Кіріспе

Музыкалық соққы аспаптары – музыкалық соққы аспаптары.

Жуу тақтасы мен фротёр (каджун француз тілінен "frotter" – сүрту сөзінен) соққы аспаптары ретінде қолданылады, олар тазалау құралының қабырғалы металл бетін ырғақ аспап ретінде пайдаланады. Дәстүрлі джаз, зидеко, скиффл, жук-бэнд және көне заманғы музыкада қолданылған жуу тақтасы әдетте ағаш жақтауында сақталады және негізінен соғу арқылы, сондай-ақ саусақпен сыпырып ойналады. Көбінесе жуу тақтасына ағаш блок, сиыр қоңырауы және тіпті кішкентай цимбалдар сияқты қосымша элементтер орнатылады. Ал фротёр (зидеко жуу тақтасы) жақтаусыз, тек мойынға ілінетін металл қабырғадан тұрады. Оны әдетте қасық саптарымен немесе бөтелке ашқыштармен сызып, қырқып, соғып және домалатып ойнайды. Фротёр немесе жилет фротёр соққы аспаптары ретінде, көбінесе барабаншы бар ансамбльде орындалады, ал жуу тақтасы көбінесе барабанның орнын басады. Польшада "Złota Tarka" (Алтын жуу тақтасы) деп аталатын дәстүрлі джаз фестивалі мен музыкалық сыйлық бар. Украина халық музыкасында "затула" деп аталатын жуу тақталары да кейде қолданылады.

Өнер көрсету

Жұмыр тақтаны аспап ретінде пайдаланудың үш негізгі тәсілі бар. Біріншісі, көбінесе Washboard Chaz Blues Trio тобынан Washboard Chaz және Reynolds Brothers Rhythm Rascals тобынан Ralf Reynolds сияқты американдық музыканттар қолданады, оны кеудеге тік түсіріп ілу. Екіншісі, Blue Vipers of Brooklyn тобынан David Langlois, Piedmont Bluz тобынан Ben Turner және Paris Washboard тобынан Stephane Seva сияқты еуропалық музыканттар қолданады, оны тізеге көлденең ұстап немесе күрделірек құрылымдар үшін арнайы тіреуге көлденең орнату. Үшінші (ең сирек кездесетін) тәсіл, Washboard Sam, Carolina Chocolate Drops және Sankofa Strings тобынан Súle Greg Wilson, сондай-ақ Deryck Guyler қолданған, ол отырғанда аяқтарының арасына тік қойып, тақтаның екі жағын бір уақытта ойнауға мүмкіндік береді. Жыбыр-жылбыр тобында жұмыр тақта бір щеткамен сыланып, топтың барабаны қызметін атқарады, көбінесе әндердің тек артқы соққысында ғана ойналады, бұл соққы барабанының орнына қолданылады. Зидеко тобында фроттоир әдетте бөтелке ашқыштармен ойналады, бұл дыбысты күштірек етеді. Ол барабаншының ырғағына қарсы ырғақтар ойнайды. Төрт уақыттық өлшемде жұмыр тақта 2-ші және 4-ші уақытта соғылады. Оның ең жақсы дыбысы бір сталь сымдан жасалған щетка немесе қашау қолдану арқылы қол жеткізіледі. Дегенмен, джаз ортасында жұмыр тақта барлық саусақтарында саусақ сақиналарын киіп, The Washboard Rhythm Kings тобы және Newman Taylor Baker сияқты толық құрамды топтарда одан да күрделі ырғақтарды ойнауға болады. Фроттоир әр қолмен сырғанау аспабымен (әдетте қасық саптарымен немесе бөтелке ашқыштар жұбымен) ойналады. Төрт уақыттық өлшемде фроттоир 8-ден 16 ретке дейін сыланады. Ол барабан сияқты емес, латын соққы аспабы сияқты ойнатылады. Қолданылатын ырғақтар көбінесе гироға ойналатын ырғақтарға ұқсас.

Тарих

Жуу тақтасы соққы аспап ретінде батыс Африкада пайда болған және жаңа әлемге құл африкалықтар әкелген гамбонинг дәстүрінен туындайды. Бұл ыдыстар, қасықтар және жуу тақталарын пайдаланып ырғақты қамтамасыз ететін жуг-бендтердің (Jug bands) пайда болуына әкелді. Жуг-бендтер 1920 жылдары танымал болды. "Жуу тақтасы досы" (Washboard Doc), "Жуу тақтасы Уилли" (Washboard Willie) және "Жуу тақтасы Сэм" (Washboard Sam) белгілі орындаушылар болды. Фротоир, сондай-ақ "Зидеко тербеліс тақтасы" деп те аталады, 20-ғасырдың ортасында Зидеко музыкасы үшін арнайы ойлап табылған. Бұл АҚШ-та толығымен жаратылған сирек музыкалық аспаптардың бірі және жуу тақтасының негізгі элементтеріне (иық белдіктері бар соққы беті) дейін жетілдірілген нұсқасы болып табылады. Оны 1946 жылы Клифтон Чениер жобалаған, ал Техас штатының Порт-Артур қаласындағы Texaco мұнай өңдеу зауытындағы досы және металл өңдеуші Вилли Лэндри жасаған. Клифтонның інісі Кливленд Чениер осы жаңа тақтада бөтелке ашқыштарды қолдана отырып ойнаған. Сол сияқты, Виллидің ұлы Ти Дон Лэндри Лафайетт пен Опелуаса арасындағы Луизиана штатының Сансет қаласындағы шағын шеберханасында тербеліс тақталарын қолмен жасау дәстүрін жалғастыруда. 2010 жылы Saint Blues Guitar Workshop "Woogie Board" деп аталатын электрлі жуу тақтасынан жасалған соққы аспапты ұсынды.

Белгілі ойыншылар

1941 жылы 1930-шы жылдары барабан ойнағанымен танылған Спайк Джонс сол жылы құрылған City Slickers тобы үшін оның символына айналған жуу тақтасымен өнер көрсете бастады. Британдық Колумбияда, Канадада Тони Макбрайд, "Mad Fingers McBride" деген атпен танымал, "The Genuine Jug Band" тобымен бірге өнер көрсетеді. Тониді "Канаданың жуу тақтасының королі" деп атайды. Оның перкуссиялық жиынтығы сол топтың мүшесі Дуглас Фрейзер жасаған. Жуу тақтасының жиынтығы Modern Drummer журналының 2014 жылғы тамыз санында жарияланды. Сонымен қатар, Канадалық Washboard Hank Фред Иглсмитпен гастрольдік сапарда болды. Ән негізінен кішкентай микрофонға жазылған жуу тақтасының дыбысына негіделген. Дыбыс содан кейін вах-вах және басқа да эффект педальдары арқылы өңделіп, жуу тақтасы үшін жаңа, инновациялық және заманауи дыбыс құрайды. Робин Рапуцци – Жаңа Орлеандағы "Tuba Skinny" джаз тобының жуу тақтасы шебері. Ағылшын актері Дерик Гайлер жуу тақтасында ойнау өнерімен танымал болды. Кем дегенде бір музыкант Карнеги залында екі рет өнер көрсеткен. Миган Мишель Days N' Daze фолк-панк тобында жуу тақтасында ойнайды.

Медиада

Бендер, "Футурама" ғылыми-фантастикалық анимациялық комедиясынан шыққан ойдан туған робот, "Желде құлап бара жатқанда" (3-маусым: 13-бөлім) эпизодында нағыз музыкант және арнайы қонақ Бекпен бірге шұңғыр тартып ойнайды.