Кіріспе

Шырша түрі Speciesbox | image = Abies alba Wisła 1. jpg | image caption = Польшаның Силезиялық Бескидтерінде | status = LC | status system = IUCN3.1 | status ref = | taxon = Abies alba | authority = Mill. | range map = Abies alba range. svg | range map caption = Таралу картасы: ✖ Жергілікті ареал және оқшауланған популяция. ▲ Кіріктірілген және табиғи (синантроптық) ареал және оқшауланған популяция. Бұл Еуропа тауларының шыршасы, Пиренейден солтүстікке Нормандияға дейін, шығысқа Альп және Карпатқа дейін, Словакия, Словения, Хорватия, Босния және Герцеговина, Черногория, Сербия және оңтүстікке Италия, Болгария, Косово, Албания және Солтүстік Грекияға дейін табиғатта өседі. Сонымен қатар, бұл түр АҚШ-тың Жаңа Англиясынан Канаданың теңіз провинцияларына дейінгі Солтүстік Американың Солтүстік-Шығыс аймағындағы Рождество шыршаларының плантацияларында кеңінен өсіріледі. Алты фенол қышқылы (галльдық, гомованилликалық, протокатехуикалық, p-гидроксибензойлық, ванилликалық және p-кумарикалық), үш флавоноид (катехин, эпикатехин және катехин тетраметил эфирі) және сегіз лигнан (таксирезинол, 7-(2-метил-3,4-дигидрокситетрагидропиран-5-илокси)таксирезинол, секкоизоларицирезинол, ларицирезинол, гидроксиматаирезинол, изоларицирезинол, матаирезинол және пинорезинол) анықталды. Ол оқшауланған егеуқұйрық жүректерінде кардиопротекторлық әсерге ие. Күміс шырша ағашының экстрактының сау еріктілерде тамақтан кейінгі гликемиялық жауапты (тамақтан кейінгі қандағы қант деңгейі) төмендетуі анықталды.

Қолданылуы

Рим дәуірінде бұл ағаштан шарап және басқа да заттарды сақтау мен тасымалдау үшін ағаш бөшкелер жасалған. Одан иесін майын алуға болады. Бұл қызыл шырша иісті май парфюмерияда, ванна құралдарында және аэрозольді ингаляторларда қолданылады. Күміс шырша алғаш рет Рождество ағашы ретінде пайдаланылған, бірақ оны көбінесе Нордман шыршасы (ол тығыз және әдемі жапырақтарымен), Норвегия шыршасы (өсіруі әлдеқайда арзан) және басқа да түрлер алмастырды. Ағаш берік, жеңіл, ақшыл түсті, ұсақ талшықты, тегіс текстуралы және ұзын талшықты болады. Ағаш негізінен құрылыс материалы, жиһаз, фанера, қағаз және целлюлоза жасау үшін қолданылады. Күміс шыршада қоныстанған күңгірттер шығаратын балды аралар жинайды. Осыдан алынған бал "көріш бал" деп сатылады.

Этимология

Абиес латын тілінен шыққан, "көтеріліп тұрған" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау бұрын биік ағаштарды немесе кемелерді атау үшін қолданылған. Алба сөзі "жарық" немесе "қарапайым ақ" дегенді білдіреді.