Жердің Орталығына Саяхат

Кіріспе

1864 жылғы Жюль Верннің ғылыми-фантастикалық романы «Жер орталығына саяхат», сондай-ақ «Жер орталығына саяхат» және «Жердің ішкі бөлігіне саяхат» деген атаулармен де аударылған, Жюль Верннің классикалық ғылыми-фантастикалық романы. Ол алғаш рет 1864 жылы француз тілінде жарық көрген, кейін 1867 жылы қайта қаралып, кеңейтілген нұсқада қайта басылған. Романның басты кейіпкері – профессор Отто Лиденброк, жердің ортасына дейін жететін жанартау түтікшелері бар деп сенетін эксцентрикалық неміс ғалымы. Ол, оның інісі Аксель және исландтық жетекшісі Ханс Исландияның танымал сөнген жанартауы Снайфелльсйокулге түсіп, үңгірлер, субальпілік дауылдар, жер асты мұхиты және мезозой мен кайнозой дәуірлерінен қалған тірі тарихи жаратылыстар сияқты көптеген қауіптермен күреседі (1867 жылғы қайта басылымда 37-39 тарауларға қосымша тарихи материалдар енгізілген). Ақырында үш саяхатшы Италияның оңтүстігінде орналасқан белсенді жанартау Стромболи арқылы жер бетіне қайта шығарылады. Жер асты әдебиетінің жанры Верннің алдында да болған. Дегенмен, оның романының ерекшелігі – Виктория дәуірінің ғылымын терең зерттеуде және уақыт саяхатының ғылыми-фантастикалық жанрына жасаған жаңалықтарында болды. Верннің инновациясы – қазіргі әлемде әлі де сақталған тарихи заманға дейінгі әлем туралы ұғым. Бұл роман Сэр Артур Конан Дойлдің «Жоғалған әлем» романы, Эдгар Райс Берроуздың «Пеллюцидар» сериясы және Дж.Р.Р. Толкиннің «Хоббит» романы сияқты көптеген кейінгі авторларға шабыт берді.

Сюжет

Бұл оқиға 1863 жылдың мамыр айында Германияның Гамбург қаласында профессор Отто Лиденброктың үйінде басталады. Исландия сағасының ежелгі рундік қолжазбасын парақтап қарағанда, Лиденброк пен оның жүрегі жақын туысы Аксель рундік жазумен жазылған шифрланған хабарламаны және 16 ғасырлық исланд алхимигі Арне Сакнуссеммнің есімін табады. Ағылшын тіліне аударғанда, хабарлама былай делінген:

«Шілде айының бастапқы күндерінен аз бұрын Скартаристің көлеңкесі тиіп тұратын Снафелльс-Йөкюдль кратеріне түсіңіз, батыл саяхатшы, және сіз Жердің ортасына жетесіз. Мен де солай істедім.» Арне Сакнуссемм

Лиденброк дереу Исландияға аттанады, өзімен бірге тартыншақ Аксельді де алып кетеді. Киль және Копенгаген арқылы шапшаң сапардан кейін, олар Рейкьявикке жетеді. Олар жол көрсетуші ретінде даниялық Ханс Бьелкеге, таран ұстаушыға жалдасады, содан кейін Snæfellsjökull тауының бағытына қарай құрлықпен жүреді. Маусымның соңында олар жанартауға жетеді және Жердің тереңдігіне қарай жолға шығады, көптеген қауіп-қатерлерге және ерекше құбылыстарға тап болады. Қате бағытқа бұрылып, олар судан қалды және Аксельдің жағдайы нашарлайды, бірақ Ханс оларды жер асты өзеніне бағыттап құтқарады, ол Лиденброк пен Аксель «Хансбах» деп атаған су ағынын шығарады. Хансбахтың арнасын бойлай саяхаттап, ғалымдар көп шақырым тереңге түсіп, астында мұхит пен бұлттармен жабылған алып төбесі бар жер асты әлеміне жетеді. Саяхатшылар жартылай тасқа айналған ағаштан сал жасап, теңізге шығады. Теңізде жүргенде олар Pterichthyodes («Pterichthys» деп атайды), Dipterus («Dipterides» деп атайды) және динозаврлар дәуірінен қалған алып теңіз жорғалаушылары, атап айтқанда, Иктиозавр мен Плезиозавр сияқты тарихқа дейінгі балықтарға кездеседі. Күшті дауыл сал мен оның жолаушыларын құртумен қауіптендіреді, бірақ оларды үлкен қазбалар зиратына лақтырады, онда Птеродактиль, Мегатерий, Динотерий, Глиптодон, мастодонт сүйектері және тарихқа дейінгі адамның сақталған денесі бар. Лиденброк пен Аксель үшіншілік кезеңнің алғашқы өсімдіктері өскен орманға кіреді; оның тереңдігінде олар он екі футтан астам биіктіктегі және мастодонттардың үйірін бақылап отырған тарихқа дейінгі гуманоидты тауып, таңғалады. Олар оларға қауіпті болуы мүмкін деп қорқып, орманды тастап кетеді. Жағалауды зерттеуді жалғастыра отырып, саяхатшылар Сакнуссемм көрсеткен жолды табады, бірақ оны жақында болған жер көшкіні тосқан. Оқиғаға қатысушылар жартасты жарып, оны жаруды жоспарлайды. Осы жоспарды орындағанда, теңіз үлкен жарықтан төмен ағып бара жатқанда, олар теңіз астындағы жартастан терең шұңқыр қазып, суға батып кетеді. Сағаттар бойы айналып түскеннен кейін, олардың салы бағытын өзгертеді және оларды ашық ауаға шығаратын жанартау түтігінің ішінде көтеріледі. Есін жиғанда, олар Сицилиядан алыс орналасқан жанартау аралы Стромобиліден лақтырылғанын біледі. Үш адам Германияға оралады, онда олар зор құрметке ие болады; профессор Лиденброк заманауи ғалымдардың бірі ретінде мақталады, Аксель өзінің сүйіктісі Граубенге үйленеді, ал Ханс Исландиядағы тыныш, таран ұстау өміріне оралады.

Lidenbrock departs for Iceland immediately, taking the reluctant Axel with him. After a swift trip via Kiel and Copenhagen, they arrive in Reykjavík. There they hire as their guide Icelander Hans Bjelke, a Danish speaking eiderduck hunter, then travel overland to the base of Snæfellsjökull. In late June they reach the volcano and set off into the bowels of the earth, encountering many dangers and strange phenomena. After taking a wrong turn, they run short of water and Axel nearly perishes, but Hans saves them all by tapping into a subterranean river, which shoots out a stream of water that Lidenbrock and Axel name the "Hansbach" in the guide's honor. Following the course of the Hansbach, the explorers descend many miles and reach an underground world, with an ocean and a vast ceiling with clouds, as well as a permanent Aurora giving light. The travelers build a raft out of semipetrified wood and set sail. While at sea, they encounter prehistoric fish such as Pterichthyodes (here called "Pterichthys") Dipterus (referred to as "Dipterides") and giant marine reptiles from the Age of the Dinosaurs, namely an Ichthyosaurus and a Plesiosaurus. A lightning storm threatens to destroy the raft and its passengers, but instead throws them onto the site of an enormous fossil graveyard, including bones from the Pterodactylus, Megatherium, Deinotherium, Glyptodon, a mastodon and the preserved body of a prehistoric man. Lidenbrock and Axel venture into a forest featuring primitive vegetation from the Tertiary Period; in its depths they are stunned to find a prehistoric humanoid more than twelve feet in height and watching over a herd of mastodons. Fearing they may be hostile, they leave the forest. Continuing to explore the coastline, the travellers find a passageway marked by Saknussemm as the way ahead, but it has been blocked by a recent cave in. The adventurers lay plans to blow the rock open with gun cotton, meanwhile paddling their raft out to sea to avoid the blast. On executing this scheme, they open a bottomless pit beyond the impeding rock and are swept into it as the sea rushes down the huge open gap. After spending hours descending at breakneck speed, their raft reverses direction and rises inside a volcanic chimney that ultimately spews them into the open air. When they regain consciousness, they learn that they have been ejected from Stromboli, a volcanic island located off Sicily. The trio returns to Germany, where they enjoy great acclaim; Professor Lidenbrock is hailed as one of the great scientists of the day, Axel marries his sweetheart Gräuben, and Hans returns to his peaceful, eiderduck hunting life in Iceland.

Негізгі кейіпкерлер

Профессор Отто Лиденброк: радикалдық идеялары бар, жарыққан мінезді геолог. Аксель: Лиденброктың жүрегі жақын туысы, сақтықпен ойлайтын жас студент. Ханс Бьелке: Исландиялық үйрекші аулаушы, олардың гиді ретінде жұмысқа алынған; епті және тыныш. Gräuben: Аксельге ғашық Лиденброктың қарындас қызы; Виерландтан (Гамбургтің оңтүстік-шығысындағы аймақ). Марта: Лиденброктың үй шаруашылығын жүргізушісі және аспазы.

Жарияланымдарға сілтеме

Француз тіліндегі түпнұсқа басылымдар 1864 және 1868 жылдары Пьер Жюль Гетцельге тиесілі Париждің ірі баспасы J. Hetzel et Cie арқылы шығарылды. Романның алғашқы ағылшын тіліндегі басылымы 1871 жылы лондондық Гриффит & Фарран баспасында жарық көрді. Бұл әңгіменің күрт өңделген нұсқасы, Верн авторлық құқығын бермеген тарауларға атаулар қосады, сонымен қатар профессордың тегін Хардвигке, Аксельдің есімін Гарриге, ал Гройбеннің есімін Гретхенге өзгертеді. Одан бөлек, көптеген абзацтар мен мәліметтер жаңадан құрастырылды. 1877 жылы Лондондағы Ward, Lock, & Co. баспасы "Жердің ішкі қабатына саяхат" деген атпен жарық көрді. Оның аудармасы Фредерик Амадей Маллесонға жатқызылады, ол Гриффит пен Фарран нұсқасынан дәл келеді, бірақ ол да тарауларға атаулар қосып, мәліметтерді өзгертеді. Оның мәтіні де Гутенберг жобасында қолжетімді.

Фильм

1959: Жер орталығына саяхат, АҚШ, режиссері Генри Левин, актерлері Джеймс Мейсон мен Пэт Бун, 20th Century Fox компаниясы таратып шығарды. Фильм Верннің әңгімесінің басталатын орнын Гамбургтен Эдинбургке көшіреді, "Профессор Отто Лиденброк" "Профессор Оливер Лиденброк" болып өзгереді, ал Аксель – жер ғылымдарының студенті Алек МакЭванға айналады. Арнайы эффектілер кейде формалды болып келеді, Верннің ежелгі жаратылыстарын бейнелеу үшін заманауи кесірткелер қолданылады. Мысалы, носорог игуаналары Диметродонды сомдау үшін, желкендегі арқа қанаты сияқты, пастамен әшекейленген. Фильмде жаңа сюжеттік желі және екі қосымша басты кейіпкерлер енгізіледі: әйел саяхатшы (Арлин Даль) және жаман ниетті қарсыласы (Тайер Дэвид). 1978: Viaje al centro de la Tierra, Испания, режиссері Хуан Пикер Симон, басты рөлдерде Кеннет Мор. Фильм АҚШ-та театрларда "Where Time Began" деген атпен, ал Ұлыбританияда телеарналарда "The Fabulous Journey to the Centre of the Earth" деген атпен көрсетілді. 1988 жылғы "Альянс" фильміндегі Кэти Ирландияның кейіпкерінің тегі – Сакнусемм, бұл фильм жерге құлап, жер астындағы қатал қоғамды ашқан қыз туралы. 1989: "Жер орталығына саяхат" фильмі Верн романынан тек атауын және жалпы идеясын алды, жасөспірімдерге арналған жаңа сюжеттік желі ұсынды. Сценарийін Дебра Риччи, Регина Дэвис, Китти Чалмерс және Расти Леморанде жазды, ал режиссерлігін Леморанде мен Альберт Пьюн жүзеге асырды. Басты рөлдерде Эмо Филипс, Пол Карафотес, Жаклин Бернштейн, Кэти Ирландия, Джанет Дю Плессис, Никола Каупер, Локнер Де Кок және Илан Митчелл Смит ойнады. 2008: "Жер орталығына саяхат" – Эрик Бревигтің 3D фильмі. Актерлік құрамында Брендан Фрейзер, Анита Брим және Джош Хатчерсон бар. Фильм 1860 жылдардағы түпнұсқаның қазіргі заманғы қайтажаралымы болып табылады. Ол Сакнуссеммнің хабарынан емес, Верннің кітабын бастапқы себеп ретінде пайдаланады, содан кейін романның жалпы құрылымын адалдықпен сақтайды: геология профессоры, оның жүйсі және исландтық жетекші (қазір "Ханна" деп аталған әйел) Снейфеллге еніп, алып саңырауқұлақтар бар теңіз жағалауын ашады, жер асты мұхиты арқылы жүзеді, Элазмозаврдың тобымен (плезиозаврдың туысы) қоныстанған, содан кейін қарсы жағына жетеді, онда олар тарихқа дейінгі жер жануарымен кездеседі, бұл жағдайда Тираннозавр – мастодон емес, жыртқыш теропод динозавры. Ақырында үш саяхатшы жер астынан жанартаудың атқылауы арқылы шығып, қазіргі Италияға жетіп, академиялық ортаға оралады. 2008: "Жер орталығына саяхат" фильмі The Asylum компаниясы тарапынан тікелей DVD форматында шығарылды, сондай-ақ Ұлыбританияда "Journey to Middle Earth" деген атпен таралды. Басты рөлдерде Грег Эвиган (Джозеф Харнет) және Деди Пфайффер (Эмили Рэдфорд) ойнайды. Бұл төмен бюджеттік бейімделу, көптеген Asylum фильмдеріндей, Эрик Бревигтің фильмінен үлгі алып жасалған.

1959: Journey to the Center of the Earth, USA, directed by Henry Levin, starring James Mason and Pat Boone, distributed by 20th Century Fox. The film transfers Verne's beginning locale from Hamburg to Edinburgh, "Professor Otto Lidenbrock" becomes "Professor Oliver Lindenbrook", and Axel becomes earth sciences student Alec McEwan. Special effects are sometimes perfunctory, modern lizards being used to portray Verne's prehistoric creatures — Rhinoceros iguanas, for instance, are decked out in a paste on Sail like dorsal fin to represent Dimetrodons. The film also introduces a new subplot and two additional main characters: a female explorer (Arlene Dahl) and a villainous antagonist (Thayer David). 1978: Viaje al centro de la Tierra, Spain, directed by Juan Piquer Simón, starring Kenneth More and It was distributed in both the U. S. in theaters as Where Time Began and the U. K. on TV as The Fabulous Journey to the Centre of the Earth. The surname of Kathy Ireland's character in Alien from L. A. (1988), a film about a girl who falls through the Earth and discovers a repressive subterranean society, is Saknussemm. 1989: Journey to the Center of the Earth took only the title and general concept from the Verne novel, offering a new storyline aimed at a teen audience. It was written by Debra Ricci, Regina Davis, Kitty Chalmers, and Rusty Lemorande, and was directed by Lemorande and Albert Pyun. It stars Emo Philips, Paul Carafotes, Jaclyn Bernstein, Kathy Ireland, Janet Du Plessis, Nicola Cowper, Lochner De Kock, and Ilan Mitchell Smith. 2008: Journey to the Center of the Earth is a 3 D film by Eric Brevig. Cast members include Brendan Fraser, Anita Briem and Josh Hutcherson. The film is a modern day paraphrase of the 1860s original — it uses Verne's book as its inciting incident instead of Saknussemm's message, then follows the novel's overall structure with fidelity: a geology professor, his nephew, and an Icelandic guide (now a woman named "Hannah") penetrate Snaefells, discover a seashore with giant mushrooms, sail across an underground ocean inhabited by a pod of Elasmosaurus, a relative of the plesiosaurus, and reach the other side where they encounter a terrestrial animal from prehistory, in this case a Tyrannosaurus, a predatory theropod dinosaur rather than a mastodon. Ultimately the three explorers exit the underworld via an erupting volcano, find themselves in present day Italy, and return to their starting point in academia. 2008: Journey to the Center of the Earth was a direct to DVD release by The Asylum, also released as Journey to Middle Earth in the United Kingdom. Starring Greg Evigan as Joseph Harnet and Dedee Pfeiffer as Emily Radford, it's a low budget adaptation, which, as with most Asylum films, was apparently released to draft off of the Eric Brevig film.

Теледидар

1967 жылы ABC телеарнасында алғаш рет көрсетілген "Жер орталығына саяхат" анимациялық телесериалы, Тед Найт, Пат Харрингтон және Джейн Вебб дауыстарын қосты. Бұл сериал Верннің романына негізделген, бірақ 1959 жылғы фильмге жақын. "Willy Fog әлемді аралап шығады" екінші маусымының бірінші бөлігі, испандық BRB Internacional студиясының "Willy Fog 2" жобасы "Жер орталығына саяхат" деп аталды. 1977 жылы CBS телеарнасында "Famous Classic Tales" сериясынан шектеулі анимациялық телефильм көрсетілді. 1993 жылы NBC телеарнасы Джон Невилл, Ф. Мюррей Абрахам және Ким Миори актерлік құрамымен телефильмді ұсынды. Фильм Верннің романының атауын және негізгі идеясын пайдаланды, бірақ кейіпкерлер саяхатын Берроуздың жерді тесіп өтетін машинасымен жасады. 1996 жылы "Wishbone" эпизоды "Hot Diggety Dawg" романының сюжетін ұстанды және орталық кейіпкерді профессор Лиденброк ретінде таныстыратын маңызды көріністерді көрсетті. "Триплеттер" телесериалының 37-ші бөлімі "Жер орталығына саяхат" деп аталды және бұл романға сілтеме жасайды. 1999 жылы Hallmark Entertainment мини-сериалында Трит Уильямс, Джереми Лондон, Брайан Браун, Тушка Берген және Хью Кийс Бёрн түсті. Бұл нұсқа Верннің түпнұсқасынан күрт өзгешеленеді. 2001 жылы анимациялық телесериал "Ultimate Book of Spells" романына сілтеме жасады, өйткені басты кейіпкерлер атаудағы затпен жердің ортасынан өтетін саяхатқа жіберілді. Алғашқыда оны кітаптың атымен атау жоспарланған, бірақ кейін өзгертілді. "Жер орталығына саяхат" – 2008 жылы RHI Entertainment компаниясы түсірген америка-канад телефильмі. Рик Шродер, Питер Фонда, Виктория Пратт, Стивен Грейхм және Майк Допуд ойнаған бұл фильм 2007 жылдың жазында Ванкуверде және оның айналасында түсірілді. 2012 жылы "Бен мен Холлидің кішкентай патшалығы" телесериалының "Жер орталығына саяхат" эпизоды романға сілтеме жасайды. Эпизодта, тәлкектеп жүретін егіздер Дейзи мен Поппи миссис Фотринглді жердің ортасына сиқырлы түрде жібереді, ал Баба Тісл Бенге, Холлиге және олардың отбасына құтқару миссиясын жүргізуге жетекшілік етеді. Slim film+television және Federation Entertainment компаниялары Эшли Фарао жасаған телесериалға бейімдеме жасап жатыр.

An animated television series, Journey to the Center of the Earth, first broadcast in 1967 on ABC, starring the voices of Ted Knight, Pat Harrington, Jr., and Jane Webb; loosely based on Verne's novel and closer to the 1959 film. The first part of the second series of Around the World with Willy Fog entitled Willy Fog 2 by Spanish studio BRB Internacional was titled "Journey to the Centre of the Earth". A limited animation television special in the Famous Classic Tales series was aired by CBS in 1977. In 1993, NBC aired a made for TV film version with a cast including John Neville, F. Murray Abraham and Kim Miyori. The film used the title and general premise of Verne's novel, but had its heroes carry out the journey in an earth penetrating machine borrowed from Burroughs. The Wishbone 1996 episode "Hot Diggety Dawg" followed the novel and featured several major scenes identifying the central character as Professor Lidenbrock. The 37th episode of The Triplets, called Journey to the Center of the Earth, makes reference to this novel. The 1999 Hallmark Entertainment miniseries starred Treat Williams, Jeremy London, Bryan Brown, Tushka Bergen, and Hugh Keays Byrne. This version deviates massively from Verne's original. The 2001 animated television series Ultimate Book of Spells references the novel, as the main protagonists are sent on adventures through the centre of the earth with the titular object. It was originally planned to be named after the book in general, but was changed. Journey to the Center of the Earth was a 2008 American Canadian TV film from RHI Entertainment. Starring Rick Schroder, Peter Fonda, Victoria Pratt, Steven Grayhm, and Mike Dopud, it was shot in and around Vancouver during the summer of 2007. The 2012 episode Journey to the Center of the Earth, from Ben & Holly's Little Kingdom, makes reference to the novel. In it, the naughty twins Daisy and Poppy magically send Mrs. Fotheringill to the center of the earth, and it's up to Grandpapa Thistle to guide Ben, Holly and their family there on a rescue mission. Slim film+television and Federation Entertainment will produce an upcoming television series adaptation, developed by Ashley Pharoah.

Радио

1962 жылы BBC Home қызметінде жеті бөлімді радиосериал эфирге таратылды. Оны Клэр Човил продюсерлік етті, ал басты рөлдерді Тревор Мартин мен Найджел Энтони сомдады. 1963 жылы Говард Джонс BBC Radio 4 үшін сегіз бөлімді радиосериал жасады. Басты рөлдерді Бернард Хорсфолл мен Джеффри Бэнкс ойнады. 2000 жылы Ұлттық қоғамдық радио өздерінің "Радио әңгімелері" сериясы үшін радио драмалық бейімделуін көрсетті. Стивен Уокердің 90 минуттық радиоқойылымын Оуэн О'Каллан режиссерлік етіп, алғаш рет 1995 жылдың 28 желтоқсанында BBC Radio 4 арнасында көрсетті, содан кейін BBC Radio 4 Extra арнасында 2011 жылдың 20 қарашасында, 2012 жылдың 11 және 12 қарашасында және 2014 жылдың 20 және 21 желтоқсанында қайта көрсетілді. Николас Ле Превост профессор Отто Лиденброк рөлінде, Натаниел Паркер Аксель рөлінде, ал Оливер Сентон Ханс рөлінде ойнады. Кристен Миллвуд экспедицияны қаржыландыратын және бірге жететін жаңа кейіпкер – Розмари МакНаб рөлін сомдады. 2017 жылдың 19 және 26 наурызында BBC Radio 4 арнасында "Жер орталығына саяхат" радиосериалының екі бөлімді бейімделген нұсқасы көрсетілді. Стивен Кричлоу профессор Лиденброк, Джоэл МакКормак Аксель және Гудмундур Инги Торвальдсон Ханс рөлінде ойнады, режиссерлігі мен продюсерлігін Трейси Нил жүзеге асырды, ал бейімдеуін Моя О'Шиа жасады.

Басқа

Жер орталығына саяхат: 1984 жылы Ozisoft компаниясы Commodore 64 үшін, 1989 жылы Topo Soft компаниясы ZX Spectrum үшін және 2003 жылы Frogwares компаниясы шығарған видео ойындар. Sega Genesis үшін «Жер орталығына саяхат» ойыны жоспарланған, бірақ ешқашан жарық көрмеген. 2008 жылы Рудигер Дорн жасаған кітаптың үстел ойыны нұсқасы Kosmos баспасынан шықты. Caedmon Records 1960 жылдары Джеймс Мейсон оқыған «Жер орталығына саяхат» кітабының қысқартылған аудиожазбасын шығарды. Том Бейкер 1977 жылы Argo Records шығарған жазбаның оқырманы болды. Джон Пертуи 1975 жылы Pinnacle Records Storyteller шығарған жазбаны оқыды. 2011 жылы Audible Тим Карри оқыған кітаптың толық «Signature Performance» нұсқасын шығарды. Рик Уэйкменнің 1974 жылы шыққан «Жер орталығына саяхат» атты концептуалды альбомы ән, повествование және инструментальдық шығармаларды біріктіріп, оқиғаны қайта баяндайды. 1999 жылы Уэйкмен «Жер орталығына қайту» атты екінші концептуалды альбомын шығарды. Онда алғашқы саяхатты қайталауға тырысқан кешірек саяхатшылар туралы айтылады. Леонард Нимой мен Джон де Ланси басқаратын Alien Voices аудио театр тобы 1997 жылы Simon & Schuster Audio арқылы «Жер орталығына саяхат» кітабының драмалық нұсқасын шығарды. «Болашаққа оралу» фильмдер сериясының басты кейіпкерлерінің бірі – Доктор Эммет Браун (Кристофер Ллойд сомдаған) Жюль Верннің туындыларына, әсіресе «Жер орталығына саяхат» кітабына жиі сілтеме жасайды. Sierra Entertainment компаниясының 1992 жылы шыққан Quest for Glory III приключение/рольдік ойынында Арне Сакнусен Аардварк барлау ақпараты үшін эпизодтық кейіпкер ретінде пайдаланылды, ол барлаушы Арне Сакнуссеммге сілтеме жасады. DC Comics комикс сериясы Warlord Скартаристе, жердің ішінде орналасқан деп есептелетін елде өтеді. Оның авторы Майк Грелл «атау «Жер орталығына саяхат» романындағы Жердің ядросына жол көрсететін Скартарис тауынан алынғандығын» растады. Нобель сыйлығын алған жалғыз исландтық автор Халлдор Лакснесс өзінің «Мұз астында» романын Снейфеллсйокулл аймағында жазды. Романның ішінде мұздық мистикалық қасиетке ие және оған байланысты «Жер орталығына саяхат» кітабына бірнеше сілтемелер бар. Норихико Куразононың «Читей Рёкоу» (地底旅行) – 2015 жылдан 2017 жылға дейін Comic Beam журналында жарияланған «Жер орталығына саяхат» кітабының манга нұсқасы.

Video games called Journey to the Center of the Earth: in 1984 by Ozisoft for the Commodore 64; in 1989 by Topo Soft for the ZX Spectrum and in 2003 by Frogwares. A Journey to the Center of the Earth game for Sega Genesis was planned but never released. A board game adaptation of the book designed by Rüdiger Dorn was released by Kosmos in 2008. Caedmon Records released an abridged recording of Journey to the Center of the Earth read by James Mason, in the 1960s. Tom Baker was the reader for a recording released by Argo Records in 1977. Jon Pertwee was the reader for a recording released by Pinnacle Records Storyteller in 1975. In 2011, Audible released an unabridged "Signature Performance" reading of the book by Tim Curry. A concept album called Journey to the Centre of the Earth by Rick Wakeman was released in 1974. It combines song, narration and instrumental pieces to retell the story. Wakeman released a second concept album called Return to the Centre of the Earth in 1999. It tells the story of a later set of travelers attempting to repeat the original journey. Alien Voices, an audio theater group led by Leonard Nimoy and John de Lancie, released a dramatized version of Journey to the Center of the Earth through Simon and Schuster Audio in 1997. Christopher Lloyd's character of Doctor Emmett Brown, one of the two main fictional characters of the Back to the Future film series, makes numerous references to the works of Jules Verne in general, and Journey to the Center of the Earth in particular. The 1992 adventure/role playing game Quest for Glory III by Sierra Entertainment used Arne Saknoosen the Aardvark as a bit character for exploration information, alluding to the explorer Arne Saknussemm. The DC Comics comic book series Warlord takes place in Skartaris, a land supposed to exist within a hollow earth. Its creator, Mike Grell, has confirmed that "the name comes from the mountain peak Scartaris that points the way to the passage to the Earth's core in Journey to the Center of the Earth." Halldór Laxness, the only Icelandic author to be awarded the Nobel Prize, set his novel Under the Glacier in the area of Snæfellsjökull. The glacier has a mystic quality in the story and there are several references to A Journey to the Center of the Earth in connection with it. Norihiko Kurazono's Chitei Ryokou (地底旅行) is a manga adaptation of Journey to the Center of the Earth that was serialized in Comic Beam from 2015 to 2017.