Кіріспе

Матиас Брукман (Пуэрто-Риколық белсенді) (туған аты: Mathias Brugman Duliebre) (3 қаңтар 1811 – 30 қыркүйек 1868), сондай-ақ Матиас Брукман ретінде танылған, Испанияға қарсы Пуэрто-Риконың тәуелсіздік күресінде, "Ларес ұраны" (The Cry of Lares) деп белгілі болған революцияның жетекшісі болды.

Алғашқы жылдар

Брюгманның әкесі, Кюрасао аралынан шыққан, голланд-еврей сефард тегіндес Пьер Брюгман болса, анасы Пуэрто-Рикодан Изабел Дулибрэ еді. Олар Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында танысып, үйленді, сонда Брюгман дүниеге келді, өсті және білім алды. Брюгман отбасы Пуэрто-Рикоға көшіп, Маягуэс қаласына қоныстанды, онда Матиас Ана Мария Лабордпен танысып, үйленді. Ол "колмадо" (азық-түлік дүкені) ашып, жақсы табысқа жетті, бірақ кофе өсіруге тырысқанда мүлкінің көп бөлігін жоғалтты. Ол, сол кездегі Пуэрто-Риконың көптеген тұрғындары сияқты, аралдағы Испанияның саяси теріс ахуалына наразы болды. Бұл оны Пуэрто-Рико тәуелсіздік қозғалысының жақтауына айналдырды.

Тәуелсіздікті қорғаушы

Брюгман тәуелсіздік жақтастары Рамон Эметерио Бетансес пен Сегунд Руис Белвиске қатты құрметтенді. Осы құрметінің арқасында ол Пуэрто-Риконың тәуелсіздігі үшін ашық түрде күресуге шабыттанды. Оның "Кольмадосында" адамдар күн сайын жиналып саясатты талқылайтын. Брюгман ақырында Мануэль Рохас пен оның інісі Мигельмен дос болып, ұлы Гектормен бірге Испанияға қарсы көтеріліс жоспарына қосылды. Олар басқа патриоттармен бірге революциялық комитеттер құрды. Бұл комитеттер негізінен Пуэрто-Риконың батыс жағалауындағы қалаларда құрылды. Алғашқы революциялық комитет Маягуэс қаласында Матиас Бругманның бастамасымен құрылды. Ол өзінің "Кольмадосын" штаб-пәтері ретінде пайдаланды, ал оның жасырын ұясы "Capa Prieta" ("Қара плащ") деп аталды. Ларес қаласындағы Мануэль Рохастың комитеті "Centro Bravo" ("Браво орталығы") деп аталды.

Ларес дауысы

1868 жылдың 23 қыркүйегінде революция басталды және Ларес қаласы алынды, бұл оқиға "Ларес дауысы" (ағылшынша: Cry of Lares) деп танылды. Революционерлер Пуэрто-Риконы тәуелсіз "Пуэрто-Рико Республикасы" деп жариялады. Бірақ испандықтар бұл туралы алдын ала хабардар болғандықтан, еркіндік үшін күрескен шағын армияны оңай жеңді. Матиас Брюгман, оның ұлы Гектор және Балдомеро Баурер (сол революционер) жасырынған жерге қашты. Мануэль Рохас және Мариана Брачетти сияқты көптеген адамдар қаза тасты немесе тұтқындалды. 1868 жылдың 30 қыркүйегінде Асунсьон плантациясында жұмыс істейтін шаруа Франсиско Киньонес Брюгманды, оның ұлын және Баурерді испан билігіне сатып берді, олардың тығылған жерін көрсетті. Олар қарсылық көрсетіп, соңында атылып өлтірілді. Матиас Брюгман 1868 жылы Пуэрто-Риконың Яуко қаласында қайтыс болды.