Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фикциялық кроссовер әдеби тәсілі
Fictional crossover literary device
Уолд Ньютон отбасы – американдық ғылыми-фантастика жазушысы Филип Жозе Фармер жасаған кроссовер әдебиетінің бір түрінен туындаған әдеби ұғым.
The Wold Newton family is a literary concept derived from a form of crossover fiction developed by the American science fiction writer Philip José Farmer.
Шығу тегі
Нақты өмірде 1795 жылдың 13 желтоқсанында Англияның Йоркшир графтығындағы Уолд Ньютон қаласының жанында Уолд Коттедж метеориті құлдырады. Фермер екі көркем өмірбаянында, «Тарзан тірі: Лорд Грейстоуктің толық өмірбаяны» (1972) және «Док Савидж: оның апокалиптикалық өмірі» (1973) еңбегінде, бұл метеориттің иондану арқасында өтіп бара жатқан екі дилижанстағы жолаушылардың генетикалық мутациясына ұшырағанын айтты. Олардың көптеген ұрпақтары ерекше жоғары интеллект пен күшке ие болды, сондай-ақ жақсылық жасауға немесе, жағдайға қарай, жамандыққа ұмтылуға қабілетті және жігерлі болды. Бұл саяхатшылардың ұрпақтары соңғы бірнеше ғасыр бойы батырлық және зұлымдық кейіпкерлерінің нақты прототиптері болды деп саналады.
In real life a meteorite, called the Wold Cottage meteorite, fell near Wold Newton, Yorkshire, England, on December 13, 1795. Farmer suggested in two fictional biographies, Tarzan Alive: A Definitive Biography of Lord Greystoke (1972) and Doc Savage: His Apocalyptic Life (1973) that this meteorite caused genetic mutations in the occupants of two passing coaches due to ionization. Many of their descendants were thus endowed with extremely high intelligence and strength, as well as an exceptional capacity and drive to perform good or, as the case may be, evil deeds. The progeny of these travellers are purported to have been the real life originals of fictionalised characters, both heroic and villainous, over the last few hundred years.
Мүшелер
Тарзан мен Док Савидж сияқты Лорд Питер Уимси мен Шерлок Холмс та түпнұсқа отбасылардың ұрпақтары. Фармер Волд Ньютон отбасының мүшелері ретінде енгізген басқа да танымал кейіпкерлер: Соломон Кейн; Капитан Блад; Скарлет Пимпернел; Шерлок Холмс-тің жауы профессор Мориарти; Филеас Фог; Уақыт Саяхатшысы (Х.Г. Уэллс-тің "Уақыт машинасы" романының басты кейіпкері); Аллан Кватермен; А. Дж. Раффлс; Профессор Челленджер; Ричард Ханней; Булдог Драммонд; қатыгез Фу Манчу және оның қарсыласы, сэр Денис Найланд Смит; G 8; Көлеңке; Сэм Спейд; Док Сэвидждің туысы Патриция Сэвидж және оның бес көмекшісінің бірі, Монк Мейфэр; Өрмелеуші; Неро Вольф; Мистер Мото; Кекші; Филипп Марлоу; Джеймс Бонд; Леу Арчер; Трэвис МакГи; Мсье Лекок; және Арсен Люпин.
As well as Tarzan and Doc Savage, both Lord Peter Wimsey and Sherlock Holmes are descendants of the original families. Other popular characters included by Farmer as members of the Wold Newton family are Solomon Kane; Captain Blood; The Scarlet Pimpernel; Sherlock Holmes's nemesis Professor Moriarty; Phileas Fogg; The Time Traveller (main character of The Time Machine by H. G. Wells); Allan Quatermain; A. J. Raffles; Professor Challenger; Richard Hannay; Bulldog Drummond; the evil Fu Manchu and his adversary, Sir Denis Nayland Smith; G 8; The Shadow; Sam Spade; Doc Savage's cousin Patricia Savage and one of his five assistants, Monk Mayfair; The Spider; Nero Wolfe; Mr. Moto; The Avenger; Philip Marlowe; James Bond; Lew Archer; Travis McGee; Monsieur Lecoq; and Arsène Lupin.
Ғалам
Wold Newton Universe (немесе WNU) – Уин Скотт Эккерттің Филип Жозе Фармердің Wold Newton Family тұжырымдамасын кеңейтуді білдіру үшін қолданған термині (Тарзан тірі [1972]). Эккерт бұл терминді 1997 жылы өзінің веб-сайтында – «Филип Жозе Фармердің Wold Newton Universe кеңейтуі» деген атпен таныстырды. Эккерт және басқалар Фармердің Wold Newton Family тұжырымдамасын біріктіру құралы ретінде пайдаланады және Wold Newton Family мекендейтін ғаламды кеңейтеді. Олар Шерлокшылардың «Ойыны» сияқты эсселерді қосады, онда теориялар ұсынылады және контексттік ақпарат пен нақты дәлелдермен қолдау көрсетіледі; Фармер мен оның мұрагерлерінің рұқсатымен Wold Newton Family және/немесе WNU элементтері мен кейіпкерлерін қосатын көркем әдебиет жазады; Wold Newton Family немесе WNU-ға жасырын сілтемелерді қамтитын, немесе мифтің жалпы аясын кеңейтетін басқа да көркем шығармалар жазады; сондай-ақ, әртүрлі медиа және жанрлардағы көркем кейіпкерлердің өзара байланыстарын құжаттайды. WNU-ға енгізілген кейіпкерлер міндетті түрде 1795 жылғы Wold Cottage метеорлық соққысына куә болған жолаушылардың туыстары, ұрпақтары немесе ата-бабалары болуы міндетті емес, бірақ олардың барлығы бір ортақ ойдан туған әлемде өмір сүреді. Фармер өзі де қазір Wold Newton Universe деп аталатын көптеген әңгімелер мен романдар жазды. Фармердің Wold Newton туындыларындағы барлық кейіпкерлер Wold Newton Family-нің негізгі мүшелері емес, бірақ олардың барлығы Фармердің негізгі Wold Newton Family жұмыстары – «Тарзан тірі» және «Док Савидж: Оның Апокалиптикалық өмірі» арқылы үлкен WNU-ға байланысты.
The Wold Newton Universe (or WNU) is a term coined by Win Scott Eckert to denote an expansion of Philip José Farmer's original Wold Newton Family concept (introduced in Tarzan Alive [1972]). Eckert introduced the term in 1997 on his website, An Expansion of Philip José Farmer's Wold Newton Universe. Eckert and others use Farmer's concept of the Wold Newton Family as a unifying device and to expand the universe that the Wold Newton Family inhabits by including essays in the vein of the Sherlockian "Game," in which theories are proposed and supported by supplying contextual background information and persuasive argument; by writing fiction authorized by Farmer and Farmer's Estate which adds elements and characters to the Wold Newton Family and/or the WNU; by writing other fiction which contains "Easter egg" references to the Wold Newton Family or the WNU, or which otherwise expands the overall mythos; and by documenting crossovers between fictional characters from various media and genres. Characters incorporated into the WNU are not necessarily blood relatives, descendants, or ancestors of the coach travelers present at the 1795 Wold Cottage meteor strike, but these characters all exist in the same shared fictional universe. Farmer himself penned a number of stories and novels set in what is now termed the Wold Newton Universe; not all characters in Farmer's Wold Newton fiction are core members of the Wold Newton Family, but all are linked into the larger WNU via connections with Farmer's primary Wold Newton Family works, Tarzan Alive and Doc Savage: His Apocalyptic Life.
Супербатырларды күшінен айыру
WNU мүшелерінің арасында комикс кітаптарының супербатырлары мен суперзұлымдары бар. Олардың жарияланған ерліктері, өзінің мәні бойынша, Фермердің бастапқы аясымен үйлесу қиын. Бірақ WNU-ның негізгі идеясы әрқашан оқырманға ойдан шығарылған тұлғалардың бұрын өмір сүргені немесе қазір де өмір сүріп жатқаны болды. Олардың оқиғалары – жанр авторларының, олардың "өмірбаяны жазушыларының" қызметін атқаратын адамдардың, шын оқиғаларға негізделген және көркем әңгімелеп айтылған шығармалар. Сондықтан, ірі ойдан шығарылған әлемдердің элементтері WNU-ның жалпы сабақтастығы мен сенімділігіне сәйкес болу үшін, осы жаңа кейіпкерлердің өмірі туралы кейбір мәліметтер шын оқиғаларды бұрмалау деп танылды немесе толығымен жалған деп есептелді.
Among the membership of the WNU are comic book superheroes and supervillains whose published exploits, by their very nature, often prove difficult to reconcile with Farmer's original framework. But WNU’s root conceit has always been that characters known by the reader as fictional actually lived or are yet living, with their adventures based on true events embroidered by the genre authors who serve as their "biographers." Therefore, in order for aspects of larger fictional universes to adhere to WNU’s overall continuity and believability, certain accounts of these new characters' lives have been labeled as a distortion of actual events or dismissed as complete fabrication.
Қосымша жанрлар
Эккерт және Фермердің «Волд Ньютон» өмірбаяндары мен көркем әдебиетіне табыс еткен басқа да жазушылар – Эккерт сатысында жазатындар – Ренессанс, Романтикалық және Викториандық дәуірлердің эстетикасын қайталайтын, готика және стимпанк сияқты проза жанрларының кіші түрлерін, сондай-ақ ертегілер, мифология және халық мұрасы сияқты дәстүрлі әңгімелерді қамтитын, графикалық роман, комикс, пулп журнал және «пенни-дерейдфул» сияқты жарияланым түрлерінде, сонымен қатар кино, телешоулар, радио бағдарламалары мен бейне ойындар сияқты баспа емес медиада көптеген жаңа көркем кейіпкерлерді жариялаған.
Eckert and other post Farmerian authors—admirers of Farmer's Wold Newton biographies and fiction who write in Eckert’s vein—have published numerous further fictional characters in many literary styles and media, including works emulating the aesthetics of the Renaissance, Romantic and Victorian eras; such subgenres of prose fiction as Gothic and steampunk; the fairy tale, mythology and folklore categories of traditional stories; publication formats like the graphic novel, the comic book, the pulp magazine and the penny dreadful; and the non print media of motion pictures, television shows, radio programs and video games.
Ұқсас шығармалар
Бұл көркем әдебиеттің алғашқы жақтаушысы Уильям С. Баринг Гулд болды, ол «Бейкер-стриттегі Шерлок Холмс» деген атпен Шерлок Холмстың ойдан шығарылған өмірбаянын жазды. 1977 жылы геральдика саласындағы сарапшы, Фитзалан Армз Экстраординарлық процессуанты қызметін атқарған Скотт Джайлз Лорд Питер Уимзи отбасының тарихын жариялады, ол 1066 жылға дейін созылады (бірақ Адам мен Хауаға дейінгі отбасы шежіресінің жоғалуын сипаттайды); кітап Скотт Джайлз бен Дороти Л. Сайерстің хат алмасу материалдарына негізделген, Сайерс кітаптағы кем дегенде екі отбасылық оқиғаны жазды, олардың бірі ортағасырлық француз тілінде болды. Толығырақ ақпарат алу үшін «Денвер герцогы» деген кітапқа қараңыз. Уоррен Эллистің «Планеталық» комикс сериясы да ұқсас идеяға негізделген – әртүрлі суперқаһарман, ғылыми-фантастикалық және қиял әлемін бір ғаламшарға біріктіру. (Көбінесе оқиғаның қажеттіліктері мен авторлық құқық шектеулеріне байланысты Эллис түпнұсқаларды емес, архетиптердің өзінің қайта қарауларын қолданады). Автор Ким Ньюман өзінің «Anno Dracula» сериясының шабыттанып, ішінара Волд Ньютон отбасынан шыққандығын айтты. Жан Марк Лоффиер редакциялаған «Көлеңкелі адамдар туралы әңгімелер» антологиясы да Волд Ньютон тұжырымдамасына негізделген және француз әдебиетінен кейіпкерлерді қамтиды. Алан Мур өзінің «The League of Extraordinary Gentlemen» комикс кітабында (және оның жалғауларында) Виктория дәуірінің әртүрлі әдеби кейіпкерлерін кездестіріп, олар аталған Лигаға қосылады (бірақ олардың бәрі бір отбасының ұрпағы емес). Серия барысында Лига әлеміне тек Виктория әдебиеті ғана емес, көптеген дәуірлерден әртүрлі көркем шығармалар енгізіледі. Мур Волд Ньютон әңгімелерін «Лигаға зор әсер еткен» деп атайды.
An earlier proponent of this sort of fiction was William S. Baring Gould, who wrote a fictional biography of Sherlock Holmes entitled Sherlock Holmes of Baker Street. In 1977 C. W. Scott Giles, an expert in heraldry who served as Fitzalan Pursuivant of Arms Extraordinary, published a history of Lord Peter Wimsey's family, going back to 1066 (but describing the loss of the family tree going back to Adam and Eve); the book is based on material from Scott Giles's correspondence with Dorothy L. Sayers, who wrote at least two of the family anecdotes in the book, one of them in mediaeval French. For details, see Duke of Denver. Warren Ellis's comic book series Planetary has a similar premise of fitting many different superhero, science fiction, and fantasy elements into the same universe. (For the most part, constrained by the needs of the story and copyright, Ellis does not use the originals but rather his own re interpretations of the archetypes). Author Kim Newman has stated that his Anno Dracula series was partially inspired by the Wold Newton family. The anthology series Tales of the Shadowmen edited by Jean Marc Lofficier is also based on the Wold Newton concept and includes characters from French literature. Alan Moore did likewise in his The League of Extraordinary Gentlemen comic book (and its sequels), in which various Victorian era literary characters meet and join the eponymous League (though they are not descended from a single family). Over the course of the series, the world of the League incorporates many works of fiction from many different eras – not just Victorian literature – into its universe. Moore calls the Wold Newton stories "a seminal influence upon the League".