Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Операциядан кейінгі лоқсып, құсу (ПОНВ) – науқастың анестезиядан кейінгі күтім бөлімшесінде (АККБ) немесе хирургиялық операциядан кейінгі 24 сағат ішінде басынан өткізетін лоқсығу, құсу немесе құсуға ұқсас сезім. ПОНВ жыл сайын жалпы анестезияға жататын халықтың шамамен 10%-ын қамтиды. ПОНВ жағымсыз жағдай тудырып, операциядан кейін қозғалуды, тамақ қабылдауды, сұйықтық ішуді және дәрілерді қабылдауды кешіктіруі мүмкін.
Postoperative nausea and vomiting (PONV) is the phenomenon of nausea, vomiting, or retching experienced by a patient in the post anesthesia care unit (PACU) or within 24 hours following a surgical procedure. PONV affects about 10% of the population undergoing general anaesthesia each year. PONV can be unpleasant and lead to a delay in mobilization and food, fluid, and medication intake following surgery.
Себеп
Анестезияда жиі қолданылатын эметогендік дәрілерге азот оксиді, физистигмин және опиоидтар жатады. Қазіргі уақытта пропофол интравендік анестетикалық жалпы анестезияның ең аз эметогендік түрі болып табылады. Осы дәрілердің химиорецепторлық триггерлік аймақты стимуляциялайды деп саналады. Бұл аймақ төртінші қарыншаның түбінде орналасқан және қан-мұғза бөгетінен тыс жатыр, сондықтан ол токсиндерге және фармакологиялық стимуляцияға өте сезімтал. Гистамин, допамин, серотонин, ацетилхолин сияқты бірнеше нейротрансмиттерлер белгілі, сондай-ақ жақында ғана ашылған нейрокинин 1 (P заты) да бар.
Emetogenic drugs commonly used in anaesthesia include nitrous oxide, physostigmine, and opioids. The intravenous anaesthetic propofol is currently the least emetogenic general anaesthetic. These medications are thought to stimulate the chemoreceptor trigger zone. This area is on the floor of the fourth ventricle and is effectively outside of the blood brain barrier, which makes it incredibly sensitive to toxin and pharmacological stimulation. Several neurotransmitters are known, such as histamine, dopamine, serotonin, acetylcholine, and the more recently discovered neurokinin 1 (substance P).
Алдын алу
Көңіл ауруын (ПОНВ) болдырмау үшін емдеу амалдарына антиэметикалық дәрілер (мысалы, ондансетрон немесе дексаметазон) және трописетрон, доласетрон, циклизин және гранисетрон сияқты басқа да препараттар жатады. Дроперидол QT аралығының ұзаруына себеп болуы мүмкін және оны көбінесе қолданбайды.
Treatment options to prevent PONV include medications such as antiemetics (for example, ondansetron or dexamethasone) or other drugs including tropisetron, dolasetron, cyclizine, and granisetron. Droperidol may cause QT prolongation and is not frequently used.
Дәрі-дәрмектер
ПОНВ-ны емдеуге мультимодальды көзқарас тиімді болуы мүмкін. Емдеу схемасын таңдағанда, көптеген пациенттік факторлар мен дәрі-дәрмектердің қолайсыз әсерлерін ескеру қажет. Серотонин (5 HT3) рецепторларының антагонисттерін хирургия соңында бір реттік дозада тағайындауға болады. Қолайсыз әсерлерге электрокардиограммада (ЭКГ) QT интервалының ұзаруы жатады. Дәрі-дәрмектерге ондансетрон, гранисетрон және доласетрон кіреді. Антихолинергиялық препараттарды науқастың құлағының артына жабыстырылатын, ұзақ әсер ететін пластырь ретінде қолдануға болады. Қолайсыз әсерлерге ауыздың құрғауы және көрудің нашарлауы жатады. Пластырьты қолдану кезінде сақ болу керек, себебі дәрінің көзге тиюі оқушының кеңеюіне әкелуі мүмкін. Қарлы жастағы пациенттерде қолданудан аулақ болу керек. Дәрілік заттарға скополамин кіреді. Глюкокортикоидтар тікелей құсыққа қарсы әсер етеді және операциядан кейінгі опиоидтарға қажеттілікті азайтуға көмектеседі. Қолайсыз әсерлерге қандағы глюкоза деңгейінің уақытша жоғарылауы және жараның жақсы жазылмауы (күмәнді) жатады. Дексаметазон емдеуге қолданылатын дәрі-дәрмектердің бірі. Бутирофенондар әдетте хирургия соңында бір рет инъекцияланады. Қолайсыз әсерлерге ЭКГ-де QT интервалының ұзаруы жатады. Дроперидол және галоперидол препараттары қолданылады. Фенотиазиндер опиоидтармен шақырылған ПОНВ-ны емдеуде ерекше тиімді. Қолайсыз әсерлер дозаға байланысты және седация мен экстрапирамидалық симптомдарды қамтиды. Препараттарға прометазин және прохлорперазин кіреді. Нейрокинин 1 (NK1) рецепторларының антагонисттері құсық тудыратын сигналдың берілуін тоқтатады. Препараттарға апрепитант және ролапитант кіреді. Гистамин рецепторларының антагонисттерін ауыз арқылы, бұлшық ішіне немесе тік ішек арқылы қоса алғанда, әртүрлі жолдармен беруге болады. Қолайсыз әсерлерге ауыздың құрғауы, седация және зәр тоқтауы жатады. Дәрілік заттарға дименгидринат және дифенгидрамин кіреді. Пропофол, анестезиялық препарат, өзінің құсыққа қарсы қасиеттерін де көрсетеді. Weibel, Rücker, Eberhart және басқалардың 2020 жылғы Cochrane шолуы комбинациялық терапияның жеке құсыққа қарсы препаратқа қарағанда тиімді екенін, ал дексаметазон мен ондансетронның (жиі қолданылатын комбинация) ПОНВ үшін ең тиімді құсыққа қарсы препараттардың екеуі екенін көрсетті. Шолу жаңа кластағы препараттардың, мысалы, апрепитант немесе фосапрепитант, немесе белгілі кластағы жаңа препараттардың, мысалы, рамосетронның тиімділігі туралы сенімді деректер қосты. Алайда, шолуда қарастырылған препараттардың құн-тиімділігі көрсетілмеген, және жаңа препараттардың тиімділігі жоғары болғанымен, оларды анестезиялық тәжірибеде дереу пайдалануға мүмкіндік берілмейді.
A multimodal approach to treating a patient with PONV can be efficacious. Numerous patient factors and medication adverse effects must be taken into consideration when selecting a treatment regimen. Serotonin (5 HT3) receptor antagonists can be administered as a single dose at the end of surgery. Adverse effects include prolongation of the QT interval on electrocardiogram (EKG). Medications include ondansetron, granisetron, and dolasetron. Anticholinergics can be used as a long acting patch placed behind the patient's ear. Adverse effects include dry mouth and blurry vision. Care must be taken when handling the patch, as transfer of medication to the eye can induce pupillary dilation. Avoid use in elderly patients. Medications include scopolamine. Glucocorticoids have direct antiemetic effects and can reduce need for postoperative opioids. Adverse effects include a transient increase in serum glucose level, and poor wound healing (controversial). Medications include dexamethasone. Butyrophenones are typically administered as a single injection at the end of surgery. Adverse effects include prolongation of the QT interval on EKG. Medications include droperidol and haloperidol. Phenothiazines are particularly effective in treating opioid induced PONV. Adverse effects are dose dependent and include sedation and extrapyramidal symptoms. Medications include promethazine and prochlorperazine. Neurokinin 1 (NK1) receptor antagonists prevent an emetic signal from being transmitted. Medications include aprepitant and rolapitant. Histamine receptor antagonists can be administered by multiple routes, including orally, intramuscularly, or rectally. Adverse effects include dry mouth, sedation, and urinary retention. Medications include dimenhydrinate and diphenhydramine. Propofol, an anesthetic medication, confers its own antiemetic properties. Weibel, Rücker, Eberhart et al's 2020 Cochrane review demonstrated that combination therapy is more effective than single anti emetic, and that dexamethasone and ondansetron (a commonly used combination) are two of the most effective anti emetics for PONV. The review adds robust evidence of efficacy for drugs in newer classes, such as aprepitant or fosapreitant, or newer agents in familiar classes, such as ramosetron. The review does not cover the cost effectiveness of the agents included and, despite increased efficacy for newer novel agents, this may preclude their immediate utilisation in anaesthetic practice.
Альтернативтік медицина
Антиэметикалық дәрілермен қатар, кем дегенде бір зерттеуде перикард меридианының 6-шы акупрессуралық нүктесіне қолдану постоперациялық ауру мен құсуды (ПОАҚ) жеңілдетуге оң әсер ететіні анықталды. Тағы бір зерттеуде статистикалық тұрғыдан маңызды айырмашылық байқалған жоқ. Альтернативті қысым терапиясының екі негізгі түрі – жалған акупрессура және P6 нүктесін пайдалану. 2015 жылғы зерттеуде ПОАҚ-ты емдеуде немесе алдын алуда екі терапияның да қолданылуы арасында маңызды айырмашылық жоқ екені анықталды. 59 зерттеуді қарастырғанда, екі терапия да көңіл сығуына (науреяға) елеулі әсер еткенімен, құсуға елеулі әсер етпеді. Каннабиноидтар да ПОАҚ-ты емдеу үшін қолданылған, бірақ оның қауіпсіздігі мен тиімділігі күмәнді.
In conjunction with antiemetic medications, at least one study has found that application to the pericardium meridian 6 acupressure point produced a positive effect in relieving PONV. Another study found no statistically significant difference. The two general types of alternative pressure therapy are sham acupressure and the use of the P6 point. A 2015 study found no significant difference between the use of either therapy in the treatment or prevention of PONV. In a review of 59 studies, both therapies significantly affected the nausea aspect, but had no significant effect on vomiting. Cannabinoids have also been used for treatment of PONV, but its safety and efficacy are controversial.
Эпидемиология
Жалпы анестезиядан кейін құсу немесе лоқсып құсу жиілігі 25-30% аралығында болады. Құсу және лоқсып құсу пациенттер үшін өте мазасыздық тудыруы мүмкін, сондықтан бұл олардың негізгі алаңдаушылықтарының бірі. Құсу асқазан ішіндегілердің өкпеге түсуі сияқты қауіпті асқынулармен байланысты және кейбір процедуралардан кейін, мысалы, тіс жақ сүйектеріне сым салынған хирургиядан кейін хирургиялық нәтижелерге қауіп келтіруі мүмкін. Құсу және лоқсып құсу шығу мерзімін ұзартады, ал күндізгі хирургияға жоспарланған пациенттердің шамамен 1% - ы бақыланбайтын құсу және лоқсып құсу салдарынан күтпеген жатып қалуға қабылдануы мүмкін.
Typically, the incidence of nausea or vomiting after general anesthesia ranges between 25 and 30%. Nausea and vomiting can be extremely distressing for patients, and so is one of their major concerns. Vomiting has been associated with major complications, such as pulmonary aspiration of gastric content, and might endanger surgical outcomes after certain procedures, for example after maxillofacial surgery with wired jaws. Nausea and vomiting can delay discharge, and about 1% of patients scheduled for day surgery require unanticipated overnight admission because of uncontrolled PONV.