мен аллеялармен бөлінген блоктарға бөлінген учаскелерді көрсетеді. Бұдан әрі нақтылау көбінесе блоктарды жеке лоттарға бөледі, әдетте сипатталған лоттарды сату мақсатында; бұл бөлу деп аталады. План тіркелгеннен кейін, заңдық сипаттамалар бөлімдердің бөліктеріне емес, блок пен лот нөмірлеріне сілтеме жасай алады. Планның заңды күшіне енуі үшін, жергілікті басқару органы, мысалы, коммуналдық қызметтер бөлімі, қала құрылысы комиссиясы, жерді жоспарлау кеңесі немесе мемлекеттің басқа да органы оны қарап, бекітуі керек.
In the United States, a plat (/p//l//æ//t/ or /p//l//ɑː//t/) (plan) is a cadastral map, drawn to scale, showing the divisions of a piece of land. United States General Land Office surveyors drafted township plats of Public Lands Surveys to show the distance and bearing between section corners, sometimes including topographic or vegetation information. City, town or village plats show subdivisions broken into blocks with streets and alleys. Further refinement often splits blocks into individual lots, usually for the purpose of selling the described lots; this has become known as subdivision. After the filing of a plat, legal descriptions can refer to block and lot numbers rather than portions of sections. In order for plats to become legally valid, a local governing body, such as a public works department, urban planning commission, zoning board, or another organ of the state must normally review and approve them.
Тарих
Плат картасын жасау – АҚШ заңдарына сәйкес қала құру процесіндегі маңызды қадам. Қала құру процесі кейде сотта өткендіктен, көптеген американдық қалалардың құру құжаттары жүздеген шақырым қашықтықтағы басқа штаттарда сақталуы мүмкін. Мысалы, 1849 жылы тіркелген Сан-Франциско қаласының, Калифорния штатының, АҚШ Жер басқармасының түпнұсқалық плат картасын көру үшін Орегон штатының Орегон қаласындағы Орегон территориясы мұражайына бару қажет, себебі сол кезде Орегон қаласы Сан-Францискоға ең жақын федералдық жер кеңсесі орналасқан жер болды.
Түрлері
Бірнеше іргелес жер учаскелерін алып, оларды біріктіретін жер иесі консолидациялық жоспар немесе консолидациялық схема жасайды. Мұны істеу үшін жер иесі әдетте учаскелерді зерттеуді жүргізіп, консолидацияны бекітуге тиіс басқару органына зерттеуді тапсыруы керек. Жерді меншік иесі немесе муниципалитет кішігірім учаскелерге бөлгенде бөлініс жоспары немесе бөлініс схемасы пайда болады. Мысалы, егер жер иесі бір гектар жерді үш бөлікке бөлгісі келсе, жерді өлшеуші нақты өлшемдерін алып, басқару органына тапсырады, ол оны бекітуі керек. Жер иесі/ғимарат иесі көппәтерлі ғимаратты бірнеше бөлікке бөлгенде де бөлініс схемасы қолданылады. Бұл жеке меншік иелеріне жеке бөліктерді кондоминиум ретінде сату мақсатында қолданылуы мүмкін. Түзету жоспары немесе түзету схемасы қолданыстағы жоспарға кішігірім түзетулер енгізеді, мысалы, өлшеу қатесін немесе кеңсе қызметкерінің қатесін түзетеді. Мұндай жоспарлар кейде жер учаскелерінің немесе басқа да нысандардың орнын өзгертуге мүмкіндік береді, бірақ заңдар мұндай қолдануды қатаң шектейді. Босату жоспары бұрынғы жоспардың немесе оның бір бөлігінің заңдық күшін жояды. Ережелер бойынша мұндай жоспарлар тек барлық учаскелер сатылмаған және ғимараттар немесе инфрақұрылымдық нысандар салынбаған жағдайда ғана рұқсат етіледі. Жер учаскелері карталарының басқа да атаулары: жер карталары, салық карталары, жылжымайтын мүлік карталары, жер иелері карталары, учаскелік-блоктық жүйе және жерді зерттеу карталары. Жер учаскелері карталарының дамуына, басқа мемлекеттік жылжымайтын мүлік тізілімдері сияқты, федералдық, мемлекеттік немесе муниципалдық бақылау жоқ.
Себептері
Жоғарыда сипатталғандай, мүлікті бірнеше кішігірім учаскеге бөлу. Жолдардың немесе басқа да өту құқығының белгіленуі. Барлық мүліктің қоғамдық өту құқығына қолжетімділігін қамтамасыз ету. Мұндай қолжетімділік болмаса, мүлік иесі оған қол жеткізу үшін заңсыз енусіз мүлкін пайдалана алмайды. Пландау процесі, мүліктің қоғамдық өту құқығына қолжетімділігі жоқ екенін жасыра отырып, оны сатуға бағытталған алаяқтық амалдарды шектейді. (Қоғамдық өту құқығы жоқ мүлік, сатып алушы су немесе құрлық жолымен қолжетімділік жоқтығын білген жағдайда сатылуы мүмкін.) Қызметтік құқықтарды құру немесе жою. Жерді басқа қоғамдық мақсаттарға, мысалы, саябақтарға немесе су тасқынынан қорғауға қажетті аумақтарға бөлу. Аймақтық жоспарлау ережелеріне сәйкестікті қамтамасыз ету. Аймақтық жоспарлау ережелерінде көбінесе учаскелердің мөлшері мен геометриясына қатысты шектеулер болады. Пландау процесі басқарушы органдарға барлық учаскелердің осы ережелерге сәйкес келуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Қаланың дамуын бақылауға арналған жерді пайдалану жоспарының орындалуын қамтамасыз ету. Барлық мүліктің коммуналдық желілерге қолжетімділігін қамтамасыз ету.