Кіріспе
Жарақ шелеушіні қолданатын топ – бұл жарақ шелеуші және дәстүрлі және қолмен жасалған аспаптардың үйлесімінен құралған музыкалық ұжым. Осындай қолмен жасалған аспаптар – дыбыс шығару үшін бейімделген немесе өзгертілген қарапайым заттар, мысалы, ванна шомылуға арналған бас, кір жуу тақтасы, қасық, сүйек, пеш түтігі, еврей гармоникасы, тарақ және қағаз мата. "Жарақ тобы" термині көбінесе қолмен жасалған аспаптарды қолданатын, бірақ олар "шимшық тобы", "спазм тобы" немесе "жюк (немесе жук) тобы" деп аталатын ансамбльдерге қатысты қолданылады (жюк үйіне қараңыз), себебі олар жарақ шелеушіні қамтымайды.
A jug band is a band employing a jug player and a mix of conventional and homemade instruments. These homemade instruments are ordinary objects adapted to or modified for making sound, like the washtub bass, washboard, spoons, bones, stovepipe, jew's harp, and comb and tissue paper. The term jug band is loosely used in referring to ensembles that also incorporate homemade instruments but that are more accurately called skiffle bands, spasm bands, or juke (or jook) bands (see juke joint) because they do not include a jug player.
Тарих
Алғашқы жаг-бэндтер әдетте афроамерикалық ваудевилл және медициналық шоу музыканттарынан құралған. Олардың пайда болуы АҚШ-тың оңтүстік қалаларында (әсіресе Луисвилл, Кентукки және Мемфис, Теннесси) басталды және блюз, рэгтайм мен джаздың қоспасын орындады. Жаг-бэндтер тарихы блюздің дамуымен тығыз байланысты. Жаг-бэндтердің еркін және қуатты музыкасы рок-н-роллдың қалыптасуына да әсер етті. Жагтың дыбысы әдетте шыны немесе тастан жасалған ыдысты алып, оның аузына шамамен бір дюйм қашықтықта еріндермен үрлеу арқылы шығарылады. Мұндай орындау техникасы мыс аспаптарға ұқсас, дыбыстың биіктігі еріндердің тартылу күшімен реттеледі, ал тәжірибелі жаг ойнаушы екі октавалық диапазонға ие болуы мүмкін. Отын құбыры (әдетте диаметрі үш-төрт дюйм болатын қалайы құбырдың бөлігі) да осылай ойнатылады, бірақ резонанс беруші камера ретінде ыдыс емес, құбыр қолданылады. Бұл диджеридуға ұқсас, бірақ отын құбыры мен ойнаушының еріндері арасында тікелей байланыс болмайды. Кейбір жаг және отын құбыры ойнаушылары диджериду сияқты, еріндермен бірге тамақтан шығарылатын дыбыстарды да қолданады. Жагтың әсем әуендері Диксиленд тобындағы тромбон мен сусафон немесе тубаның орнына орта және төмен диапазон гармонияларын ойнап, музыкалық рөл атқарады. Жаг-бэнд музыкасының алғашқы жылдарында үйде жасалған гитаралар мен мандолиндер жиі шығарылған гитаралардың мойындарынан және бір жағынан тегістелген, ал жазық жағынан дыбыс тесігі салынған үлкен лақтарға бекітіліп жасалған. Ал банджо кейде тасталған гитара мойнынан және металл пірог табағынан құрастырылған.
Бастапқы жолақтар
Луисвилл қаласының (Кентукки штаты) жаға топтары алғашқы болып жазба жасады. Скрипкашы Клиффорд Хейздің «Олд Саузерн Джаг Бенді» тобы 1923 жылы жазды. Whistler & His Jug Band тобы, көбінесе мұрын сыбызғысын пайдаланды, алғаш рет 1924 жылдың қыркүйегінде Gennett Records компаниясы үшін жазды. Earl McDonald's Original Louisville Jug Band және Dixieland Jug Blowers топтары да алғашқылардың бірі болды. Водевиль блюз әншісі Сара Мартин және «The Blue Yodeler» атымен танымал Джимми Роджерс екеуі де өз жазбалары үшін осы топтардың қызметін пайдаланды. Луисвилл топтары көбінесе виски құмыраларын қолданды және джаз бағытында болды, бұл скрипкалық топтар мен регтайм әсерлерінің үйлесімі еді. Жаға топтары көшеде өнер көрсетті, кештерде ойнады және 1900 жылдардан бастап Огайо өзеніндегі кемелерде ойын-сауық ұйымдастырды, ал 1903 жылы Кентукки Дербиінде алғаш рет пайда болды. Мемфис аймағындағы жаға топтары кантри-блюз, хокум және афроамерикандық музыка дәстүрлеріне терең негізделген. Уилл Шейдтің «Мемфис Джаг Бенді» және Гас Кэннонның «Джаг Стомперс» топтары Ралф Пир үшін 1927 жылдан бастап көптеген керемет әндерді жазды, олар кейінірек жаға топтарының қайта жаңғыруының негізі болды, соның ішінде «Stealin’», «Jug Band Music», «On the Road Again», «Whoa, Mule», «Minglewood Blues» және «Walk Right In». Көптеген әндердің атауында «блюз» сөзі болды, мысалы, «Coal Oil Blues» және «Lumpy Man Blues», бірақ олар дәстүрлі 12 такті блюз емес еді. «Мемфис Джаг Бенді» және Гас Кэннонның «Джаг Стомперс» топтарында Вилл Шейд пен Ноа Льюис гармоникада орындады. Мемфис аймағындағы басқа топтар: Джек Келли және оның «Оңтүстік Мемфис Джаг Бенді», Джед Давенпорт және Дьюи Корлидің «Биль-стрит Джаг Бенді» және Ноа Льюис Джаг Бенді. Ма Рейнидің ваннадан жасалған жаға тобында слайд-гитарист Тампа Редтің алғашқы жазбалары болды, ол кейіннен өзінің Hokum Jug Band тобын құрды. Биг Билл Брунзи мен Мемфис Минни әрқайсысы өздерінің жаға топтарымен бірнеше жазба жасады; Мемфис Минни де «Мемфис Джаг Бенді» тобымен бірге ән шырқады және ойнады. Мемфис жаға топтарының музыкасы Мемфис блюзімен тығыз байланысты. Цинциннати Джаг Бенді 1929 жылы Paramount Records компаниясы үшін жазба жасады, Stovepipe No. 1 пешке орнатылған түтікшеде ойнады. The Seven Gallon Jug Band тобына Кларенс Уильямс жағада, ал Вилли «Арыстан» Смит фортепианода орындады, олар 1929 жылы Columbia Records компаниясы үшін жазба жасады. Бірмингем Джаг Бенді, оның құрамында Джейбирд Коулман мен Биг Джо Уильямс, сондай-ақ Кинг Дэвид Джаг Бенді 1930 жылы Атлантада, Джорджия штатында Okeh Records компаниясы үшін жазба жасады. Дэдди Стоувпайп пен Миссисипи Сара 1931 жылы Vocalion Records компаниясы үшін жазба жасады. 1930 жылдардағы экономикалық депрессия және радионың жазба сатуға тигізген зиянды әсері жаға топтарының музыкалық шығармашылығын азайтып, сирек кездесетін құбылысқа айналдырды. Канон мен «Мемфис Джаг Бенді» топтарының соңғы жазбалары 1930 және 1934 жылдары жасалды. Канон мен Уилл Шейд 1956 жылы Сэм Чартерс Folkways Records компаниясының экспедициясы кезінде қайтадан жазды. Алайда, жуу тақтасы мен ванна бас-ының дыбысы Чикагодағы «Bluebird beat» дыбысының ажырамас бөлігі ретінде 1940 жылдарға дейін сақталды. Букка Уайттың 1940 жылы Чикагода жазылған «Fixin' to Die» әнін синкопталған жуу тақтасымен сүйемелдеді.
Жаңғыру
Фолк дәуіріндегі ыдыс-аяқ тобының қайта жаңғыруының алғашқы жазбаларының бірі 1958 жылы Lyrichord лейблі үшін жасалған Orange Blossom Jug Five тобының "Skiffle in Stereo" болды. Бұл Нью-Йорк фольклор әншісі Дейв Ван Ронктің алғашқы жазбасы еді, онда "The Country Blues" авторы Сэм Чартерс, оның әйелі Энн және Spivey Records лейблінің тең иесі Лен Кунштадт қатысты. Ван Ронк 1964 жылы "Dave Van Ronk and the Ragtime Jug Stompers" альбомымен жанрды қайта қарастырды, бірақ оның регтайм гитарасымен орындауы және репертуары көптеген келесі ыдыс-аяқ топтарына әсер етті. Тағы бір ерте жазба тобы – рекордтарды жинаушы Джо Буссард жетекшілік еткен Jolly Joe's Jug Band, ол өзінің Fonotone лейблінде 78 айналымдық пластинкалар түрінде шығарылды. Ақырында Piedmont Records бұл жазбаларды жинақтады. Гас Кэннонның "Walk Right In" әні 1963 жылы Rooftop Singers тобының хит-парадта бірінші орынға ие болды, бұл ыдыс-аяқ тобының әнінің хит-парадта көтерілген жалғыз жағдайы болды. Бұл бір реттік табысқа жеткен топ сол жылы Ньюпорт фольклорлық фестивалінде де өнер көрсетті, бірақ кейін ұмытылып қалды. Әннің табысы Кэннонның өзін сол жылы 79 жасында Мемфистегі Stax Records студиясына соңғы жазбаларын жасауға итерді. "Walk Right In" альбомында Кэннон банжода, оның ескі достары Уилл Шейд құмырада және Милтон Роби жуу тақтасында ойнады. Альбом оның 13 ескі хитінен тұрады, Кэннон пікірлер қосып, әндер туралы әңгімелер айтады. Сондай-ақ 1963 жылы Starday Records Роберт Ланнның Jug & Washboard Band тобымен бірге жазған "The Original Talking Blues Man" альбомын шығарды. Бұл жанрға қызығушылықтың күрт өрбуі бірнеше топтардың құрылуына себеп болды, олар ұлттық деңгейде танымал болды. Кембридж, Массачусетс штатының Jim Kweskin Jug Band тобы Vanguard Records компаниясына жазба жасады, онда бас бассы және құмырада ойнайтын Фриц Ричмонд болды, ол кейін Уоррен Зевонның "I'll Sleep When I'm Dead" әнінде құмырада ойнады. Нью-Йорк негізделген Even Dozen Jug Band Elektra Records компаниясының Kweskin тобына жауабы болды және құрамында Мария Д'Амато, Джошуа Рифкин, Дэвид Грисман, Стефан Гроссман, Джон Себастьян және Стив Кац болды. Мария Д'Амато кейін Jim Kweskin Jug Band тобына қосылды және кейін гитарист Джефф Малдаурға тұрмысқа шықты. Арти Траум осы уақытта "The True Endeavor Jug Band" деп аталатын топ құрды. 13th Floor Elevators, Остин, Техас штатының тобы электрлік ыдыс-аяқ тобы ретінде құрылды, Томми Холл электрлік құмырада ойнады. 1960 жылдары Ұлыбританияда да осындай қайта жаңғыру басталды, бұл АҚШ-тағы қайта жаңғырудың салдары болды. 1960 жылдардың соңында skiffle топтарына қоса, бірнеше ыдыс-аяқ топтары пайда болды, соның ішінде Англо-американдық филармониялық ыдыс-аяқ тобы. Музыкалық жандану топтарында ойнаған музыканттар басқа топтар құрды. Джон Себастьян Lovin' Spoonful поп-тобын құрды, кейін ол сәтті жеке әнші болып қана қоймай, өнер көрсетті. Country Joe and the Fish Instant Action Jug Band тобынан шықты. Мунго Джерри, бұрынғы блюз тобы Good Earth-тан пайда болды, алғашқы тікелей концерттері мен жазбаларында құмыраны (1972 жылы кеткен топтың банджошысы Пол Кинг ойнаған) және жуу тақтасын пайдаланғандықтан ыдыс-аяқ тобы болды. Джесси Колин Янг Батыс жағалауға көшіп, Youngbloods тобын құрды, оның алғашқы хиті "Grizzly Bear" – ыдыс-аяқ тобының стандартты әні болды. Grateful Dead тобының да ыдыс-аяқ тобының тамыры бар еді. Джерри Гарсия, Боб Уэйр және Рон "Пигпен" МакКернан "Грейтфул Дэд" болып қалыптасқан "Варлокс" құрамасына дейін "Мама Маккридің" "Аптаун Джар Чемпиондары" құрамында болды. 1964 жылы жазылған Mother McCree's jug band музыкасының өзіндік атаулы CD 1999 жылы жарық көрді. Мария Малдур, Джефф Малдур, Дэвид Грисман және Стефан Гроссман сәтті жеке мансаптарын жалғастырды. Nitty Gritty Dirt Band тобы да ыдыс-аяқ тобы ретінде басталды. Поп-роктың ыдыс-аяқ музыкасына арналған құрметіне Криденс Клирвотер Рививаленің "Willy and the Poor Boys" және Lovin' Spoonful тобының "Jug Band Music" әндері жатады. "Шашықты" да ескі әндерді пайдаланды. Do You Believe in Magic (1965) атты алғашқы альбомында классикалық ыдыс-аяқ тобының репертуарынан әндердің нұсқаларын орындаумен қатар, "Blues in the Bottle", "Sportin' Life", "My Gal", "Fishin' Blues" және "Wild About My Lovin'" әндері, Себастьянның "Younger Girl" әні Гас Кэннонның "Prison Wall Blues" әніне сүйенді. ТОП ТЕН хиті "Do You Believe in Magic" әнінің сөзінде бұл жанр туралы айтылған: "Егер сіз сиқырға сенсеңіз, таңдауды қимылдамаңыз / Егер бұл банди музыкасы немесе ритм-энд-блюз болса / Тек барып тыңдаңыз, ол күлімсіреп басталады / Бұл сіздің бетіңізді қанша тырысқаныңызға қарамастан сүртіп тастамайды". Көптеген адамдар музыканы алғаш тыңдағанда бірден сезінетін қуаныш жанрдың ұзақ өмір сүруіне және жанр әуесқойларының ұзақ уақыт бойы сүйіспеншілігін арттыруға ықпал етеді. 1971 жылы балалар үшін шыққан Лилиан Хобан мен Рассел Хобанның "Emmet Otter's Jug Band Christmas" кітабы және 1977 жылғы телефильмде орман жануарларынан құралған ыдыс-аяқ тобы бейнеленген. Фильмде Мупеттер кейіпкерлері мен Пол Уильямс жазған саундтрек бар. Ыдыс-аяқ топтары қазіргі күнге дейін өмір сүріп, дамып келеді. Джон Себастьян әлі де J Band тобын жетекшілік етеді, онда қазіргі заманғы фольклорлық жанданудан Фриц Ричмонд (Kweskin тобынан) және түпкілікті дәуірден келген мандолинашы және ыдыс-аяқ тобының жетекшісі Янк Рашелл сияқты музыканттар бар. Кейбір топтар түпкілікті тамырларына адал, ал басқалары ыдыс-аяқ тобының репертуарын басқа фольклорлық музыка, эстрадалық музыка, джаз және классикалық музыка түрлерін қосу үшін кеңейтеді, мысалы, Луисвилл, Кентукки штатындағы The Juggernaut Jug Band (1960 жылдардың соңында құрылған және қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған жалғыз толық штатты ыдыс-аяқ тобы), Цинциннатидегі Dancing Pigs (40 жылдан бері бірге болған), Carolina Chocolate Drops (афроамерикандық ыдыс-аяқ тобы, ол сонымен қатар ескі уақыттық скрипкалық әндер орындайды), Hobo Gobbelins, Kitchen Syncopators және Inkwell Rhythm Makers. Коннектикут штатындағы Jugadelics – бұл нағыз ыдыс-аяқ тобы (яғни, құмыр ойнаушыны пайдаланатын), олар өзіндік және дәстүрлі аспаптарды пайдалана отырып, жанрдың дәстүрлерін жалғастырады және мүшесі Шишка Боб жазған өзіндік материалға сенеді. Сан-Францискода Devine's Jug Band тобы бар, ол бүгінгі күні құмырды толық уақыт пайдаланатын ыдыс-аяқ топтарының бірі. Сонымен қатар, Бэй-Эриада "Ыдыс-аяқ музыкасының анасы" Мария Малдур Garden of Joy Jug Band тобын құрды, онда Crow Quill Night Owls және Gallus Brothers мүшелері бар. Ванкувер, Британдық Колумбия провинциясынан келген Genuine Jug Band тобының көп бөлігі 1968 жылдан бері бірге ойнап келеді. Коннектикут штатында Washboard Slim and the Blue Lights тобының өнерінде блюз және әдеттегі регтайм репертуары, сондай-ақ өзіндік материалдар бар. Теннесси штатындағы Jake Leg Stompers Мемфис стилін сақтап қалады. Остин, Техас штатының South Austin Jug Band тобы дәстүрлі музыканың жаңа нұсқаларын орындайтын жас топ, бірақ құмыр ойнамайды және бұрынғы Остин ыдыс-аяқ тобымен байланысы жоқ, онда әншілер Дэнни Бартон мен Гален Барбер болған. Филадельфия ыдыс-аяқ тобы 45 жылдан бері классикалық ыдыс-аяқ музыкасын өзгеріссіз орындап келеді. Вашингтондағы Crow Quill Night Owls тобы 1920 жылдардың блюзі, джазы және hillbilly музыкасын орындайды, олар осы музыканы 78 айналымдық пластинкалардан үйренген. Тодд Квайттың ыдыс-аяқ музыкасының тарихы мен ықпалы туралы түсірген "Chasin' Gus' Ghost" атты деректі фильмі алғаш рет 2007 жылы Сан-Франциско ыдыс-аяқ фестивалінде көрсетілді. Фильмде көптеген танымал музыканттар сұхбатта және өнер көрсетуде қатысты, соның ішінде Джон Себастьян, Джим Квескин, Джефф Малдур, Дэвид Грисман, Фриц Ричмонд, Мария Малдур және Grateful Dead тобынан Боб Уэйр, сондай-ақ The Carolina Chocolate Drops тобының алдағысы Sankofa Strings және Гас Кэннонның дауысы Тадж Махал. Осы музыканттардың көпшілігі Сан-Франциско ыдыс-аяқ фестивалінде сатылған концертте өнер көрсетті. "Chasin' Gus' Ghost" фильмі алғаш рет ... фестивалінде көрсетілді.
Фестивальдар мен байқаулар
Миннеаполисте (Миннесота штаты) жыл сайынғы "Жыныстар шайқасы" 1980 жылдан бері өткізіліп келеді. "Coveted Hollywood Waffle Iron" трофейі үшін 30-дан астам жугабнд бәсекелеседі, соның ішінде Кескиннің тобынан бұрын құрылған және әлі күнге дейін бірге болатын Jook Savages тобы да бар. Жарыс Супер Боулдан кейінгі жексенбіде өтеді. Іс-шараның танымалдылығы соншалық, күні бойы жалғасса да, барлық топтарға қатысуға уақыт жетпейді. Соңғы жылдары "Панкейк лигасы" деп аталатын екінші жарыс қосылды, ол бір күн бұрын өтеді. Ұлттық жугабнд мерекесі 2004 жылдың қазан айында жугабнд музыкасының туған жері саналатын Луисвилл қаласында (Кентукки штаты) басталды. Калифорнияда, Сан-Францискода жыл сайынғы Сан-Франциско жугабнд фестивалі 2006 жылдан бері әр тамыз айында өткізіледі, ал 1998 жылдан бері әр тамыз айында Калифорнияның Саттер-Крик қаласында жугабнд жиыны өтеді. Бұл екі ашық аспандағы фестивальде де түрлі топтар күні бойы өнер көрсетеді, бұл әр топқа толыққанды орындауға жеткілікті уақыт береді. 1-ші жылдық Батыс жағалауы жугабнд мерекесі 2010 жылдың тамызында Калифорнияның Беркли қаласында өтті. Чикагодағы "Жыныстар шайқасы" 2007 жылдан бері әр күзде өткізіледі. Байқаушылар "Стаффи" – алтын жалатылған шұжық пісіру машинасы үшін жарысады. Чикаго шайқасын сол кезде Чикагоның Ескі қаласындағы халық музыка мектебінің мұғалімі Арло Лич бастады. Екі жылдан кейін ол Портлендке (Орегон штаты) көшіп келгенде, шайқасты ұйымдастыру міндеті тағы бір Ескі қала мектебінің мұғалімі Скип Ландтке жүктелді. Бір кеш бойы өтетін Чикаго байқауында көрермендер дауыс береді, ресми Чикаго сайлау бюллетенінің үлгісі бойынша жеңімпазды анықтайды.
Қазіргі заманғы музыкалық топтар
1990-жылдар мен 2000-жылдар тағы бір буынның жандаруын көрді, оны постмодернистік жандару қозғалысы деп атауға болады. Бұл топтар дәстүрлілерден (1920-1930 жылдардағы джаз және блюзді орындаушылар) модернистерге (ыдыс-аяқтардың аспаптары мен эстетикасынан жаңа музыка жасаушылар) дейін жетеді. Мұндай орталықтар Нью-Йоркте (оның орталығы Бруклиндегі Төменгі Шығыс жағы мен Ред-Хук), Миннеаполисте, Чикагода, Оңтүстік Калифорнияда (атап айтқанда Лос-Анджелес аймағында), Сан-Франциско шығанағы аймағында, Тынық мұхитының солтүстік-батысында және Тайбэйде, Тайваньда қалыптасты. Тайваньда орналасқан Muddy Basin Ramblers тобы 2002 жылдан бері бес альбомында қырықтан астам заманауи ыдыс-аяқ әндерін жазды. Олардың екі альбомы бірегей және шығармашылық дизайны үшін «Грэмми» сыйлығына ұсынылды. Ұлттық ыдыс-аяқ фестивалі қыркүйек айының ортасында Жаңа Англия мен Солтүстік-Батыстан келген заманауи топтарды Луисвилл, Кентукки штатына шақырады.