Кіріспе

Неміс-американдық тарихшы және автор Питер Йоахим Гей (туған аты Фрёлих; 20 маусым 1923 – 12 мамыр 2015) – неміс-американдық тарихшы, педагог және автор. Ол Йель университетінің тарих профессоры және Нью-Йорк қалалық кітапханасының ғалымдар мен жазушылар орталығының бұрынғы директоры (1997–2003) болды. 2004 жылы ол Америка тарихшылар қауымдастығының (AHA) ғылыми жетістіктері үшін сыйлығын алды. Ол 25-тен астам кітаптың авторы, соның ішінде екі томдық сыйлық жеңімпазы болған «Ағартушылық: Түсіндіру», 1968 жылғы «Веймар мәдениеті: Сырттан келген ішкі адам» (бұл кітап бестселлер болды) және кеңінен аударылған «Фрейд: Біздің заманымызға арналған өмір» (1988) кітаптарын жазды. Гей 1923 жылы Берлинде дүниеге келді және 1941 жылы Куба арқылы АҚШ-қа эмиграциялады. 1948–1955 жылдары Колумбия университетінде саяси ғылымдар профессоры, ал 1955–1969 жылдары тарих профессоры болды. 1969 жылы Колумбия университетінен Йель университетінің тарих факультетіне, салыстырмалы және еуропалық зияли тарихы профессоры болып қосылды және 1984 жылы Стерлинг тарих профессоры атанды. Эмори университетінің әдебиет тарихшысы Сандер Л. Гилман Гейді «Еуропалық ойдың ең маңызды американдық тарихшыларының бірі» деп атады. Ол бала кезінде Берлиндегі Гёте гимназиясында білім алды. 1939 жылы, 15 жасында ол отбасымен бірге нацистік Германиядан қашып кетті. Олардың алғашқы билеті MS St. Louis кемесіне болған, бірақ жолаушылардың барлығы Еуропаға қайтаруға мәжбүр болды. Бірақ олар сәтімен брондауын екі апта бұрын кеткен SS Iberia кемесіне ауыстырды. Гей 1941 жылы АҚШ-қа келді, 1946 жылы американдық азаматтық алды және Фрёлих (неміс тілінде «бақытты» деген мағынаны білдіретін) есімін Гей (ағылшын тілінен аударма) деп өзгертті. Гей Денвер университетінде білім алды, онда 1946 жылы бакалавр, ал Колумбия университетінде 1947 жылы магистр және 1951 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Гей Колумбия университетінде 1948–1955 жылдары саяси ғылымдардан, ал 1955–1969 жылдары тарихтан сабақ берді. Ол 1969 жылдан 1993 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Йель университетінде оқытты.

Шәкіртақы

Американдық тарихи қауымдастығының марапаттау цитатында Гейдің «ғылыми жетістіктерінің шынымен ерекше» екені айтылған. 2007 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті оны «елдің ең көрнекті мәдени тарихшысы» деп сипаттады. Гейдің 1959 жылғы «Вольтер саясаты: Ақын реалист ретінде» кітабы Вольтерді саясаткер ретінде және оның саясатының оның жазбаларында қорғаған идеяларына қалай әсер еткенін зерттейді. «Вольтер саясатымен» бірге Гейдің «Адамзат партиясы: Француз ағартушылығындағы эсселер» (1964) атты эсселер жинағы жарық көрді. Гей «Вольтер саясатының» жетістігінен кейін «Ағартушылық: Түсіндірме» (1966, 1969, 1973) атты ағартушылық тарихының кең ауқымды еңбегін жазды, оның бірінші томы 1967 жылы АҚШ Ұлттық кітап сыйлығын «Тарих және өмірбаяндар» номинациясы бойынша жеңіп алды. 1968 жылы жарық көрген «Веймар мәдениеті» кітабы Веймар Республикасының мәдени тарихына арналған зерттеу болды. Гей сонымен қатар психотарихистың жақтаушысы және Зигмунд Фрейдтің ізбасары болды. 1978 жылы «Фрейд, еврейлер және басқа немістер» еңбегімен бастап, фрейдистік идеялардың неміс мәдениетіне тигізген әсерін зерттеу арқылы оның жазуларында психологияға қызығушылықтың артып бара жатқаны байқалды. Оның көптеген еңбектері психоанализдің әлеуметтік әсеріне бағытталған. Мысалы, «Құдайсыз яһуди: Фрейд, атеизм және психоанализдің қалыптасуы» атты кітабында ол Фрейдтің атеизмін психоанализ саласын дамытумен байланыстырды. Ол Фрейдтің теорияларын тарихқа қолданып, «Буржуазиялық тәжірибе: Викториядан Фрейдке дейін» сияқты тарихи кітаптар жазды. Ол сондай-ақ Фрейдтің жазбаларының «Фрейд оқырманы» атты жинағын редакциялады.