Жозе Мария Орельяна Пинто: Гватемала саяхаты және саяси өмірі
José María Orellana
Жозе Мария Орельяна Пинто – Гватемаланың саяси және әскери қайраткері, президенті (1921-1926). Гватемаланың валютасы – Кетцальды енгізген. Өлімі жұмбақ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хосе Мария Орельяна Пинто (11 шілде 1872 – 26 қыркүйек 1926) – Гватемаланың саяси және әскери қайраткері. Ол президент Мануэль Эстрада Кабрераның штаб бастығы және консервативті-ұлтшыл президент Карлос Эррераны құлатып, 1921-1926 жылдар аралығында Гватемала президенті болды. Оның басқару кезеңінде кетсаль Гватемаланың валютасы ретінде бекітілді. Орельяна Пинто 1926 жылы елу төрт жасында күмәнді жағдайда қайтыс болды. Ол Гватемала астанасында мемлекеттік салтанатпен жерленді.
José María Orellana Pinto (11 July 1872 – 26 September 1926) was a Guatemalan political and military leader. He was chief of staff of President Manuel Estrada Cabrera and President of Guatemala between 1921 and 1926, after overthrowing Conservative Unionist President Carlos Herrera. During his rule the Quetzal was established as the currency of Guatemala. Orellana Pinto died under suspicious circumstances in 1926 at the age of fifty four. He was buried in the Guatemalan capital with state honors.
Ерте өмір
Хосе Мария Орелана Пинто Эль-Жикаро қаласында дүниеге келді; ол Эстебан Орелана мен Леонора Пинтоның ұлы болды. Ореллана әскери мансапқа ие болды, Гватемала армиясының генералы болды. Ол бірнеше рет Либералдық партияның мүшесі ретінде Гватемала заң шығарушы органына сайланды, сондай-ақ президент Эстрада Кабрераның штаб бастығы қызметін атқарды; осы қызметін атқарып жүргенде, 1907 жылғы 29 сәуірде президенттің каретасымен бірге келе жатқанда, Авила Эчеверрия ағайындары мен олардың туыстары мен достары жоспарлаған бомбалық шабуылға ұшырады. Құдайға шүкір, президент пен Ореллана екеуі де қастандықтан зардап шекпеді және қылмыскерлерді қудалауды дереу бастады.
José María Orellana Pinto was born in El Jícaro; he was the son of Esteban Orellana and Leonora Pinto. Orellana had a military career becoming General of the Guatemalan Army. He was elected to the Guatemalan legislature on several occasions, as a member of the Liberal Party, and was also Chief of Staff of the President Estrada Cabrera; when serving as such, on 29 April 1907, he was riding alongside the president's coach when the latter suffered a bomb attack which had been planned by the brothers Avila Echeverría and some of their relatives and friends Miraculously, both the president and Orellana were unharmed by the assassination attempt and almost immediately initiated the prosecution of the perpetrators.
Карлос Эррераға қарсы төңкеріс
1921 жылдың 5 желтоқсанында "United Fruit Company" компаниясының демеушілігімен генерал Ореллана президент Карлос Эррераға қарсы мемлекеттік төңкеріс жасады. Эррера бұрынғы президент Мануэль Эстрада Кабрераның "United Fruit Company" компаниясына және оның еншілес компанияларына берген жеңілдіктерді бекітуден бас тартып, қарсылық көрсеткен болатын. Орелланаға бірнеше әскер офицері, олардың ішінде генерал Хорхе Убико да көмектесті.
On 5 December 1921, general Orellana sponsored by the United Fruit Company lead a coup d'état against president Carlos Herrera who had resisted to approve the concessions granted to the United Fruit Company and its subsidiaries by his predecessor, Manuel Estrada Cabrera. Orellana had the help of several army officers, among them general Jorge Ubico.
Төрағалық
1921 жылы 5 желтоқсанда Орельяна уақытша президент болып тағайындалды, ал келесі жылы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Конституциялық президент атанды. Өкіметтік өкілеттігі кезінде ол Эстрада Кабрера үкіметінің «Юнайтед Фрут Компаниясына» (UFCO) берген, ал Херрера ратификациялаудан бас тартқан жеңілдіктерін бекітті. Сонымен қатар, Гватемала, Гондурас және Сальвадордан құралған үш тарапты республика құруға ұмтылды, бірақ бұл жоба сәтті болмады. 1923 жылы либерал жазушы және идеолог доктор Лоренцо Монтуфар-и-Ривераның туғанына 100 жыл толуына орай, үкімет Реформа даңғылында оның құрметіне ескерткіш орнатты.
On 5 December 1921, Orellana was appointed as Interim President, and eventually became Constitutional President after winning the elections the following year. During his term in office, he ratified concessions that the government of Estrada Cabrera had made to the United Fruit Company (UFCO) and that Herrera had refused to ratify. He also encouraged the creation of a tripartite republic formed by Guatemala, Honduras and El Salvador, but this was unsuccessful. In 1923, in celebration of the birth centennial of liberal writer and ideologist Dr. Lorenzo Montúfar y Rivera, the government erected a monument to his memory in Avenida Reforma.
"Юнайтед Фрут Компани"
Кемежай жұмыскерлерінің ереуілі: 1924 жылдың ортасында Пуэрто-Барриос портындағы, банан тасымалының кілті болған жұмысшылар 8 сағаттық жұмыс күні мен жалақыны арттыруды талап етті. UFCO талаптарды қабылдамаған соң, жұмысшылар ереуілге шықты, оларға фрутера фермаларының барлық жұмысшылары қолдау көрсетті. UFCO Гватемала үкіметінен көмек сұрады, ал Орельяна дереу Пуэрто-Барриосқа тәртіп орнату үшін әскер жіберді; қақтығыс қатыгез болды және көптеген жұмысшылар жарақаттанды немесе қаза тапты. Ереуіл 27 күнге созылды, бірақ репрессиялық шаралар оны тоқтатты: 22 көшбасшы тұтқынға алынып, елден қуылды. Темір жол ереуілі: 1924 жылдың соңында Орталық Американың Халықаралық Темір Жолдары (IRCA) қызметкерлері жұмыс уақытын қысқартуды, жалақыны арттыруды және кәсіподақтарына құрметпен қарауды талап етті. Теміржол қоғамы. Фрутера бұл талаптарды қабылдаудан тағы да бас тартып, Орельяна үкіметіне бес мың жұмысшының ереуілін күшпен басуға бұйырды.
Dockworkers strike: In mid 1924, Puerto Barrios workers key to banana transport demanded an 8 hour day and increased wages. When UFCO refused to accept, workers went on strike, with the support from all workers in the farms of the frutera. UFCO asked the Guatemalan government for help, and Orellana quickly sent troops to restore order in Puerto Barrios; the collision was brutal and resulted in numerous workers injured or dead. The strike lasted 27 days, but repression tactics finished it: 22 leaders were jailed and then expelled from the country. Railroad strike : In late 1924, the employees of International Railways of Central America (IRCA) demanded the reduction of working hours, higher wages and respect to their labor union. Railway Society. Again, the frutera flatly refused to accept these demands and ordered Orellana's government to violently repress the strike of five thousand workers.
Мәдени сілтемелер
Рафаэль Аревало Мартинес өзінің Эстрада Кабрераның «¡Ecce Pericles!» өмірбаянында Ореллана туралы көп мәрте айтады. Ореллана, тікелей аты аталмаса да, Нобель сыйлығының лауреаты Мигель Анхель Астурияның «El Señor Presidente», «Viernes de Dolores» және «Viento Fuerte» гватемалалық романдарының ішінде еске алынады. «Viernes de Dolores» романында Астурия Ореллананы оның лақап атымен – Rapadurero деп атайды. Оның билігі тұсында кетсаль гватемала валютасы ретінде бекітілгендіктен, оның суреті бір кетсаль банкноталарында бейнеленген, олар халық арасында «хема» деп аталады. Оның туысы, генерал Мануэль Мария Контрерас Орельяна кейіннен 1930 жылдың желтоқсан айында уақытша президент Баудилио Пальмаға қарсы мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды.
Rafael Arevalo Martinez talks about Orellana in numerous occasions in his biography of Estrada Cabrera ¡Ecce Pericles!. Orellana is also mentioned, though not by name, in the Guatemalan novels El Señor Presidente, Viernes de Dolores and Viento Fuerte of Nobel Laureate Miguel Angel Asturias. In Viernes de Dolores, Asturias calls Orellana by his nickname: Rapadurero. Given that during his rule the Quetzal was instituted as the Guatemalan currency, his image appears on the one quetzal bills, which are colloquially called "chemas". His cousin, general Manuel María Contreras Orellana later would lead a coup against interim president Baudilio Palma in December 1930.
Өлім
1926 жылы 25 мамырда жеке газет "El Imparcial" мына хабарды жариялады: Президент Орельяна Конституцияда көзделген жеке кепілдіктерді тоқтатқан 916-шы атқарушылық жарлыққа сәйкес, әскери жағдай енгізілді; мұндай шешімнің негізгі себебі – "кейбір топтардың сыртқы және патриоттық емес әрекеттері" елдің тыныштығы мен дамуын бұзуға бағытталғандықтан, ұлттық экономикалық мәселені шешу мүмкін болмай қалды. "El Imparcial" газеті бұрынғы күндері үкімет тарапынан бойкотқа ұшырағандықтан тұрақты түрде жарық көрмегенімен, 26 мамырдан кейін ол мерзімі белгісіз тоқтатылды. Содан кейін, тек ресми ақпарат құралдары, мысалы, "Diario de Centro América" және "El Guatemalteco" ғана маңызсыз ақпарат тарата алды. Оқиға 26 қыркүйек күні, жексенбіде сағат 00:15-те күрт өзгереді, Орельяна Антигуа Гватемалаға демалыс сапары барысында қайтыс болады; ол "Hotel Manchén" қонақ үйінің бөлмесінде еді. "Diario de Centro America" газеті сол күні жарық көрген арнайы санында: «Біздің көрнекті президентіміз күшті стенокардиядан көз жұмды» деп хабарлады. Осы ерекше жағдайлар оның уланғаны туралы күдік тудырды. Генерал Лазаро Чакон уақытша президент міндетін атқарып, дереу әскери жағдайды жойды және жеке газеттердің қайтадан жарық көруіне рұқсат берді.
On 25 May 1926, El Imparcial a private newspaper had published a news flash: Martial law enacted which referred to executive decree 916, in which President Orellana had suspended the individual guarantees contained in the Constitution; the main reason for such decision was that "insidious and unpatriotic activities of certain elements" tended "to disrupt the peace and development of the country", which, at once, made it impossible to solve the national economic problem. Although El Imparcial was not circulating regularly in the previous days due to a government boycott , after 26 May it ceased publication indefinitely. Thereafter, only the official news outlets, such as Diario de Centro América and El Guatemalteco, could circulate, carrying irrelevant information. The story took a sudden turn on Sunday 26 September when, at 0:15 pm, Orellana died during a vacation trip to Antigua Guatemala; he was in a room at Hotel Manchén. "A violent angina attack ended the life of our illustrious president," explained Diario de Centro America in a special edition that day. These strange circumstances led to the suspicion that he was poisoned. General Lázaro Chacón assumed as interim President and immediately lifted Martial Law and allowed private newspaper to be published again.