Кіріспе

1994 жылғы roguelike видео ойыны

Ancient Domains of Mystery – Томас Бискуп жасаған және 1994 жылы шығарған roguelike видео ойыны. Ойыншының мақсаты – Анкардия әлемін басып алған Хаос күштерін тоқтату. Джон Харрис бұл ойынды "негізгі roguelike ойындарының" бірі деп атады. Бастапқы roguelike ойындары сияқты, Ancient Domains of Mystery ойын әлемін бейнелеу үшін ASCII графикасын пайдаланады. Кейінірек шыққан нұсқада дыбыс, плиткаға негізделген графика және әлем картасымен ойнау мүмкіндігі қосылды. Көптеген зындандар процедуралық түрде жасалады, бірақ ойын зындан жасалғаннан кейін, ойыншы одан шығып, қайта кірсе де, ол өзгермейді. Бискуп ойынды дамытуды тоғыз жылға тоқтатты және 2012 жылы қайта қолға алды. Содан кейін ол келесі ойын – Ultimate ADOM жұмысын бастады, ол болашақ roguelike ойындары үшін қозғалтқыш болмақ. Бискуп өзінің жаппай қаржыландыру кампаниясының демеушілеріне Ancient Domains of Mystery ойынының жаңартылған нұсқасын алғашқы болып ұсынды. Кейінгі нұсқалар, v1.15.2. r60 нұсқасынан бастап, интернет арқылы және цифрлық тарату қызметтері арқылы таратылды.

Сюжет

"Көне сырлы аймақтар" Анкардия қиял әлемінде, Дракалор тау тізбегінде орын алады. 6000 жыл бойы әлемде салыстырмалы бейбітшілік болды, бірақ жақында қауіпті зындандар мен қорқынышты монстрлар пайда болғаны туралы хабарлар тарады. Келавастер, дана ғалым, Хаос келуі туралы ежелгі болжамды ашады және оны әлем халықтарына жеткізеді. Онда Дракалор тізбегінде Хаос күштерінен әлемді қорғайтын батыр туралы айтылады. Осы болжамды естіген көптеген адамдар ерлікке аттанады. Ойыншы осындай оқиғашылардың біреуін басқарады. "Көне сырлы аймақтарда" Хаос қақпасын жабу, жартылай құдайға айналу немесе Хаос шабуылын тоқтату үшін батырлық құрбандыққа бару сияқты әртүрлі соңдықтар бар.

Ойын процесі

Ancient Domains of Mystery ойынында он екі түрден және жиырма екі кейіпкер класынан бір (ер немесе әйел) ойыншы кейіпкерін таңдау мүмкіндігі бар, олардың үйлесімі ойынға айқын да, жасырын да әсер етеді. Кейіпкерді дамытуға тәжірибе деңгейлері, статистика және дағдылар кіреді. 1.1.0 нұсқасында таланттар жүйесі енгізілді, бұл кейіпкерлерді иерархиялық талаптарға негізделген түрде бейімдеуге мүмкіндік береді. Ойын барысында ойыншы көптеген аймақтарды зерттеп, түрлі тапсырмаларды орындай алады. Қай тапсырмалар қолжетімді екені кейіпкердің тәжірибе деңгейіне немесе бағытына (заңды, бейтарап немесе хаотикалық) байланысты болуы мүмкін. Бағыт кейіпкермен ойын ішіндегі тұлғалар мен құдайлардың өзара әрекеттесуіне де әсер етеді. Тапсырманы қалай шешу кейіпкердің бағытын өзгертуі мүмкін, сондықтан құтқарылуды іздейтін хаотикалық кейіпкер өз іс-әрекеттері арқылы заңды болуға ұмтылуы мүмкін (немесе керісінше). Ancient Domains of Mystery жеңіске жетудің әртүрлі жолдарын ұсынады, олардың қиындық деңгейі әртүрлі. Даму кезінде бірінші пайда болған негізгі аяқталу – Анкардияға Хаос күштерінің кірген қақпасын тауып, жабу. Ойыншы сондай-ақ қақпаға кіре алады, бұл оған ерекше аяқталуларға қол жеткізуге мүмкіндік береді, олар көбінесе орындалуы қиын деп есептеледі. Ancient Domains of Mystery-дің оқиғаға негізделген, тапсырмаларға бағытталған құрылымы Zork сияқты оқиғалық ойындарға, сондай-ақ Angband сияқты туысқан ойындардың шабуылдау және қирату стиліне де қарыз.

Сыбайлас жемқорлық

Анкардияға енген Хаос күштері айналағы ландшафтты және кейде ойыншының кейіпкерін бұзады, мутацияларға алып келеді – мысалы, антенналар немесе құйрық өсуі, дене мүшелерінің өзгеруі немесе (көбінесе еріксіз) сиқырлы қабілеттер пайда болуы мүмкін. Кейбір мутациялар пайдалы, ал басқалары ойынды қатты қиындатады, көбінесе екеуінің де белгілері бар. Ойыншылар осы мутациялардың болжамсыздығына байланысты ептілік пен бейімделуге қабілетті болуы керек. Ойын ішінде бұзудың әсерін азайту немесе жою мүмкіндігі шектеулі болғанымен, Хаос қақпасын жабуға көп уақыт кетсе, бұзу деңгейі күрт өседі. Кейіпкер толық бұзылғаннан кейін ойын аяқталады, себебі ол "бастапқы хаостың қимылдайтын массасына" айналады. Хаостық соң ойын үшін кейіпкердің толық бұзылуы қажет. Сыртқы бұзудан басқа, кейбір күшті хаостық артефакттарды тек алып жүру арқылы кейіпкердің бұзылуына себеп болуы мүмкін. Ал басқа, әлсіз хаостық артефакттар белсенді қолданылғанда ғана бұзады. Жалпы, көптеген артефакттар мен сиқырлы заттарды алып жүру және пайдалану қауіпсіз, тек ең күшті заттар ғана бұзу деңгейіне әсер етеді.

Өсімдіктер

Кейбір деңгейлерде өсетін шөптер ойыншыға зор пайда келтіруі мүмкін. Шөптердің өсуі Конвейдің "Өмір ойынының" шағын өзгертілген нұсқасына сәйкес жүзеге асады. Кез келген кейіпкер осы шөптерді шектеулі түрде жинауға қабілетті, бірақ белгілі бір дағдылары мен сыныптық қабілеттері бар кейіпкерлер күшті бонус алады және тіпті өз шөп тұқымдарын егуге мүмкіндік алады. Шөптерден басқа, кейіпкерлер өсімдік тұқымдарын жинап, оларды фермерлерге сыйға тарта алады (құқыққа сәл бейімделу үшін) немесе ағаштар өсіру үшін қоршауларға егуге болады (көпірлер жасауға немесе жебелерді жинауға пайдалы).

Қалқыма

Ойыншылар өз заттарын түрлі әдістермен жақсарта алады, мысалы, ұсталық өнер арқылы немесе сиқырлы күшейту арқылы. Сол сияқты, көптеген заттар шайқаста немесе басқа да қауіптерден зақымдануы немесе жойылуы мүмкін. Ерекше артефактілер зақымдауға немесе жоюға келмейді, бірақ оларды жақсарту да мүмкін емес. Бұл ұсталық өнерге маманданған кейіпкерлерге дилемма туғызады: олар күшті артефактілерді пайдалану керек пе, әлде өздері жасаған күшейтілген заттарды ма? Еңбекқор және өте білікті ұста қару-жарақ пен қаруды көптеген артефактілерден де жоғары деңгейге жеткізе алады, бірақ бұл үшін кеткен уақыт кейіпкерді сырқырауға сезіктіреуі мүмкін.

Жайнақ жады

"Монстр жады" кейіпкердің (ойыншы емес) ойындағы жаратылыстар туралы білімін тіркеп сақтайды, ойыншы әр монстрдың көбірек нұсқаларын жеңген сайын бұл мәліметтер толықсып, егжей-тегжейлі болады. Соққыға беріктік, тәжірибе ұпайлары және жылдамдық сияқты статистикалар, олардың ең жоғары, ең төмен және орташа көрсеткіштерімен бірге ашылады. Ойын ішіндегі статистикадан өзге, ойындағы әр монстрға қатысты жанкүйерлер ұсынған сипаттамалар да ұсынылады, кейде олардың күшті және әлсіз жақтары туралы ақпараттар да беріледі.

Қиындық

Қаншалықты күшті болса да, ойыншылар абайсызда қателесіп, өлуі мүмкін. Сирек жағдайларда, қарғыс атқан жабдықтарды қолдану немесе "қазаға тағдырланған" ішкі қасиетке ие болу салдарынан дереу өлімге ұшырау орын алады. Кейбір монстрлардың күшті қабілеттеріне қарсы тұру үшін арнайы тактика қолдану қажет, бұл дәстүрлі roguelike ойындарынан өзгеше стратегияны талап етеді. Кейбір заттар монстрларға күшті әсер етеді. Нақ өліктер қасиетті нышандармен күлге айналады, ал хаос жандар сырқатты жою зеңінмен зардап шегеді. Монстрлердің күшті және әлсіз жақтары көбінесе олардың есте сақтауында және әңгімелер арқылы білінеді. Ойыншы кейіпкерлерінің өлімі мәңгілік болуы тиіс. Ойын сақталып болған соң аяқталады, нәтижесінде әрбір кейіпкер үшін тек бір сақтау файлына ғана рұқсат беріледі, ал сақтау файлы жүктелген кезде жойылады.

Даму

Құпиялық ескі аймақтарды дамыту 1994 жылдың 12 шілдесінде басталды және 2002 жылдың 20 қарашасына дейін тұрақты түрде жалғасты. Болашақ нұсқалар туралы жоспарлар сол кезде жарияланбады, бірақ JADE деп аталған, Құпиялық ескі аймақтардың келесі буын мұрагері дамуын бастады және содан бері бета-нұсқалары шығарылды. Кейіннен Jade аталған ойын Ancient Domains of Mystery II деп өзгертілді, ал Jade ойын қозғалтқышының атауы ретінде сақталды. 2012 жылдың шілдесінде Томас Бискуп Құпиялық ескі аймақтарды қайта жандандыру үшін көпшілік қаржыландыру науқанын бастады. Науқан басталғаннан кейін 51 күн өткен соң, 22 тамызда алғашқы мақсаты – 48 000 долларға жетті және 90 169 доллармен аяқталды. Ancient Domains of Mystery 2014 жылдың мамыр айында Steam Greenlight-қа қосылды. 2017 жылдың сәуір айынан бастап, негізгі сайтта екі нұсқада классикалық нұсқасы тегін қолжетімді: кең платформалық қолдауы бар мәтіндік нұсқасы және Windows, MacOSX және Linux үшін графикалық нұсқасы (ол мәтіндік режимді де қамтиды). Ancient Domains of Mystery Deluxe атымен Steam-де жақсырақ ойын мүмкіндіктерімен және ойынды бейімдеуге мүмкіндік беретін төлемдік нұсқасы бар. Ancient Domains of Mystery классикалық нұсқасы тегін болғанымен, көптеген roguelike ойындардан айырмашылығы, оның бастапқы коды қолжетімді емес. Бұрын 1.0 нұсқасы шыққаннан кейін бастапқы код жарияланатыны туралы хабарланғанмен, Бискуп ойынның жұмыс істеуіне қатысты құпияны сақтау және санкцияланбаған нұсқалардың таралуын тоқтату үшін оны өзінде қалдыруды жөн көрді. Осы позициясына қарамастан, ол коммерциялық жоба құру үшін қабілетті әзірлеушілерге бастапқы кодты лицензиялауға дайын. Ол олардың идеяларын тыңдаудың маңыздылығын атап өтті және жылдар бойы олардан көптеген пайдалы пікірлер алғанын айтты.

Қабылдау

Ancient Domains of Mystery 1997 жылдан бері Usenet group rec.games.roguelike.adom тобында жанкүйерлер қатарын қалыптастырды, белсенді даму жылдарында айына 2000-3000 хабарлама жариялап, бірақ соңғы кезде бұл белсенділік азайды. Ancient Domains of Mystery ұзақ мерзімді даму жобасы болғандықтан және ойынның жаңа нұсқалары жылдар бойы тұрақты түрде шығарылып келгендіктен, оның әртүрлі нұсқаларына көптеген сын пікірлері жазылды. Жалпы сын көзқарасы жағымды. Рецензенттер Ancient Domains of Mystery-ді басқа roguelike ойындарымен (мысалы, Rogue, Angband немесе Moria) салыстырып, оның тереңірек сюжетке, алуан түрлі ортаға және жалпы күрделілігіне ие екенін атап өтеді, сондай-ақ ойында болатын оқиғалардың кездейсоқтығын да еске алады. Ойын жүйесінің жалпы дизайны (әсіресе кейіпкерді дамыту жүйесі) икемділігі үшін мақталады. Кейбір рецензияларда аппараттық талаптардың төмендігі және тегін таратылуы маңызды артықшылықтар ретінде көрсетіледі. Пайдаланушы интерфейсінің оқу қиындығы жоғары екенін кейбір сыншылар айтады, ал басқалары оны "қарапайымдылығымен таң қалдырады", "өте ыңғайлы" және "жүзеге асыруға оңай" деп сипаттайды. Пернетақтамен басқару сандық пернетақтаның болуын талап етеді, бұл сандық пернетақтасы жоқ пернетақталарда (мысалы, кейбір ноутбуктерде) ойнауды қиындатады. Ойынға қатысты пікірлерде айтылған күрделілік пен кездейсоқтық кейде ойынды жаңадан бастаған ойыншылар үшін өте қиын етеді. Көптеген рецензенттер Ancient Domains of Mystery-дің жаңа ойыншылар үшін ойнау қиын болуы мүмкін екенін мойындайды, себебі savefile файлдары жойылады, бұл roguelike жанрынан тыс ойындарда сирек кездесетін жағдай.