Кіріспе

Тақырыбының қаржыландыруымен немесе мақұлдауымен жазылған тарихи еңбек. Ресми тарих – бұл тақырыбының қолдауымен, рұқсатымен немесе мақұлдауымен жазылған тарихи еңбек. Бұл термин көбінесе үкімет үшін жазылатын тарихтарға қолданылады. Сонымен қатар, бұл термин коммерциялық компаниялардың тарихын қоса алғанда, мемлекеттік емес ұйымдардың тапсырысы бойынша жазылған тарихтарға да қатысты. Ресми өмірбаян (авторы тақырыбының немесе оның мұрагерлерінің рұқсатымен, ынтымақтастығымен және кейде қатысуымен жазылған) – уәкілетті өмірбаян болып табылады. Ресми тарихтардың авторы көбінесе мұрағаттарға қол жеткізеді, тақырыптармен сұхбаттасуға және тәуелсіз тарихшылар үшін жабық негізгі дереккөздерді пайдалануға мүмкіндік алады. Автор мен тақырып арасындағы тығыз байланыс салдарынан, мұндай еңбектер (немесе олар солай қабылдануы мүмкін) бір жақты көзқарасқа ие болуы және тарихи объективтіліктен айырылуы мүмкін. Мұндай жағдайлар әртүрлі болады, кейбір ресми тарихтар үгіт-насихат құралы деп танылса, басқаларында авторлар белгілі бір тәуелсіздікті сақтайды.

Алғашқы ресми тарих

Ресми қамқорлықпен жазылған немесе жарияланған тарих дәстүрі бар; Полидор Вергиль король Генрих VII-нің өтініші бойынша Англия тарихын жазған "Anglica Historia" (1513 жылы дайындалған және 1534 жылы жарияланған); Уильям Камденнің "Annales Rerum Gestarum Angliae et Hiberniae Regnate Elizabetha" (1615–1627) еңбегі Англияның Елизавета I (1558–1603) билігінің тарихын баяндайды. Ерте заманалық Еуропаның алғашқы кезеңдерінде корольдік сарайлар ресми тарихшыларды тағайындады, соның ішінде Дания–Норвегия корольдігінің Корольдік тарихшысы (1594 жылдан бастап), Швециядағы Rikshistoriograf (1618 жылдан бастап), Англиядағы Корольдік тарихшы (1660 жылдан бастап) және Шотландиядағы Корольдік тарихшы (1681 жылдан бастап). "Жыйырма төрт тарих" кітабының әр томы қытай династиясының ресми тарихын қамтиды. Оның 16 томы 7-15 ғасырларда жазылған. Біріншісі – Сима Цяньнің (шамамен б.з.д. 145 – б.з.д. 86) "Ұлы тарихшының жазбалары", ал соңғысы – "Минг тарихы" (1730 жылдары аяқталған). Тан дәуірінен (618–907) бастап, тарихнамалық жұмыстарға арналған мемлекеттік кеңсе ресми тарихтарды жинастырды. Олар династия кезінде жинақтаушылармен қайта қаралып, толықтырылды, ал келесі династия соңғы нұсқасын жариялады.

Қазіргі ресми тарихтар

Қазіргі заманғы ресми тарихтың қалыптасуы он тоғызыншы ғасырдың ортасында, кейінгі офицерлерге арналған әскери нұсқаулық ретінде жазылған есептерден бастау алды. Бұл тарихтар оқиғаларды егжей-тегжейлі сипаттады, қарапайым оқырман үшін оңай болмады және шешімдерді негізінен кәсіби оқырман қауымның қалауынша қабылдауға мүмкіндік берді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жаңа Зеландия үкіметі, тотал соғыстан кейін ресми тарих соғыста күрескен немесе соғысқа қолдау көрсеткен жұртшылыққа арналған болуы керек деп шешті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, әскери білімнің, әсіресе тарихи талдаудың академиялық деңгейінің төмендігі, кәсіби тарихшылардың ресми тарихты жазуы керек деген тұжырымға әкелді. Олар өз академиялық білімімен неге және қалай болғанын түсіндіруге тиіс болды. Көптеген ғалымдар соғысқа қатысқандықтан, олардың әскери қызмет тәжірибесі мен соғыс туралы білімі болды деп күтілді. Қазіргі көзқарас бойынша ресми тарих үш тұрғыдан қарастырылуы керек: әскери оқулықтарға қажетті егжей-тегжейлі сипаттамалар, жалпы оқырман үшін қолайлы болуы және қатысушылардың проблемаларды қалай шешуге тырысқандарын, жетістіктері мен сәтсіздіктерінен қандай сабақ алғанын көрсетуі керек. Ресми тарихты жазу мақсатында қызмет ететін барлық көзқарас қателіктерден қорғалмайды, себебі әскери тарихшының жұмысы жеке немесе саяси себептермен жалған болуы мүмкін, бұл деректерді бұрмалауы мүмкін. Халықтық тарих оқиғаны мәнсіз ете алады, ал азаматтық ғалымдар идеалдар, идеология және алдын ала пікірлерге сәйкес фактілер мен түсіндірмелерді таңдауға бейім. Әскери тарих оқулықтары ретінде жазылған еңбектердің ақиқатқа негізделгені және студенттерге пайдалы сабақтар беру үшін қажет деп есептелуі мүмкін. Ұлы соғыстың сабақтары жөніндегі британдық комитетінің есебі (Кирк есебі, 1931) британдық ресми тарихтың жарияланған томдарына сүйенді және оның қорытындылары Аула қызметі ережелерінің жаңа басылымына енгізілді. Ирак пен Иранда операциялар жүргізілуі мүмкін болғандықтан, Сыртқы істер министрлігінің қарсылығына қарамастан ресми тарих томдары жарық көрді. Әскери тарих ұлттық контингенттердің іс-қимылдарына назар аударды, одақтас және қарсылас әскерлерге сирек сілтеме жасады, себебі олардың өз тарихы болды. Салыстырмалы талдау болмауы мүмкін, сонымен қатар мифтеу және ақтау сияқты ішкі ниеттерден туындаған ұлттық көзқарасқа бейімділік кездесуі мүмкін. Чарльз Бин редакциялаған 1914-1918 жылдардағы соғыстағы Австралияның ресми тарихы Австралияның үлесін, австралиялық сарбаздардың батырлығын асыра көрсетті және Ұлыбритания мен оның одақтастарының сарбаздарын кемсітті. Австралияның сәтсіздіктері мен шығындары кейде британдық жоғары басшыларға жүктеліп, ал жоғары дәрежелі австралиялық офицерлерді де сынға алуға болар еді. Соғыстан кейінгі Корольдік әуе күштері (RAF) таратылу қаупіне тап болды және өмір сүруін ақтау үшін армия мен флоттың қайталай алмайтын функцияға ие болуы керек еді. Уолтер Рейли мен Генри Джонс жазған "Ауадағы соғыс" (алты томдық мәтін және қосымша том, 1922-1937) еңбегінің стратегиялық бомбалауға артық көңіл бөлгені жұмысты тепе-теңсіз етті. Ұятты оқиғаларды, мысалы, "Histoire de La Grande Guerre" кітабында болғандай, "андеррайт" арқылы жасыруға болады, онда 1917 жылғы француз армиясының көтерілісі француз армиясының 43 пайызында болды, бірақ "Les Armées Françaises dans la Grande Guerre" кітабында бірнеше абзасқа сыйды. Ұлы соғыс тарихының (1915-1949) көптеген тарихшылары, редакторлары мен авторлары соғыс кезінде жоғары офицерлер болды, бұл оқиғалар туралы бірінші қолдан білуге және әскери өнер тәжірибесіне ие болуға мүмкіндік берді, бірақ бұл абыройды қорғауға құштарлықтың араласу қаупін тудырды, бұл әділетсіз айыптауларға, әсіресе сырттан келгендерге әкелуі мүмкін. Корольдік флот тарихының III томында (1923) Ютландия шайқасы (1916) туралы баяндама бар еді және мәтін жобасы шайқаста болған кейбір офицерлердің өтініші бойынша олар туралы сын ескертпелерді алып тастау үшін қайта қарастырылды. 1940 жылы қайта басылғанда көптеген офицерлер зейнеткерлікке шыққан немесе қайтыс болған, бірақ өшірілген үзінділер қалпына келтірілмеді. Британдық армияның әскери операциялар томдары британдық құрбандықтардың көлемі үшін Бас штабты (GHQ) кінәламау және сэр Дуглас Хейгті (Британдық экспедициялық күштердің (BEF) командирін 1915 жылдың желтоқсанынан бастап қарулы келісімге дейін) ақтау үшін адалдықсыздықпен айыпталды. Тарих оқиғаларды сипаттаумен шектеліп, сын-ескертпелер мен қорытындыларсыз болғандықтан, Хейг және басқа да командирлер кінәдан құтылуы мүмкін, бірақ бұл оқырманға өз қорытындыларын жасауға мүмкіндік береді.