Техуантепек тар жолағы: Мексиканың екі мұхиты арасындағы ең қысқа қашықтығы
Isthmus of Tehuantepec
Техуантепек мүйісі: Мексикадағы Тынық мұхиты мен Мексика шығанағы арасындағы ең қысқа қашықтық. Тарихы, географиясы және көліктік маңызы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексика шығанағы мен Тынық мұхиты арасындағы ең қысқа қашықтық – географиялық тарлық.
Shortest distance between the Gulf of Mexico and Pacific Ocean
the geographical isthmus
Техуантепек тарлығы (tewanteˈpek) – Мексикадағы тарлық. Ол Мексика шығанағы мен Тынық мұхиты арасындағы ең қысқа қашықтықты ұсынады. Панама каналы салынғанға дейін, бұл Техуантепек жолы деп белгілі болған маңызды құрлықтағы көлік жолы болды. Атауы Оахака штатындағы Санто-Доминго Техуантепек қаласынан алынған, ал ол науатль тіліндегі Tēcuāntepēc ("яғуар тауы") сөзінен туындаған.
The Isthmus of Tehuantepec (tewanteˈpek) is an isthmus in Mexico. It represents the shortest distance between the Gulf of Mexico and the Pacific Ocean. Before the opening of the Panama Canal, it was a major overland transport route known simply as the Tehuantepec Route. The name is taken from the town of Santo Domingo Tehuantepec in the state of Oaxaca; this was derived from the Nahuatl term Tēcuāntepēc ("jaguar mountain").
География
Бұл тар жолақ Мексиканың 94-ші және 96-шы меридиандар батыс бойлық арасындағы бөлігін, яғни Веракрус және Оахака штаттарының оңтүстік-шығыс бөліктерін, сондай-ақ Чиапас және Табаско штаттарының шағын аудандарын қамтиды. Табаско және Чиапас штаттары тар жолақтың шығысында, ал Веракрус және Оахака батысында орналасқан. Ең тар жерінде бұл жолақ шығанақтан шығанаққа дейін, немесе Тынық мұхитындағы Лагуна-Супериордың басына дейін созылады. Осы жерде Сиерра-Мадре-дель-Сур тау тізбегі кең, платоға ұқсас қыратқа айналады, оның ең биік нүктесі – Чивела асуындағы Ferrocarril Transistmico темір жолында 224 метр (735 фут) биіктікке жетеді. Тар жолақтың солтүстік жағы батпақты және тығыз тропикалық орманмен жабылған, бұл темір жол салу кезінде тауларды басып өтуден гөрі үлкен қиындық тудырды. Сиерра-Мадре-де-Оахака таулары оңтүстікке қарай Сиерра-Мадре-де-Чиапас таулары қайта басталар алдында Чивела асуын құрап, жазыққа айналады, сондықтан географиялық тұрғыдан бұл тар жолақ Солтүстік Американы Орталық Америкадан бөледі. Солтүстік Америка тектоникалық тақтасының оңтүстік шеті Гватемаладағы Мотагуа жарылысы арқылы өтеді, сондықтан геологиялық тұрғыдан Солтүстік Америка мен Орталық Американың (Кариб теңізі тақтасында) арасындағы шекара Техуантепек тар жолағынан оңтүстікке қарай әлдеқайда алыс жатыр.
The isthmus includes the part of Mexico lying between the 94th and 96th meridians west longitude, or the southeastern parts of Veracruz and Oaxaca, including small areas of Chiapas and Tabasco. The states of Tabasco and Chiapas are east of the isthmus, with Veracruz and Oaxaca on the west. At its narrowest point, the isthmus is across from gulf to gulf, or to the head of Laguna Superior on the Pacific coast. The Sierra Madre del Sur mountain range breaks down at this point into a broad, plateau like ridge, whose elevation, at the highest point reached by the Ferrocarril Transistmico railway at Chivela Pass, is 224 m (735 ft). The northern side of the isthmus is swampy and densely covered with jungle, which has been a greater obstacle to railway construction than the grades in crossing the sierra. The Sierra Madre de Oaxaca mountains flatten to form Chivela Pass before the Sierra Madre de Chiapas mountains resume to the south, so geographically the isthmus divides North America from Central America. The southern edge of the North American tectonic plate lies across the Motagua Fault in Guatemala, so geologically, the division between North America and Central America (on the Caribbean Plate) is much farther south than the isthmus of Tehuantepec.
Тарих
Мексиканың оңтүстігінде орналасқан Техуантепек тасқындығы, Атлант және Тынық мұхиттары арасындағы ең тар аймақ болып табылады. Мексика және Техуантепек шығанақтары арасында екі мұхитты 220 шақырым ғана бөліп тұр. 16 ғасырдың бірінші жартысында, испан конкистадорларының тропикалық аймақта екі мұхитты байланыстыратын бұғазды табуға жасаған тырысқандықтарына табиғат шыдай алмағандай көрінді. Бұл, 16 ғасырдағы жаулау сапарларында осы аймақтың мұхиттар аралық өткел ретінде пайдаланылғанын білдіреді. «Солтүстік теңіз» мен «Оңтүстік теңіз» арасындағы осы аймақты зерттеу, Мезоамериканы жаулап алғаннан бері испан монархиясы мен оның өкілдерінің берік ниетіне айналған. Карлос V бұл жобаны Жаңа Испания патшалығын Перумен байланыстыруды мақсат тұтқан зерттеушілердің басымдық міндеттерінің біріне айналдырды. 1520 жылы Эрнан Кортес Мексика шығанағынан Санто-Доминго-де-Техуантепек қаласына жақын Тынық мұхитының жағалауындағы кеме жасау шебіне жабдықтар мен жабдықтамаларды тасымалдау үшін осы маршрутты пайдаланды. Бұл маршруттың артықшылығы жолдың көп бөлігін өзен арқылы жүзуге болатындығында болды. Тасқындықтың шамамен үштен екі бөлігін Коатзакоалькос өзені кесіп өтеді, оның ұзындығы шамамен 200 шақырымды құрайды және оған жүзуге болады. Кортес бұл өзенді тасқындық арқылы өзендік байланыс құралы ретінде қарастырды. 16 ғасырдың соңғы үштен бір бөлігінде испандық экспедициялар Мексика шығанағындағы Веракрус портына жетіп, одан Коатзакоалькос өзенінің сағасына дейін қайықпен жүрді. Тынық мұхитының жағалауындағы кеме жасау шебінде кемелерді (жеткізу құралдары мен құралдар немесе азық-түлік) салуға қажетті материалдар мен артиллерия, өзенге қарсы жүзу үшін шағын қайықтарға тиеліп, кейіннен жергілікті халықтың арқасында Коатзакоалькос өзенінің бастауынан Тынық мұхитының жағалауына, Техуантепек шығанағына жеткізілді. [1] Осы экспедициялардың көптегені кейін жағалау бойымен Акапулько портына дейін жылжыды, одан Солтүстік Американың батыс жағалауымен жүзіп, содан кейін батысқа қарай Филиппин мен Оңтүстік Қытайға жол іздеді. Бұл маршруттың артықшылықтары 16 ғасырда мұхиттар аралық канал құру туралы ұсынысқа әкелді. Дегенмен, бірқатар қиындықтар ең мүмкін нұсқа – Панаманың, мұхиттар аралық өткел ретінде Техуантепектен озып кетуіне себеп болды.
The Isthmus of Tehuantepec, a region located in the south of Mexico, is the narrowest area between the Atlantic and Pacific oceans in the whole country. Only 220 kilometers separate the two oceans between the gulfs of Mexico and Tehuantepec. During the first half of the 16th century, it seemed as if nature could not withstand the strenuous effort of the Spanish conquistadores to find, within the tropics, a strait connecting the two oceans. This meant that in the conquest explorations during the 16th century, this region was used as an interoceanic passage. The exploration of this region between the 'North Sea' and the 'South Sea' was, since the conquest of Mesoamerica, a fixed idea of the Spanish monarchy and its representatives. Carlos V made this project one of the priority missions of the explorers whose objective was to put the kingdom of New Spain in communication with that of Peru. Hernán Cortés, in 1520, used this route to transport equipment and supplies across the isthmus from the Gulf of Mexico to his shipyard located on the Pacific coast, near the town of Santo Domingo de Tehuantepec. The advantage lay in the ability to make a good part of the journey by river. Approximately two thirds of the Isthmus is crossed by the Coatzacoalcos River, which is navigable for approximately 200 kilometers. Cortés saw this river as a means of fluvial communication across the Isthmus itself. During the last third of the 16th century, Spanish expeditions arrived at the port of Veracruz, in the Gulf of Mexico, and from there they moved by boat to the mouth of the Coatzacoalcos River. The material necessary to build ships (supplies and tools or provisions) in the shipyards located along the Pacific coast, together with the artillery, were loaded into shallow canoes to navigate upstream, and subsequently transported, on the backs of the indigenous people, from the sources of the Coatzacoalcos River to the Pacific coast, in the Gulf of Tehuantepec.1 Many of these expeditions later moved along the coast to the port of Acapulco, from where they sailed along the western coast of North America, and then set off westwards, seeking a passage to the Philippines and southern China. The advantages of this itinerary would lead to the proposal, as early as the 16th century, of an interoceanic canal. However, a series of difficulties caused the most feasible option, Panama, to eclipse Tehuantepec as an interoceanic passage.
Биогеографиялық
Техуантепек мойыны, таулық мекендермен қоршалған аңғар, мексикалық құстар сияқты таулық таксондар арасында да маңызды биогеографиялық кедергі ретінде белгілі. Халықтың әртараптануы тек құс фаунасында ғана емес, сонымен қатар бақалар мен Орталық Америка өзен бақасында да байқалды. Осының салдарынан, мойын аллопатрикалық түрленудің мысалы болып табылады, онда географиялық бөліну халықтың әртүрлілігіне және гендер ағынының күрт төмендеуіне алып келеді.
The Isthmus of Tehuantepec, a valley otherwise surrounded by montane habitats, has also been noted as an important biogeographical barrier among montane taxa, such as Mexican birds. Population diversification has been observed among not only avian fauna, but other organisms as well, including toads and the Central American river turtle. As a result, the Isthmus presents a case of allopatric speciation wherein a geographic divide gives rise to population divergence and a significant decrease in gene flow.
Климат
Аймақта басым климат – тропикалық саванна (негізінен оңтүстікте) және тропикалық муссон (негізінен солтүстікте). Биіктікке байланысты шағын орталық аймақтарда қоңыржай климат та кездеседі. Атлантикалық мұхитқа қараған немесе солтүстік беткейдегі жылдық жауын-шашын мөлшері 3960 мм (156 дюйм), ал көлеңкедегі максималды температура шамамен 35 °C (95 °F) құрайды. Тынық мұхиты жағалауындағы беткейде жауын-шашын аз және құрғақ климат басым.
The predominant climates in the region are tropical savanna (primarily in the south) and tropical monsoon (primarily in the north). There are also small central areas with a temperate climate due to elevation. The annual rainfall on the Atlantic or northern slope is 3,960 mm (156 in) and the maximum temperature about 35 °C (95 °F) in the shade. The Pacific slope has a light rainfall and dryer climate.
Халық және мәдениет
Техуантепектің Оахака бөлігінде халықтың көп бөлігі жергілікті сапотек халқынан тұрады. Оахака Техуантепек аймағындағы саудамен әйелдер айналысады және олар көбінесе жеңіл жұмыстардан қанағаттанады. "Теуана" деп аталатын осы әйелдер Мексиканың барлық айманында түрлі-түсті киімдерімен, белсенді мінездерімен және ерлермен салыстырмалы түрде тең қарым-қатынастарымен белгілі, соның салдарынан кейбір адамдар оларды "аналық билікке" бейім деп сипаттайды.
In the Oaxaca half of Tehuantepec, the population is composed mostly of indigenous Zapotec peoples. The women are the traders in the Oaxacan Tehuantepec area and do little menial work. Known as "Tehuanas", these women are known throughout Mexico for their colorful dresses, assertive personalities, and relatively equal relations with men, leading some to characterize them as "matriarchal."
Ас мәзірі
Бұл аймақтың асханасы дәстүрлі тағамдар мен өнімдерге негізделген. Тағамдар қарапайымнан күрделіге дейін болуы мүмкін, көптеген тағамдарда жүгері және моль қолданылады. Көбінесе игуана, тауық, сиыр еті немесе армадиллодан жасалған тамалелер, күріш пен креветкадан қуырылған гетебингуи (guetabingui), құрғатылған кесо Оахакамен безендірілген гарначалар және жүгеріден жасалған позол сусыны таба аласыз.
The cuisine of the region is based upon traditional foods and ingredients. Dishes may range from simple to elaborate; most dishes incorporate maize and moles. Common items include tamales made with iguana, chicken, beef or armadillo; guetabingui (fried balls of rice and shrimp); garnachas topped with dried queso Oaxaca; and pozol, a maize based drink.
Техуантепек жолы
Ернан Кортестің заманынан бері Техуантепек тасжолы қолайлы бағыт ретінде қарастырылып келді, алдымен мұхиттар аралық канал үшін, ал 19 ғасырдан бастап мұхиттар аралық темір жол үшін. Оның халықаралық сауда осіне жақын орналасқандығы Панама бағытына қарағанда бірнеше артықшылықтар береді. Келісімшартқа АҚШ-қа Техуантепек тасжолы арқылы пошта мен тауарларды тақта жол және темір жол арқылы тасымалдауға рұқсат беретін ереже енгізілді. 1859 жылғы МакЛейн-Окампо шарты, Бенито Хуарес қол қойған, бірақ АҚШ Конгресі ратификацияламаған, АҚШ-қа сол бағыт бойынша кең ауқымды транзит құқықтарын беруі керек еді. Мұндай жобаның жоғары құнына байланысты канал идеясы қолдау таппады, бірақ инженер Джеймс Б. Эдс төрт жолды кеме теміржолын салуды ұсынды және бұл жоба біраз уақыт бойы қызығушылық тудырды. Содан кейін қарапайым темір жол жобалары пайда болды, ал Мексика үкіметі 1857 жылдан 1882 жылға дейін осы мақсат үшін бірнеше концессия берді. Соңғы жылы Мексика үкіметі темір жол құрылысын өз қаражатында жүргізуге шешім қабылдады және жұмысты жүргізу үшін танымал мексикалық мердігермен келісімшарт жасады. 1888 жылы жолдың бір бөлігі салынып біткеннен кейін бұл келісімшарт күштен шығарылды. Келесі келісімшарт мердігердің қайтыс болуына байланысты нәтижесіз аяқталды, ал үшіншісі белгіленген сома шегінде жұмысты аяқтауға қол жеткізбеді. Бірақ терминалдық порттардың инфрақұрылымы жетіспейтіні және темір жолдың ауыр жүктерді тасымалдауға тым жеңіл екені анықталды.
Since the days of Hernán Cortés, the Tehuantepec isthmus has been considered a favorable route, first for an interoceanic canal, and since the 19th century for an interoceanic railway. Its proximity to the axis of international trade gives it some advantage over the Panama route. included a provision allowing the U. S. to transport mail and trade goods across the Isthmus of Tehuantepec via a plank road and railroad. The 1859 McLane–Ocampo Treaty, which Benito Juárez signed but was never ratified by the United States Congress, would have given the U. S. extensive transit rights along the same route. While the idea of a canal across the isthmus failed to gain momentum due to the enormous cost of such a project, engineer James B. Eads proposed to construct a quadruple track ship railway, and the scheme received serious attention for some time. Then came projects for an ordinary railway, and several concessions were granted by the Mexican government for this purpose from 1857 to 1882. In the latter year the Mexican government resolved to undertake the railroad construction on its own account, and entered into contracts with a prominent Mexican contractor for the work. In 1888 this contract was rescinded, after of road had been completed. The next contract was fruitless because of the death of the contractor, and the third failed to complete the work within the sum specified But, it was found that the terminal ports were deficient in facilities and the railroad was too light for heavy traffic.
Техуантепек темір жолы
Техуантепек темір жолы (қазіргі Ferrocarril Transístmico ("Trans Isthmic Railroad")), Мексика шығанағындағы Коатзакоалькос портынан Тынық мұхитындағы Оахака штатындағы Салина-Крузға дейін созылады, сондай-ақ Джуил мен Сан-Хуан Эвангелиста арасындағы шамамен ұзындығындағы тармақ бар. Екі портта да ең төменгі су деңгейіндегі тереңдік 10 м (33 фут) құрайды. Екі терминалдағы кең кемежайлар мен теміржол желілері ауыр жүктерді жылдам тиеу-түсіруге қолайлы жағдайлар жасап береді. Алғашқы Техуантепек темір жолының бас кеңсесі мен жөндеу шеберханалары Чивела өткелінің кіреберісіндегі Ринкон-Антониода орналасқан. Соңғы хабарламаларға сәйкес, бұл дәліз 2023 жылдың желтоқсанына қарай толыққанды жұмыс істеуге басталады.
The Tehuantepec railway (now the Ferrocarril Transístmico ("Trans Isthmic Railroad")), is long, running from the port of Coatzacoalcos on the Gulf of Mexico to Salina Cruz in Oaxaca on the Pacific coast, with a branch of between Juile and San Juan Evangelista. The minimum depth at low water in both ports is 10 m (33 ft). An extensive system of quays and railway tracks at both terminals affords ample facilities for the expeditious handling of heavy cargoes. The general offices and repair shops of the original Tehuantepec Railway were located at Rincón Antonio, at the entrance to the Chivela Pass. Recent reports state that this corridor will be fully operational by December 2023.