Педро де Айсинена: Гватемала президенті және дипломаты

Кіріспе

infobox президенті
| сурет = Aycinenacolor.jpg
| реті = 6-шы
| лауазымы = Гватемала президенті
| мерзімнің басталуы = 1865 04 14
| мерзімнің аяқталуы =
| алдыңғы президент = Рафаэль Каррера и Турсиос
| кейінгі президент = Висенте Серна и Серна
| лауазым2 = Гватемала Сыртқы істер министрі
| президенті2 = Рафаэль Каррера
| мерзімнің басталуы2 = 1851
| мерзімнің аяқталуы2 =
| туған күні =
| қайтыс болған күні = 1897 03 14 (94 жас)
| қайтыс болған жері = Гватемала қаласы, Гватемала) – консервативті саясаткер және Айсинена руының мүшесі, Рафаэль Каррераның консервативті үкіметімен тығыз байланыста жұмыс істеген. 1865 жылы Гватемаланың өмір бойы президенті, генерал Рафаэль Каррераның қайтыс болуынан кейін уақытша президент болды.

Өмірбаян

Айсинена и Пиноль – Айсиненаның екінші маркизі Висенте Айсиненаның ұлы және титулды мұра еткен дін қызметкері Хуан Хосе де Айсинена и Пинольдің кіші інісі болды. Педроның емілген ағасы Мариано де Айсинена и Пиньол еді, ол да осы қуатты отбасының белгілі мүшесі еді. Педро өзінің бірінші туысы Долорес де Айсинена и Михеоға, Фердинанд VII үкіметінің көрнекті өкілінің қызына үйленді. Педро 1854-71 жылдары Гватемаланың сыртқы істер министрі қызметін атқарды және осылайша елдің сыртқы саясатында маңызды рөл атқарды.

1854 жылғы конкорд

1854 жылы Ватиканның мемлекеттік хатшысы кардинал Антонелли мен Ватикан алдында Гватемаланың толық өкілетті елшісі Фернандо Лоренцана 1852 жылы қол қойған Киелі Тақпен конкордат жасалды. Айсинена әулетінің басшысы, дәрігер және дін қызметкері Хуан Хосе де Айсинена и Пиноль жасаған осы шарт арқылы Гватемала халқының білімін католик шіркеуінің ресми ордендерінің бақылауына берді, шіркеудің мүлігі мен монастырларын құрметтеуге міндеттенді, міндетті ондықтанды бекітті және епископтарға елде жарияланған барлық материалды цензуралауға рұқсат берді. Бұл келісімге байланысты Гватемала армия офицерлеріне бата алды, либералдардың 1829 жылы шіркеуден тартып алған мүлікті иеленгендерге оны сақтап қалуға рұқсат берді, шіркеу мүлігінен түскен салықтарды жинады және Гватемала заңдарына сәйкес, белгілі бір қылмыстар жасаған дін қызметкерлерін соттау құқығына ие болды. Конкордат 1854 жылы Педро де Айсинена мен Рафаэль Каррера тарапынан ратификацияланды және елде шіркеу мен мемлекет арасындағы тығыз байланысты сақтап тұрды; ол маршал Висенте Серна и Сернаның консервативті үкіметі құлағанға дейін күшінде болды.

Уайк-Айсинена келісім-шарты: Белиз туралы шекаралар туралы келісім

Юкатан түбегіндегі Белиз аймағы Испания да, Гватемала да ешқашан басып алмады, тіпті Испания 16 ғасырда осы аймақты иеленуге негіз болған зерттеу экспедицияларын өткізсе де; Гватемала осы аумақты талап ету аргументін мұра етті, бірақ Испаниядан 1821 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Орталық Америкадағы азаматтық соғыс салдарынан бұл аймаққа ешқандай экспедиция жібермеді. Ал ағылшыздар 17 ғасырдың ортасынан бастап, негізінен қаскөйлердің бекінісі ретінде, содан кейін құнды ағаш өндірісі үшін кішкентай елді мекендер құрды; бұл елді мекендер ағылшын отарлары ретінде танылмады, тіпті олар Ямайканың британдық үкіметінің қарауында болса да. 18 ғасырда Белиз Орталық Американың контрабандалық сауда орталығына айналды, алайда 1783 және 1786 жылдардағы келісімдерге сәйкес, ағылшыздар Белизде ағаш кесуді жалғастыруға рұқсат алды. 1821 жылы Орталық Америка Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін Белиз аймаққа Ұлыбританияның коммерциялық енуінің алдыңғы шегіне айналды; британдық коммерциялық делдалдар өздерін сол жерде орнықтырып, Гватемала, Гондурас және Никарагуаның Кариб теңізіндегі порттарымен өркенді коммерциялық жолдар құрды. Либералдар 1829 жылы Гватемалада Айсинена отбасын және католик шіркеуінің дін қызметкерлерін жеңіп, қуғаннан кейін билікке келді және Белиз аймағы бойынша британдық тәжге ресми шағым түсірді; сонымен қатар, сол кездегі Орталық Америка Федерациясының президенті, либералды каудильо Франсиско Морасан, британдық мүдделермен, әсіресе құнды ағаш нарығында жеке қарым-қатынаста болды. Гватемалада либералды губернатор Мариано Гальвес британдық азаматтарға бірнеше жерлерді берді, олардың ішінде елдің ең жақсы егістік жері, Верапастағы Сан-Херонимо ауылы да бар; осы ағылшындармен байланыс Гватемаладағы зайырлы дін қызметкерлері тарапынан пайдаланылды. 1840 жылы билікке келген шаруалар көтерілісінің басшысы Рафаэль Каррера Белиз туралы шағымдарды тоқтатты және осы маңызды сауда орнындағы Гватемала мүдделерін қадағалау үшін аймақта Гватемала консулдығын құрды. Белиз саудасы 1855 жылға дейін аймақта өркендеп жатты, содан кейін колумбиялықтар трансокеандық темір жол салды, бұл сауданың Тынық мұхиты портына тиімдірек ағылуына мүмкіндік берді; содан кейін Белиздің коммерциялық маңызы күрт төмендеді. 1847 жылы Юкатан түбегінде Касталық соғыс басталғанда – майя көтерілісі мыңдаған еуропалық қоныс аударушылардың қаза болуына әкелді – Белиз және Гватемала өкілдері жоғары сақтық күйінде болды; Юкатаннан келген босқындар Гватемала мен Белизге қашып келді, тіпті Белиздің басқарушысы Каррераның Гватемалалық тума тайпалармен күшті одағы бар екенін ескере отырып, Орталық Америкадағы тума тайпалардың көтерілісін қолдауы мүмкін деп қорқып қалды. 1850 жылдары британдықтар Орталық Америка елдерімен аумақтық дауларды реттеуге ниет білдірді: олар Никарагуадағы Москито жағалауынан шығып, 1894 жылы Никарагуаға аумақты қайтарумен аяқталатын келіссөздерді бастады, Гондурасқа Бей аралдарын қайтарды және тіпті Гондурасқа шабуыл жасаудан аулақ болу үшін американдық филибустер Уильям Уокермен келіссөздер жүргізді. Сонымен қатар, олар Гватемаламен Белизбен шекарасы туралы келісімге келді, оны гватемалалықтар Рафаэль Каррераның консервативті режимі жасаған ең үлкен қателік деп атады. Айсинена и Пиноль сыртқы істер министрі ретінде британдық тәжбен жақсы қарым-қатынас орнату үшін ерекше күш жұмсады. 1859 жылы Уильям Уокердің қауіп-қатері Орталық Америкада қайтадан көрінді; филибостерге қарсы тұру үшін қажетті қару-жарақ алу үшін Каррера режимі Белиз туралы Британ империясымен келісуге мәжбүр болды. 1859 жылдың 30 сәуірінде ағылшын және гватемалалық өкілдер арасында Уайк-Айсинена келісіміне қол қойылды. 1859 жылғы даулы Уайк-Айсинена келісімі екі бөлімнен тұрды:

The Belize region in the Yucatan peninsula was never occupied by either Spain or Guatemala, even though Spain made some exploratory expeditions in the 16th century that served as its basis to claim the area; Guatemala simply inherited that argument to claim the territory, even though it never sent any expedition to the area after the Independence from Spain in 1821, due to the Central American civil war that ensued and lasted until 1860. On the other hand, the British had established a small settlement there since the middle of the 17th century, mainly as buccaneers quarters and then for fine wood production; the settlements were never recognized as British colonies even though they were somewhat under the jurisdiction of the Jamaican British government. In the 18th century, Belize became the main smuggling center for Central America, even though the British accepted Spanish sovereignty over the region by means of the 1783 and 1786 treaties, in exchange for a cease fire and the authorization for the Englishmen to continue logging in Belize. After the Central America independence from Spain in 1821, Belize became the leading edge of the commercial entrance of Britain in the isthmus; British commercial brokers established themselves there and created prosperous commercial routes with the Caribbean harbors of Guatemala, Honduras and Nicaragua. The liberals came to power in Guatemala in 1829 after defeating and expelling the Aycinena family and the regular clergy from the Catholic church, and began a formal complaint before the English crown about the Belize area; at the same time, the liberal caudillo Francisco Morazán, then president of the Central American Federation, had personal dealings with British interests, especially on the fine wood market. In Guatemala, liberal governor Mariano Gálvez made several land concessions to British citizens, among them the best farmland in the country, Hacienda de San Jerónimo in Verapaz; these dealings with Englishmen were used by the secular clergy in Guatemala – who had not been expelled as the monasteries, but had lost the revenue from mandatory tithing which had left it weakened – to accuse the liberal government of heresy and to start a peasant revolt against the heretic liberals and in favor of the "true religion". When Rafael Carrera, peasant revolt leader and commander, came to power in 1840, he stopped the complaints over Belize, and established a Guatemalan consulate in the region to oversee the Guatemalan interests in that important commercial location. Belize commerce was booming in the region until 1855, when the Colombians built a transoceanic railway, which allowed commerce to flow more efficiently to the port at the Pacific; from then on, Belize's commercial importance began a steep decline. When the Caste War of Yucatán began in 1847 in the Yucatan peninsula – a Maya uprising that resulted in thousands of murdered European settlers – the representatives of Belize and Guatemala were on high alert; Yucatan refugees fled into both Guatemala and Belize and even the Belize superintendent came to fear that Carrera – given his strong alliance with Guatemalan natives – could support the native uprisings in Central America. In the 1850s, the British showed their good will to settle the territorial differences with the Central American countries: they withdrew from the Mosquito Coast in Nicaragua and began talks that would end up in the restoration of the territory to Nicaragua in 1894: returned the Bay Islands to Honduras and even negotiated with the American filibuster William Walker in an effort to avoid the invasion of Honduras. They also signed a treaty with Guatemala about its border with Belize, which has been called by Guatemalans the worst mistake made by the conservative regime of Rafael Carrera. Aycinena y Piñol, as Foreign Secretary, had made an extra effort to keep good relations with the British crown. In 1859, William Walker's threat loomed again over Central America; in order to get the weapons needed to face the filibuster, Carrera's regime had to come to terms about Belize with the British Empire. On 30 April 1859, the Wyke Aycinena treaty was signed between the English and Guatemalan representatives. The controversial Wyke Aycinena from 1859 had two parts:

Алғашқы алты бап Гватемала мен Белиз шекарасын нақты анықтады: Гватемала Белиз аумағына Англияның егемендігін мойындады. Жетінші бап Белиз қаласы мен Гватемала қаласы арасындағы жол салу туралы болды, бұл өзара тиімді болар еді, өйткені Белиз Гватемаланың Тынық мұхиты жағалауымен байланыс орнату үшін жол қажет еді, өйткені 1855 жылы Панамада трансокеандық темір жол салынғаннан кейін оның коммерциялық маңызы жоғалды; екінші жағынан, Гватемала Атлант жағалауымен байланысты жақсарту үшін жол қажет еді. Алайда, жол ешқашан салынбады; біріншіден, Гватемала мен Белиз тұрғындары жолдың нақты орналасқан жері туралы келісімге келе алмады, содан кейін 1871 жылы консерваторлар биліктен құлап, либералдық үкімет келісімді күшін жойды. Келісімге қол қойғандардың арасында Хосе Милла и Видаурре болды, ол Айсиненамен Сыртқы істер министрлігінде жұмыс істеді. Рафаэль Каррера 1859 жылдың 1 мамырында келісімді бекітті, ал Ұлыбританиядағы британдық консулы Чарльз Леннокс Уайк 1859 жылдың 26 қыркүйегінде британдық патшалық бекітілуді алды. АҚШ консулы Беверли Кларк және кейбір либералдық өкілдер наразылық білдірді, бірақ мәселе шешілді.