Кіріспе

Сиэтлдегі музей

Берк табиғи тарих және мәдениет мұражайы (әдетте Берк мұражайы деп аталады) – АҚШ, Вашингтон штаты, Сиэтл қаласындағы Вашингтон университеті кампусында орналасқан табиғи тарих мұражайы. Оны Вашингтон университетінің өнер және ғылым колледжі басқарады. 1899 жылы Вашингтон штаты мұражайы ретінде құрылған бұл мұражайдың тарихы 1879 жылы құрылған жоғары мектептің табиғатты зерттеу клубынан бастау алады. Бұл Вашингтон штатындағы ең көне мұражай болып табылады және 16 миллионнан астам экспонатты, соның ішінде әлемдегі ең ірі құс қанаттары коллекциясын қамтиды. Берк мұражайы – Вашингтон штатының ресми мұражайы.

Жас натуралистер қоғамы

Бёрк мұражайының тамыры 19 ғасырда орта мектеп оқушылары құрған табиғаттану клубына дейін жетеді. Бұл топ 1879 жылдың желтоқсан айында Эдмонд С. Мини, Дж. О. Янг, П. Брукс Рэндольф және Чарльз Денни студенттерімен құрылды. Деннидің әкесі, қаланың негізін қалаушы Артур Денни, Вашингтонның аумақтық университетінің регенті болды және топтың кампуста жиналуын ұйымдастырды. Жас табиғат зерттеушілері 1880 жылы конституция мен жарғыны қабылдады және "Жас табиғат зерттеушілер қоғамы" деген ресми атау алды. Құрылтайшы мүшелер орта мектепті бітіріп, университетке түскен кезде, Жас табиғат зерттеушілердің қатары университет студенттерін де қамтыды. 1882 жылы Орсон "Бэг" Джонсон (Орсон Беннетт Джонсон) Вашингтон университетінде биология оқытушысы болып тағайындалды және өзімен бірге 20 000 жануар үлгісін әкелді. Джонсон бірден Жас табиғат зерттеушілердің жұмысына белсенді түрде қатысты, ал оның коллекциясы клубқа Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы ең ірі табиғаттану коллекциясын сыйлады. Джонсонның басшылығымен Жас табиғат зерттеушілер Денни үйінің артқы бөлмесінде сақталған үлгілер мен артефакттардың ядросын кеңейте бастады. 1886 жылы Аумақтық университеттің кампусында өсіп келе жатқан коллекцияны орналастыру үшін тұрақты ғимарат салынды, ал клуб оның құрылысын қаржыландыру үшін қайырымдылық жинады. Университет оқытушылары оқу процесіне көмектесу үшін коллекциядағы көптеген үлгілерді үнемі алып отырды. 1890 жылдары Эдмонд Мини университетте тарих сабақтарын оқытуға оралды. Ол он жыл бұрын өзі құрған топты жаңартып, жаңа мүшелерді, соның ішінде әйелдерді шақырды. Осы кезде қоғамның коллекциясы 60 000-нан астам үлгіні қамтыды.

Вашингтон мемлекеттік мұражайына өту

Вашингтон университеті 1895 жылы кампусын Сиэтл қаласының орталығынан қазіргі орнына көшірді. Университетте оқытуда қолданылған «Жас натуралистер» жинағының бір бөлігі университеттің Денни залына көшірілді, ал қалған бөлігі қала орталығындағы «Жас натуралистер» клубының үйінде қалды. 1899 жылы Вашингтон штатының заң шығарушы органы Денни залының жинақты сақтауға арналған бөлігін Вашингтон штатының мұражайы деп белгіледі. 1904 жылы «Жас натуралистер» өздерінің қалған жинағын Вашингтон штатының мұражайына сыйға беруге және тарап кетуге дауыс берді. 1929 жылы Эрна Гунтер мұражай директоры болып тағайындалды және ол бұл лауазымды 25 жылдан астам уақыт бойы атқарды. Жаңа Бёрк мұражайының құрылысы 2018 жылы аяқталды, ал ескі ғимарат 2019 жылдың сәуір айында бұзылғанға дейін жинақтағы 16 миллион экспонатты көшіру үшін жыл соңында жабылды. Жаңа мұражайды салуға 106 миллион доллар жұмсалды және ол 2019 жылдың 12 қазанында жұртшылыққа ашылды. UW түлегі Том Кундиг жобалаған жаңа ғимаратта бұрын көрмеге қойылмаған жинақтың бөліктерін көрсету үшін зерттеу аймақтарына үлкен терезелер орнатылған. Жаңа ғимараттың айналасында және оған іргелес аулада шағын шараларды өткізуге арналған Вашингтон штатының 60 түрінен астам жергілікті өсімдіктерден бақ отырғызылады. Жаңа мұражайда сондай-ақ «Off the Rez» атты шағын кафе бар, онда американдық халықтарының тағамдары ұсынылады.

Жинақтар

Музейде антропология, биология және геология зерттеу бөлімдерінде 16 миллионнан астам артефакт пен үлгілер сақталған. Музейдің мәліметінше, оның орнитология бөлімінде әлемдегі ең ірі құс қанаттары коллекциясы бар, ал мұражайдағы мұздатылған құс тіндерінің жинағы әлемде екінші орында тұр. Вашингтон университетінің профессоры және Берк мұражайының кураторы Шарлин Сантана басқаратын сүтқорекшілер коллекциясында 55 000-нан астам сүтқорекшінің үлгілері бар, бұл Солтүстік Америка университеттері арасында сүтқорекшілер коллекциясы бойынша 10-шы орынды иеленеді. Музей өзінің Солтүстік-Батыс жағалауының этнографиялық материалдары жинағының әлемдегі түпкілікті американдық өнердің бесінші ірі жинағы екенін мәлімдейді, онда 10 000-ға жуық экспонат бар, олардың ішінде "маңызды ертедегі Сван, Илс, Эммонс және Уотерс коллекциялары, сондай-ақ теңдесі жоқ Блэкман Холл және Оттенберг заманауи жібек баспа коллекциялары, Штайнман заманауи Солтүстік-Батыс жағалауы мүсіндер жинағы" бар. Музейдің Солтүстік-Батыс жағалауындағы бейнелерді зерттеу дерекқорына "200 мұражай мен жеке коллекциялардан алынған Солтүстік-Батыс жағалауы өнерінің суреттерінен Холм/Райт жинағы, Солтүстік-Батыс жағалауы күміс әшекейлерінің суреттерінен Харрис жинағы, Солтүстік-Батыс жағалауы тотемдарының де Менил фотосуреттері, сондай-ақ Джордж Макдональдтың тарихи Солтүстік-Батыс жағалауы фотосуреттерінің архиві" кіреді. "Тынық мұхитының дауысы" – бұл 19 түрлі түпкілікті американдық және Тынық мұхиты аймағының мәдениеттерінің тарихы мен дәстүрлерін суреттер, артефакттар, салтанатты заттар және аудиовизуалды деректі фильмдер арқылы көрсеткен мәдени көрме.

Уақытша экспонаттар

Бёрк мұражайы жыл бойы уақытша галереясында әртүрлі көрмелер ұйымдастырады. Бұл ауыспалы көрмелерге басқа мекемелер ұйымдастырған кезеңдік көрмелер және Бёрк қызметкерлері дайындаған түпнұсқа көрмелер кіреді. 2022 жылдың қараша айында Бёрк "Дене тілі: Солтүстік-Батыстың мәдени татуировкасын қайта жаңғырту" көрмесін өткізеді.

Қазіргі ұзақ мерзімді экспонаттар

Музей 2019 жылдың 12 қазанында жаңа ғимаратында бірнеше жаңа көрмемен қайта ашылды: "Мәдениет тірі" көрмесінде келушілер өткен мен қазіргі заманғы заттармен танысып, Тынық мұхиты аймағындағы қоғам өкілдерінен ақпарат ала алады. "Қазбалар ашылды" көрмесінде әлемдегі ең жақсы сақталған T. rex бас сүйегінің бірі және көптеген басқа да қазбалар ұсынылған.

Жарияланымдар

Мұражай 1986 жылы құрылған "Антропология және табиғат тарихы саласындағы Берк мұражайының ғылыми еңбектері" атты ғылыми журнал шығарады.

Басқарушы орган

Музей Вашингтон университетінің өнер және ғылым колледжі арқылы басқарылады; Вашингтон университетінің регенттер кеңесі мұражайдың басқару органы қызметін атқарады.

BMA

Бёрк мұражайы қауымдастығы (BMA) – Бёрк мұражайының қамқорлар кеңесі мен кеңесшілер кеңесінен құралған ұйым. Олардың мақсаты – Бёрк мұражайын насихаттау арқылы қолдау көрсету, бағдарламаларды және болашақ кеңейтуді қаржыландыру үшін мемлекеттік және жеке қаражаттарды тарту, сондай-ақ қоғаммен берік байланыс орнату.

Қаржыландыру

2009 жылы мұражайдың жылдық бюджеті шамамен 5 миллион доллар болды, оның жартысы Вашингтон штатынан бөлінген қаражат есебінен түсті. Бюджетке Вашингтон университетінің Бёрк мүлігінің иесі ретінде көрсеткен маңызды заттай көмегі кірмеді. Қаржыландырудың басқа көздеріне кірістілігінен түскен сыйақы (10 пайыз), қорынан берілген гранттар мен жеке тұлғалардан түскен қайырымдылықтар (27 пайыз) және кіру билеттері мен сувенир дүкендерінен түскен кіріс (13 пайыз) жатты.