Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық деректі фильмдер режиссері (1925–2019)
American documentary filmmaker (1925–2019)
Донн Алан Пеннебейкер (15 шілде 1925 – 1 тамыз 2019) – американдық деректі фильмдер режиссері және тікелей киноның негізін қалаушылардың бірі. Оның негізгі тақырыптары – сахна өнері мен саясат. 2013 жылы Кино өнері мен ғылымы академиясы оның барлық еңбектерін арнайы «Оскар» сыйлығымен марапаттады. The Independent басылымы Пеннебейкерді «алпысыншы жылдардың қарсы мәдениетінің ең көрнекті шежірешісі» деп атады. Ол «Соғыс бөлмесі» (1993) фильмі үшін «Оскар» сыйлығының үздік деректі фильм номинациясына ие болды. Ол сонымен қатар «Кері бұрылма» (1967), «Монтерей Поп» (1968), «Оригиналды каст альбомы: Компания» (1971), «Документ жеу» (1972), «Зигги Стардаст және Марстан келген өрмекшілер» (1979), «Джими Монтерейде ойнайды» (1986), «Элейн Стрич: Бостандыққа» (2004) және «Нан қонақтары» (2009) сияқты деректі фильмдерді түсіргенімен де танымал.
Donn Alan Pennebaker ('/p//ɛ//n//iː//b//eɪ//k//ər/; July 15, 1925 – August 1, 2019) was an American documentary filmmaker and one of the pioneers of direct cinema. Performing arts and politics were his primary subjects. In 2013, the Academy of Motion Picture Arts and Sciences recognized his body of work with an Academy Honorary Award. Pennebaker was called by The Independent as "arguably the pre eminent chronicler of Sixties counterculture". He received an Academy Award for Best Documentary Feature nomination for The War Room (1993). He is also known for directing documentaries such as Dont Look Back (1967), Monterey Pop (1968), Original Cast Album: Company (1971), Eat the Document (1972), Ziggy Stardust and the Spiders from Mars (1979), Jimi Plays Monterey (1986), Elaine Stritch: At Liberty (2004), and Kings of Pastry (2009).
Ерте өмір және білім
Пеннебейкер (достарында "Пенни" деп аталған) Иллинойс штатының Эванстон қаласында дүниеге келді. Оның анасы – Люсиль Левик (туған тегі Димер), әкесі – коммерциялық фотограф Джон Пол Пеннебейкер болған. Пеннебейкер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті. Содан кейін Йель университетінде инженерлік мамандық алды және кейін инженер болып жұмыс істеді, кино мансабын бастамас бұрын Electronics Engineering (алғашқы компьютерлендірілген әуе билеттерін брондау жүйесін жасаған компания) құрды.
Pennebaker (known as "Penny" to his friends) was born in Evanston, Illinois, the son of Lucille Levick (née Deemer) and John Paul Pennebaker, who was a commercial photographer. Pennebaker served in the Navy during World War II. He then studied engineering at Yale and later worked as an engineer, founding Electronics Engineering (the makers of the first computerized airline reservation system) before beginning his film career.
1953-1960 жылдар
Эксперименталды кино режиссері Фрэнсис Томпсонның ықпалына түскеннен кейін Пеннебейкер 1953 жылы өзінің алғашқы фильмін, "Дайбрайк экспресс" фильмін түсірді. Дюк Эллингтонның осы аттас классикалық жазбасына қосылған бес минуттық қысқа фильмде Нью-Йорктегі үшінші авенюдегі бұрынғы метроның көлеңкелі монтажы көрсетілген, ол жақын арада бұзылатын болды. Фильм 1958 жылы шықты. Пеннебейкердің сөзіне қарағанда, Эллингтон фильмге жақсы жауап берген. 1959 жылы Пеннебейкер Filmakers’ Co-op ұйымына қосылып, Ричард Ликок және LIFE журналының бұрынғы редакторы және тілшісі Роберт Дрюмен бірлесіп Drew Associates компаниясын құрды. Бұл директ киноның дамуындағы маңызды кезең болды, ал ұжым ABC News (олардың "Close Up" телесериалы үшін) және Time Life Broadcast (олардың "Living Camera" синдикатталған телесериалы үшін) сияқты клиенттерге деректі фильмдер жасады. Олардың алғашқы маңызды фильмі "Праймэри" (1960) Джон Ф. Кеннеди мен Хьюберт Хамфридің 1960 жылғы Висконсин штатындағы Демократиялық праймери сайлауындағы науқандарын көрсетеді. Дрю, Ликок және Пеннебейкер, сондай-ақ фотографтар Альберт Мейслз, Терренс Маккартни Филгейт және Билл Нолл бес күн бойы таңнан кешке дейін науқанды түсірді. Бұл фильм президенттік жарыстың күнделікті оқиғаларын ашық және толыққанды көрсеткен алғашқы фильм деп есептеледі. Бұл фильмде синхронды дыбыспен жабдықталған камера кейіпкерлермен бірге жаңа оқиғалардың даму барысында еркін қозғала алды, бұл қазіргі заманғы деректі фильмдерді жасау үшін негіз болған маңызды техникалық жетістік. Кейіннен 1990 жылы ол Конгресс кітапханасының Ұлттық кино тізіміне енгізілді.
After falling under the influence of experimental filmmaker Francis Thompson, Pennebaker directed his first film, Daybreak Express, in 1953. Set to a classic Duke Ellington recording of the same name, the five minute short features a shadowy montage of the soon to be demolished Third Avenue elevated subway in New York City. It was released in 1958. According to Pennebaker, Ellington responded favourably to the film. In 1959, Pennebaker joined the equipment sharing Filmakers’ Co op and co founded Drew Associates with Richard Leacock and former LIFE magazine editor and correspondent Robert Drew. A crucial moment in the development of direct cinema, the collective produced documentary films for clients like ABC News (for their television series, Close up) and Time Life Broadcast (for their syndicated television series, Living Camera). Their first major film, Primary (1960), documented John F. Kennedy and Hubert Humphrey's respective campaigns in the 1960 Wisconsin Democratic Primary election. Drew, Leacock and Pennebaker, as well as photographers Albert Maysles, Terrence McCartney Filgate and Bill Knoll, all filmed the campaigning from dawn to midnight over the course of five days. Widely considered to be the first candid and comprehensive look at the day by day events of a Presidential race, it was the first film in which the sync sound camera could move freely with characters throughout a breaking story, a major technical achievement that laid the groundwork for modern day documentary filmmaking. It would later be selected as an historic American film for inclusion in the Library of Congress' National Film Registry in 1990.
1963-1968 жылдар
Дрю Ассошиэйтс «Тірі камера» үшін тағы тоғыз деректі фильм жасады, оның ішінде «Кризис» фильмі де бар еді. Ол президент Кеннеди мен Бас прокурор Роберт Ф. Кеннедидің губернатор Джордж Уоллеспен мектептегі сегрегацияны жою мәселесіндегі қақтығысын баяндады. 1963 жылы Пеннебейкер мен Ликок ұйымды тастап, өздерінің «Leacock Pennebaker, Inc.» атты туынды компаниясын құрды. Олардың бірі – джаз әншісі Дейв Ламберттің Дэвид Лукас сияқты әншілермен жаңа квинтет құрып, RCA үшін кастингтен өткен сирек жазбасы болды. Кастинг сәтті болмады, ал Ламберт көп ұзамай автокөлік апатында қайтыс болды. Пеннебейкердің фильмі әншінің бейнежазбаларының санаулы бірі және сол репетициялардағы әндердің жалғыз жазбасы болып қалды. Бұл деректі фильм Еуропада назар аударды. Фильм сыншысы Джонатан Розенбаумның айтуынша, ол «60-шы жылдарды еске түсіреді» және рок тарихындағы маңызды туындыға айналды. Тек алғашқы сахна (Диланның «Subterranean Homesick Blues» әнімен, Дилан көшеде тұрып, картондық карточкаларды тастап тұрғаны) қазіргі заманғы музыкалық бейнелердің алғабасы болды. Ол тіпті кинотеатр трейлері ретінде де қолданылды. Кейін 1998 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасының Ұлттық кино тізіміне енгізілді, ал кейіннен Time Out журналының 50 үздік деректі фильмдер тізімінде 6-шы орынды иеленді. Пеннебейкер 1966 жылы Диланның Англиядағы келесі турнесін де түсірді, бірақ осы жұмыстың бір бөлігі әртүрлі форматтарда шығарылды (Мартин Скорсезедің Дилан туралы деректі фильмінің негізін құрады, «Үйге жол жоқ» және Диланның өзі сирек таралған «Документ жең» фильмін қайта өңдеді), ал Пеннебейкердің турне туралы жеке фильмі («Бірдеңе болып жатыр») әлі шығарылмаған. Дегенмен, турның өзі рок тарихындағы ең атақты оқиғалардың біріне айналды, ал Пеннебейкердің фильмі үшін жасалған Nagra жазбаларының бір бөлігі кейін Диланның жеке жазбаларында жарияланды. 1966 жылғы еуропалық өнерлеу кезінде жасалған барлық Nagra жазбаларын Ричард Алдерсон жасады, ол көп жыл бойы мойындалмады. Оның барлық таспалары 2016 жылы шыққан 36 CD жинағы «Bob Dylan: The 1966 Live Recordings» құрайды. Ол Ұлыбританиядағы концерттердің көпшілігін Говард Алк түсіргенін атап өтті. Сол жылы «Кірі қарай көрме» кинотеатрларда көрсетілді, Пеннебейкер автор Норман Мейлермен (кейін 1979 жылы «Town Bloody Hall» фильмінде пайда болды) көптеген фильмдердегі алғашқы ынтымақтастық бойынша жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Монтерей поп-фестивалін түсіру үшін шақырылды, ол қазір рок тарихындағы маңызды оқиға ретінде қарастырылады, 1969 жылғы Вудсток фестивалімен тең. Пеннебейкер бұл оқиғадан бірнеше фильм түсірді, Jimi Hendrix Experience, Otis Redding және Janis Joplin-нің прорывтық өнерлерін түсірді, олар рок тарихындағы маңызды құжаттар болып қала береді. Бұл фильмдердің алғашқысы «Monterey Pop» 1968 жылы жарық көрді және кейіннен Time Out журналының 50 үздік деректі фильмдер тізімінде 42-ші орынды иеленді. Пеннебейкердің жұмысынан басқа да орындаушылар, соның ішінде Jefferson Airplane және The Who да үлкен әсер алды. 2021 жылдың тамызында физикалық басылым шығарылды, оның ішінде Сондхаймның жаңа түсініктемесі мен 2001 жылы Пеннебейкер, бастапқы режиссер Хэл Принс және «Компания» жұлдызы Элейн Стрич жазған түсініктемесі бар. Пеннебейкер Джон Леннон мен Йоко Ононың 1971 жылы түсірілген «Up Your Legs Forever» фильмінің көптеген қатысушыларының бірі болды. Ол сондай-ақ «Primary» фильмінен әсерленген Жан-Люк Годармен де жұмыс істеді. Олардың алғашқы жоспары Францияның шағын қаласында «бізді қоршап тұрған нәрсені түсіру» еді, бірақ бұл жоспар іске аспады. 1968 жылы екеуі Годар бастапқыда «One AM» (One American Movie) деп ойлап тапқан фильмде жұмыс істеді. Бұл фильмде сол жылы Францияда болған көтерілістерге ұқсас АҚШ-тағы күтілетін жаппай күрес тақырыбы талқыланды. Годардың болжамы дұрыс емес екені анық болғаннан кейін, ол фильмнен бас тартты. Пеннебейкер жобаны өзі аяқтап, бірнеше жылдан кейін оны «One PM» деп жариялады, бұл Пеннебейкер үшін «Бір кемелді фильм», ал Годар үшін «Бір Пеннебейкер фильмі» дегенді білдіреді. Осы себепті фильм MTV-де келесі жылдары пайда болған «нақтылық» қозғалысының бастауы деп саналады, соның ішінде «Нағыз әлем» және «Жол ережесі» фильмдері де бар. Әр түрлі сұхбаттарда, DVD түсіндірмелерінде және өздерінің веб-сайтында Пеннебейкер мен Хегедус 101 фильмін «олардың сүйіктісі» және «осы фильмді түсіру ең қызықты болды» деп атады. 1992 жылы Демократиялық партияның алғашқы сайлауы басталған кезде Пеннебейкер мен Хегедус Арканзас губернаторы Билл Клинтонның сайлау науқанының қызметкерлеріне оның президенттік науқанын түсіруге рұқсат сұрады. Олар кандидатқа шектеулі қол жеткізімділік алды, бірақ жетекші стратегиялық саясаткер Джеймс Карвилл мен коммуникация директоры Джордж Стефанопулосқа назар аударуға рұқсат етілді. Нәтижесінде шыққан «Соғыс бөлмесі» фильмі олардың ең атақты фильмдерінің біріне айналды, Ұлттық кино шолу кеңесінен «Үздік деректі фильм» сыйлығын жеңіп алды және «Үздік деректі фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ие болды.
Drew Associates would produce nine more documentaries for Living Camera, including Crisis, which chronicled President Kennedy and Attorney General Robert F. Kennedy's conflict with governor George Wallace over school desegregation. Then in 1963, Pennebaker and Leacock left the organization to form their own production firm, Leacock Pennebaker, Inc. Pennebaker would direct a number of short films over the course of two years. One of them was a rare recording of jazz vocalist Dave Lambert as he formed a new quintet with singers such as David Lucas and auditioned for RCA. The audition was not successful, and Lambert died suddenly in a car accident shortly thereafter, leaving Pennebaker's film as one of the few visual recordings of the singer, and the only recording of the songs in those rehearsals. The documentary got attention in Europe, The resulting work Dont Look Back (there is no apostrophe in the title) became a landmark in both film and rock history, "evoking the '60s like few other documents", according to film critic Jonathan Rosenbaum. The opening sequence alone (set to Dylan's "Subterranean Homesick Blues" with Dylan standing in an alleyway, dropping cardboard flash cards) became a precursor to modern music videos. It was even used as the theatrical trailer. It would later be included in the Library of Congress' National Film Registry in 1998, and it was later ranked at No. 6 on Time Outs list of the 50 best documentaries of all time. Pennebaker would also film Dylan's subsequent tour of England in 1966, but while some of this work has been released in different forms (supplying the framework for Martin Scorsese's Dylan documentary No Direction Home and re edited by Dylan himself in the rarely distributed Eat the Document), Pennebaker's own film of the tour (Something Is Happening) remains unreleased. Nevertheless, the tour itself has become one of the most celebrated events in rock history, and some of the Nagra recordings made for Pennebaker's film were later released on Dylan's own records. All of the Nagra recordings made during the 1966 European appearances were made by Richard Alderson, who, for years, never received recognition. All of his tapes are what comprise the 36 CD box set Bob Dylan: The 1966 Live Recordings, released in 2016. It is Alderson who notes that many of the UK concerts were, in fact, filmed by Howard Alk. The same year Dont Look Back was released in theaters, Pennebaker worked with author Norman Mailer (who would later appear in 1979's Town Bloody Hall) on the first of many film collaborations. He was also hired to film the Monterey Pop Festival, which is now regarded as an important event in rock history on par with 1969's Woodstock Festival. Pennebaker produced a number of films from the event, capturing breakthrough performances from the Jimi Hendrix Experience, Otis Redding and Janis Joplin that remain seminal documents in rock history. The first of these films, Monterey Pop, was released in 1968 and was later ranked at No. 42 on Time Outs list of the 50 best documentaries of all time. Other performers including Jefferson Airplane and the Who also received major exposure from Pennebaker's work. In August 2021 a physical edition was released, including new commentary by Sondheim and commentary recorded in 2001 by Pennebaker, original director Hal Prince, and Company star Elaine Stritch. Pennebaker was one of many participants in John Lennon and Yoko Ono's 1971 film Up Your Legs Forever. He also collaborated with Jean Luc Godard, who had been impressed by Primary. Their initial plan was to film "whatever we saw happening around us" in a small town in France, but this never came to fruition. In 1968, the two worked on a film that Godard initially conceived as "One AM" (One American Movie) on the subject of anticipated mass struggles in the United States – similar to the uprisings in France that year. When it became clear that Godard's assessment was incorrect, he abandoned the film. Pennebaker eventually finished the project himself and released it several years later as One PM, meaning "One Perfect Movie" to Pennebaker and "One Pennebaker Movie" to Godard. Because of this, the film is widely considered to be the impetus for the "reality" craze that swept MTV in the following years, including The Real World and Road Rules. In various interviews, DVD commentaries and on their own website, both Pennebaker and Hegedus have cited 101 as "their favorite" and "the one that was the most fun to make" out of all their films to date. In 1992, during the start of the Democratic primaries, Pennebaker and Hegedus approached campaign officials for Arkansas governor Bill Clinton about filming his presidential run. They were granted limited access to the candidate but allowed to focus on lead strategist James Carville and communications director George Stephanopoulos. The resulting work, The War Room, became one of their most celebrated films, winning the award for Best Documentary from the National Board of Review of Motion Pictures and earning an Academy Award nomination for Best Documentary Feature.
Кейінгі мансап
Пеннебеккер мен Хегедус өздерінің "Пеннебеккер Хегедус фильмдері" компаниясы арқылы көптеген деректі фильмдер түсіруді жалғастырды, олардың ең танымалдары: "Бродвей үстіндегі Ай" (1998), "Таудан төмен" (2001), "Startup.com" (2001), "Элейн Стрич: Еркіндікте" (2004), "Аль Франкен: Құдай сөйледі" (2006) және "Пісірушілердің патшалары" (2009). 2010 жылдың мамыр айында олар Бруклин музыка академиясында ұлттық арнаның қайырымдылық концертін көрсеткен YouTube веб-трансляциясын режиссерлік етіп, алғашқы тікелей эфирлік шоуларын ұйымдастырды. Сол жылы "Пісірушілердің патшалары" IDFA, Sheffield Doc/Fest, DOX BOX, Берлин халықаралық кинофестивалі және Hot Docs сияқты бірнеше кинофестивальдерде көрсетілді, ал премьерасы Нью-Йорк қаласында өтті. 2012 жылы Майкл Мур ұсынған Губернаторлар сыйлығымен марапатталды. 2014 жылы Пеннебеккер әйелімен бірлесіп, "Адам емес құқықтар жобасы" және киттер, пілдер және маймылдар сияқты белгілі бір жануарларды заңды тұлғалар ретінде тануға бағытталған олардың күш-жігері туралы деректі фильмде жұмыс істеп жатқаны хабарланды.
Pennebaker and Hegedus continued to produce a large number of documentary films through their company, Pennebaker Hegedus Films, most notably Moon Over Broadway (1998), Down from the Mountain (2001), Startup. com (2001), Elaine Stritch: At Liberty (2004), Al Franken: God Spoke (2006), and Kings of Pastry (2009). In May 2010, they directed their first live show when they directed a YouTube webcast of the National performing a benefit show at the Brooklyn Academy of Music. That same year Kings of Pastry opened at multiple film festivals, including IDFA, Sheffield Doc/Fest, DOX BOX, the Berlin International Film Festival and Hot Docs, before premiering in New York City. In 2012 he was awarded a Governors Award, introduced by Michael Moore. In 2014 it was reported that Pennebaker, in collaboration with his wife, was working on a documentary focused on the Nonhuman Rights Project and its efforts to have certain animals, such as cetaceans, elephants, and apes, be classified as legal persons.
Процесс және стиль
Пеннебейкер әдетте фильмдерін қолмен ұсталатын камерамен түсіретін және оқиғаларды "жай" бейнелеу үшін көбінесе әңгімелеу мен сұхбаттардан бас тартатын. 1971 жылы Г. Рой Левинмен болған сұхбатында Пеннебейкер: «Жағдайға барып, онда не көріп, не болып жатқанын, қандай оқиғалар өрбуін түсіріп, осының бәрі оларға қандай да бір нәрсені айта ма, жоқ па, соны өздері шешуге мүмкіндік беру керек. Бірақ оларды белгілеудің қажеті жоқ, сізге түсіндіру үшін баяндаманың да қажеті жоқ, осылайша сіз сенімді болып, осыдан үйренудің пайдалы екенін түсінесіз» деді. Сол сұхбатта Левинмен Пеннебейкер «Артқа қарама» фильмін «менің стандарттарым бойынша мүлдем деректі фильм емес» деп мәлімдеді. Ол деректі фильмдер түсірмейтінін, ал «сәттердің жазбаларын», «жартылай опералық драмаларды» және «жартылай музыкалық шындықтарды» жасайтынын бірнеше рет айтты. Өте тәжірибелі инженер Пеннебейкер қазіргі кино өндірісін революциялаған алғашқы толық портативті, синхронды 16 мм камера және дыбыс жазу жүйесін жасады.
Pennebaker usually shot his films with a hand held camera and often eschewed voice over narration and interviews in favor of a "simple" portrayal of events. In a 1971 interview with G. Roy Levin, Pennebaker said that "it's possible to go to a situation and simply film what you see there, what happens there, what goes on, and let everybody decide whether it tells them about any of these things. But you don't have to label them, you don't have to have the narration to instruct you so you can be sure and understand that it's good for you to learn." In that same interview with Levin, Pennebaker went so far as to claim that Dont Look Back is "not a documentary at all by my standards". He repeatedly asserted that he did not make documentaries, but "records of moments", "half soap operas", and "semimusical reality things". An accomplished engineer, Pennebaker developed one of the first fully portable, synchronized 16mm camera and sound recording systems which revolutionized modern filmmaking.
Өлім және мұра
Пеннебейкер 2019 жылдың 1 тамызында Нью-Йорк штатының Саг Харбор қаласындағы үйінде қайтыс болды. Оның эстетикалық және техникалық жаңалықтары наративтік фильмдерге де зор әсер етті, Барбара Лоденнің «Ванда» сияқты реалистік шедеврлеріне ықпал етті, осы фильмді Пеннебейкердің шәкірттерінің бірі Николас Проферс түсіріп, монтаждады, тіпті Тим Роббинстің «Боб Робертс» сияқты танымал сатираларына да әсер етті. Оның стилі Weird Al Yankovic және Emmy жүлдесіне ұсынылған «Documentary Now» мокьюментари сериалында пародияланды.
Pennebaker died at his home in Sag Harbor, New York, on August 1, 2019. His aesthetic and technical breakthroughs have also had a major influence on narrative filmmaking, influencing such realist masterworks as Barbara Loden's Wanda, which was filmed and edited by one of Pennebaker's protégés, Nicholas Proferes, and even acclaimed satires such as Tim Robbins' Bob Roberts. His style has also been spoofed by Weird Al Yankovic and the Emmy nominated mockumentary series Documentary Now.