Кіріспе
Швециядағы аборттардың заңдылығы мен таралуы туралы жалпы шолу.
Цитата қоршауы
|title = Аборт туралы заң (1974:595)
|quote = 1-тармақ. Егер әйел жүктілігін тоқтатуды сұраса, егер процедура жүктіліктің он сегізінші аптасының соңына дейін жасалса, аборт жасалуы мүмкін және әйелдің денсаулығына немесе өміріне қатысты ауруынан туындаған қауіптің күшті екені деп есептелмейді. Заң (1995:660). 2-тармақ. Егер әйел аборт жасауды сұраса немесе 6-тармақ ережелеріне сәйкес жүктілікті тоқтату мәселесі туындаса, процедура жасалғанға дейін оған кеңес беру ұсынылуы тиіс. Заң (1995:660). 3-тармақ. Жүктіліктің он сегізінші аптасынан кейін абортты Ұлттық денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы әйелге рұқсат берген жағдайда ғана жасауға болады. Мұндай рұқсат тек аборт жасатуға ерекше себептер болған жағдайда ғана берілуі мүмкін. Бірінші абзацтағы ережелерге сәйкес рұқсат, егер ұрықтың тірі қалу мүмкіндігі бар деп есептелсе, берілмейді. 4-тармақ. Егер 1-тармақта көрсетілген жағдайда аборттан бас тартылса, мәселе дереу Ұлттық денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру басқармасына қарауға жіберіледі. Заң (1995:660). 5-тармақ. Аборт жасауға немесе 6-тармақ ережелеріне сәйкес жүктілікті тоқтатуға тек медициналық практикамен айналысуға рұқсат етілген адам ғана құқылы. Процедура жалпы ауруханада немесе Ұлттық денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы бекіткен басқа медициналық мекемеде жүргізілуі тиіс. Заң (2007:998). 6-тармақ. Егер әйелдің денсаулығына немесе өміріне қатысты ауруы немесе дене кемістігі салдарынан жүктілік қауіпті деп есептелсе, Ұлттық денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы жүктіліктің он сегізінші аптасы аяқталғаннан кейін жүктілікті тоқтатуға рұқсат бере алады, жүктіліктің даму деңгейіне қарамастан. Егер әйелдің ауруы немесе дене кемістігіне байланысты жүктілікті тоқтатуды кейінге қалдыру мүмкін болмаса, процедура бірінші абзац пен 5-тармақтың екінші абзацының ережелеріне қарамастан жүргізілуі мүмкін. Заң (2007:998). Бұл Швецияда абортты медициналық, гуманитарлық немесе евгеникалық себептер бойынша заңмен жүзеге асыруға болатынын көрсетеді. Яғни, егер жүктілік әйелдің өміріне қауіп төндірсе, ол зорлау нәтижесінде болса немесе балаға ауыр генетикалық аурулардың мұра болып өту қаупі болса, әйел аборт жасауды сұрай алады. Кейін 1946 жылы заңға әлеуметтік-медициналық көрсеткіштер, ал 1963 жылы ұрықтың зардап шегу қаупі қосылды. Арнайы комиссия әрбір жағдайда осы шарттардың орындалғанын тексерді, нәтижесінде аборт көбінесе екінші триместрдің ортасына дейін кешіктірілді. Осыған байланысты 1974 жылы жаңа заң қабылданды, онда 18 аптаға дейін аборт жасау шешімі әйелдің құқығында екені айтылды. Қазіргі таңда Швецияда бұл мәселе көбінесе шешілген, ал аборттың заңдылығы туралы пікір қақтығыстары саяси аренада кеңінен талқыланбайды. Швециядағы басымдық – жүктілікті жоспарлау және контрацепцияны қолдану арқылы қажетсіз жүктіліктің алдын алу. Мақсат – аборттардың санын азайту емес, дүниеге келген әр баланың қажетті болуын қамтамасыз ету. Аборттардың саны жүктілік санына пропорционалды. Басқа скандинавия елдерімен салыстырғанда, Швецияда аборттардың саны жоғары, ал жас ата-аналардың саны төмен, ал жүктілік көрсеткіші барлық скандинавия елдерінде шамамен бірдей.
Quote box
|title = The Abortion Act (1974:595)
|quote = Section 1If a woman requests termination of her pregnancy, an abortion may be performed if the procedure is performed before the end of the eighteenth week of pregnancy and it may not be assumed that it will entail serious danger to the woman’s life or health on account of her having an illness. Act (1995:660). Section 2
If a woman has requested an abortion or if the question of termination of pregnancy has arisen under the provisions of Section 6, she must be offered counselling before the procedure is performed. Act (1995:660). Section 3
After the end of the eighteenth week of pregnancy an abortion may be performed only if the National Board of Health and Welfare has granted the woman permission for the procedure. Such permission may only be granted if exceptional grounds exist for the abortion. Permission under the provisions of the first paragraph may not be granted if there is reason to assume that the foetus is viable. Section 4
If an abortion in a case referred to under Section 1 is refused, the matter shall be immediately referred to the National Board of Health and Welfare for review. Act (1995:660). Section 5
Only a person authorised to practise medicine may perform an abortion or terminate a pregnancy under the provisions of Section 6. The procedure must be performed at a general hospital or other medical institution approved by the National Board of Health and Welfare. Act (2007:998). Section 6
If it may be assumed that the pregnancy entails grave danger to the life or health of the woman, on account of her having an illness or bodily defect, the National Board of Health and Welfare may give permission to terminate the pregnancy after the end of the eighteenth week of pregnancy, regardless of how far the pregnancy has progressed. If, due to illness or bodily defect of the woman, the termination of a pregnancy can not be postponed the procedure may be performed notwithstanding the provisions of the first paragraph and Section 5, second paragraph. Act (2007:998). This stated that an abortion could be legally performed in Sweden upon medical, humanitarian, or eugenical grounds. That is, if the pregnancy constituted a serious threat to the woman's life, if she had been impregnated by rape, or if there was a considerable chance that any serious condition might be inherited by her child, she could request an abortion. The law was later augmented in 1946 to include socio medical grounds and again in 1963 to include the risk of serious fetal damage. A committee investigated whether these conditions were met in each individual case and, as a result of this prolonged process, abortion was often not granted until the middle of the second trimester. As such, a new law was created in 1974, stating that the choice of an abortion is entirely up to the woman until the end of the 18th week. The issue is largely settled in Sweden, and the question of the legality of abortion is not a highly controversial political issue. Consensus in Sweden is in favour of preventing unwanted pregnancies by the use of birth control and the primary goal is not to lower the amount of abortions, but rather the goal is that all children that are born should be wanted. The number of abortions statistically follows the number of pregnancies. In comparison with the other nordic countries, Sweden ranks high in number of abortions, and low in number of young parents, while the number of pregnancies in relation to total population is largely the same in all Nordic countries.
Тарих
1734 жылғы Азаматтық кодекс аборт үшін өлім жазасын ресми түрде енгізді, бірақ осы жазаның іс жүзінде орындалғанына қатысты расталған дерек жоқ: назар аборт емес, нәресте өлтіруге аударылды және сот істерінің саны аз болды. 1864 жылғы жаңа заң аборт үшін өлім жазасын жойып, оны аборт жасаған адамға да, аборт алған әйелге де екі жылдан алты жылға дейінгі мерзімге түзету жұмыстарымен ауыстырды. 19 ғасырдың екінші жартысында абортқа қатысты сот істері көбейіп, мәселе қоғамдық талқылаудың бір бөлігіне айналды. 1946 жылдан бастап аборт әлеуметтік-медициналық негізде де рұқсат етіле бастады. 1960 жылдары швед қоғамында үнемі өзгерістер болып, сексуалдық қатынасқа және абортқа қатысты көзқарас көбірек либералды болды. Бұл, басқа факторлармен қатар, рұқсат етілген аборттардың санының артуына әкелді.
Статистика
Ұлттық денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы – Швециядағы әлеуметтік қызметтер, халық денсаулығы және денсаулық сақтау салалары бойынша орталық ұлттық орган. Басқарманың міндеттеріне Швецияда жасалатын аборттарды бағалау және бақылау, сондай-ақ қағидаларды белгілеу және жалпы кеңестер беру арқылы нормаларды орнату кіреді. Басқарма аборт бойынша ресми ұлттық статистиканы жинау және жариялауға да жауапты. 1995 жылға дейін есептерді Швеция Статистикасы жариялаған.
+Статистика
Төңірек туған балалар саны
15–44 жас аралығындағы 1000 әйелге шаққандағы туған балалар саны
Аборттар
15–44 жас аралығындағы 1000 әйелге шаққандағы аборттар саны
Белгілі жүктіліктерге шаққандағы аборттар саны
Жыл107 30572.84 5623.14.01955102 21968.42 7921.92.61960122 80679.26 2094.04.81965110 15069.816 10010.212.71970114 48472.1 19 25012.114.3 1971112 27370.6 24 17015.217.6 1972109 66368.9 25 99016.319.0 1973109 86468.8 30 63619.221.7 1974103 63264.6 32 52620.323.8 197598 345 60.9 32 351 20.0 24.7 1976 96 057 59.0 31 462 19.3 24.6 1977 93 248 56.7 31 918 19.4 25.4 1978 96 175 57.8 34 709 20.9 26.4 1979 97 064 57.6 34 887 20.7 26.4 198094 06555.233 29419.626.1198192 70654.032 60219.025.9198291 68653.031 01417.925.2198393 50853.930 75517.724.7198498 463 56.5 30 838 17.7 23.8 1985101 740 58.1 33 124 18.9 24.5 1986104 699 59.6 34 486 19.8 24.8 1987112 080 63.7 37 585 21.4 25.0 1988116 023 65.9 37 920 21.5 24.6 1989123 938 70.5 37 489 21.3 23.2 1990123 737 70.7 35 788 20.4 22.4 1991122 848 70.6 37 849 20.0 22.0 1992117 998 68.2 34 170 19.8 22.4 1993112 257 65.1 32 293 18.7 22.3 1994103 422 60.1 31 441 18.3 23.3 199595 297 55.6 32 117 18.7 25.1 199690 502 53.0 31 433 18.4 25.7 199789 028 52.4 31 008 18.3 25.8 199888 173 52.0 30 712 18.1 25.8 199990 698 53.6 30 980 18.3 25.4 200091 466 53.9 31 772 18.7 25.7 200195 953 56.4 33 365 19.6 25.7 200299 260 58.1 34 473 20.2 25.7 2003101 018 58.8 34 454 20.0 25.4 2004101 496 58.6 34 978 20.2 25.6 2005 106 013 60.6 36 045 20.6 25.3 2006 107 491 60.7 37 205 21.0 25.7 2007 109 373 61.2 38 053 21.3 25.7 2008 111 935 62.2 37 524 20.8 25.0 200937 69320.9201037 75020.9201137 36620.72012201336 62920.2201438 07120.9201538 17720.8201636 61619.8201735 78219.22018
Талқылау
Швеция әлемдегі ең либералды аборт заңдарының біріне ие. Бұрын айтылғандай, бұл мәселе қоғамда көп дау тудырмайды және швед халқының көп бөлігі осы заңдар мен саясатты қолдайды. Дегенмен, аборт жасаудың соңғы мерзімі және басқа да аборт құқықтарына қатысты саяси пікірталастар бар. Христиан-демократтар мен швед демократтары сияқты оңшыл консервативті партиялар бұрын кешкі аборттарға қатаң тыйым салуды жақтаған, бірақ қазір бұлай істемейді. Швецияның сексуалдық білім беру қауымдастығы көптеген саяси пікірталастардың негізінде дұрыс емес ақпарат пен білімсіздік жатқанын мәлімдеді.
Ұйымдар
RFSU барлық әйелдердің аборт құқығын қолдайды, бұл олардың негізгі әлемдік басымдықтарының бірі. Олар тең және тұрақты қоғамда әр адамның өз денесі, сексуалдылығы және репродуктивтік құқықтарына ие болуы керек деп санайды.
Ұйымдар
Тұрмақ балалардың адам құқықтары (MRO) – саяси және діни тұрғыдан тәуелсіз ұйым. Олардың мақсаты – дүниеге келмеген балалардың өмірге құқығын зорлықсыз наразылық акциялары, ұрықтың суреттерін көрсету және жүкті әйелдерге қолдау көрсету арқылы қорғау. "Өмірге иә" (Ja till livet) – аборт, ұрықтық диагностика және егдесктерге күтім көрсету мәселелеріндегі адамдық қадір-қасиет туралы пікірсайысқа әсер етуді мақсат тұтатын коммерциялық емес ұйым. Олардың мақсаты – ұрықтың адамдық құндылығын көрсету арқылы аборттарды азайту. Кейбір діни ұйымдар да абортқа қарсы тұрады. Католик шіркеуі адам өмірі ұрықтану сәтінде пайда болады деп санайды, сондықтан ана мен балаға қауіп болмаса, абортқа рұқсат етілмеуі керек. Католик "Құрмет" (Respekt) қозғалысы адам өмірін ұрықтанудан бастап өлімге дейін қолдауды мақсат етеді, яғни аборт пен эвтаназияға, сондай-ақ басқа да ұстанымдарға қарсы тұрады.
Эллинор Гриммарк
2014 жылы аналық дәрігер Эллинор Гриммарк Йоңкёпинг аймағындағы денсаулық сақтау органдарына қарсы даулы сот процесін бастады, себебі олар оның діни нанымына байланысты аборт жасаудан немесе контрацепция тағайындаудан бас тартқандықтан оған жұмыс беруден бас тартты. Бұл іске АҚШ-тағы танымал христиандық абортқа қарсы ұйым – Alliance Defending Freedom қаржылық көмек көрсетті, ол Еуропада абортқа қолжетімділікті шектеуге мүдделі. Гриммарк ісін Швециядағы дискриминация жөніндегі омбудсмен де, аудандық сот та қарады, екеуі де оған қарсы шешім шығарды. Швецияның Еңбек соты да осындай шешім қабылдады, содан кейін Гриммарк Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотқа жүгінуге шешім қабылдады. 2020 жылы ол Швеция мемлекетіне қарсы ісін ұтып алмай, 2021 жылдың қазан айында оның апелляциялық өтініші қабылданбағаннан кейін іс мәңгілік жабылды.