Кіріспе

LLQP (Life Licence Qualification Program) – өмірді сақтандыру сатушыларына арналған Канаданың лицензиялау жүйесінің бір бөлігі. Қаржылық қызметтер саласындағы кеңесшіге өмірді сақтандыру өнімдерін сатуға рұқсат беру үшін, ол LLQP бағдарламасын аяқтауға, емтиханды тапсыруға және сертификат алуға тиіс. Сертификаттау емтиханы аяқталғаннан кейін және қылмыстық деректер тексерілген соң, үміткерлер лицензиялық емтихан тапсыру үшін өңірлік сақтандыру кеңесіне өтініш бере алады. Өңірлік емтиханды сәтті тапсырғаннан кейін, өтініш беруші өмірді сақтандыру, жазатайым оқиғалар мен аурулар өнімдерін, сондай-ақ өмірді сақтандырумен байланысты инвестициялық өнімдерді, мысалы, бөлек қорларды және аннуитеттерді сатуға лицензия алу үшін қажетті талаптарды орындай алады. LLQP емтиханы сертификаты Квебек провинциясынан басқа барлық провинциялар мен аумақтарда жарамды, себебі Квебек мүлдем бөлек жүйе қолданады. LLQP – бастапқы деңгейдегі бағдарлама. Freedom 55 және Sun Life сияқты көптеген компанияларда жұмыс істеуге үміткер болғанда, кандидаттар алдымен LLQP бағдарламасын аяқтауға және емтиханды тапсыруға тиіс. LLQP-ны аяқтағаннан кейін, үміткер өңірлік сертификаттау емтиханын тапсыруға өтініш бере алады, оны сәтті аяқтаған жағдайда, өмірді сақтандыру және оған байланысты өнімдерді, мысалы, аннуитеттер мен бөлек қорларды сатуға сертификат (көбінесе лицензия деп аталады) алуға өтініш бере алады. LLQP-ның екі түрі бар: «толық LLQP» және LLQP Accident & Sickness (A&S). Толық түрі өмірді сақтандыру және жазатайым оқиғалар мен ауруларды сақтандыру бойынша оқытуды біріктіреді. A&S түрі тек жазатайым оқиғалар мен ауруларды сақтандыруды қамтиды. LLQP ешқандай атақ бермейді. Бұл – практикалық қызмет лицензиясын алу жолындағы алғашқы қадам ғана. Техникалық тұрғыдан алғанда, көптеген өңірлік сақтандыру заңдарында егер адамда өмірді сақтандыруды сатуға лицензия болмаса, агент ретінде әрекет етуге тыйым салынған. Агент – осы бизнесті жүргізгені үшін қаржылық сыйақы алатын адам ретінде анықталады.

Тарих

Канадалық сақтандырушылар 1980-жылдардың соңында және 1990-жылдарда қаржылық қиындықтарға тап болды. Бұл, негізінен, облигациялар және қазыналық вексельдер сияқты қауіпсіз, табыс әкелетін инвестициялардың пайыздық ставкасының төмендеуіне байланысты болды, бірақ бұл жалғыз мәселе емес еді. Бұл, капиталды жинау және шығындарды қысқарту мақсатымен, канадалық сақтандырушылар арасында шоғырландыру мен демотуализация толқынына әкелді. Ішкі жағдайда көптеген сақтандырушылар шығындарды қысқарту үшін өздерінің ішкі сату бөлімдерін таратуды шешті. Осы кезеңде «карьералық кеңселердің» көп бөлігі жұмысын тоқтатты. Бүгінде Sun Life, Freedom 55 және IGM Financial сияқты бірнеше ірі карьералық кеңселер сақталған. Карьералық кеңселер сақтандыру саласына кірудің басты арнасы болған кезде, жаңа агенттерге әдетте үй ішінде, далада және бас кеңседе оқытуды қамтитын қарқынды оқу бағдарламасынан өту қалыпты жағдай еді. Осы кезеңде шығындарды қысқарту шаралары кең таралғандықтан, сақтандырушылар өнімдерін таратудың жаңа жолдарын табуға мәжбүр болды. Көптеген сақтандырушылар сақтандыру брокерлік жүйесіне көшті. Брокерлік жүйеде басқарушы жалпы агент (MGA) бұрын карьералық кеңселерге жүктелген жауапкершіліктің көп бөлігін өз мойнына алады. Сақтандырушылар үшін басты айырмашылық шығындарды басқаруда болды. Сақтандырушылар енді оқыту және адам ресурстарын басқарумен айналысуға ресурстар жұмсамай, бұл жүктемені агенттерге, олардың MGA арқылы тікелей берді. Бұл мәселе канадалық реттеушілерді алаңдатты. 1997 жылы Канадалық сақтандыруды реттеушілер кеңесі (CCIR) және Канадалық сақтандыру қызметтерін реттеуші ұйымы (CISRO) бірлесіп, карьералық кеңселердің құлдырауы және MGA жүйесіне көшуі тұтынушыларға зиян келтіретінін анықтады. Туындайтын мәселе – өмірді сақтандыруға сертификат беруге рұқсат беру үшін қабылданған процедура, қарқынды оқу бағдарламасымен толықтырылуы керек еді. Көптеген MGA-лар мұндай бағдарламаны жүзеге асыруға ниеті де, ресурстары да болмады. Осыған байланысты CCIR және CISRO өмірді сақтандыру саласына кіретін адамдар үшін қатаң тексеру және зерттеу жүргізілетінін хабарлады. Олардың пікірінше, білім беру стандарттарын жоғарылату арқылы жаңа агенттер салаға жақсы дайындалған күйде келеді. CCIR және CISRO консультация кезеңін бастады, оның барысында білім беру саласының мамандарының, өнеркәсіп өкілдерінің және басқа реттеуші органдардың пікірлерін ескерді. Нәтижесінде LLQP жобалау құжаты жасалды, онда білім берудің нақты мақсаттары тізімделген. Әрбір жаңа өмірді сақтандыру агенті осы білім беру мақсаттарын білуі тиіс. Білім беру мақсаттары [Блумның білім беру мақсаттарының таксономиясы] негізінде құрылған. Жобалау құжаты жасалғаннан кейін, реттеушілер студенттер сақтандыруды сатуға сертификат алу үшін тапсыруы керек емтихандарды жасады. Бастапқыда емтихан 140 сұрақтан тұратын, бес жауаптан таңдаулы емтихан болды, көптеген сұрақтар жағдайлық зерттеулерге негізделген. Студенттерге емтиханды аяқтауға үш сағат берілді. Кейін бұл өзгертілді және емтихан тапсырушыларға енді 140 сұраққа 4 сағат уақыт беріледі. Сонымен қатар, реттеушілер LLQP-ға дейінгі кезеңде болған жағдайды болдырмауды қалады деп шешті. Бұрынғы жүйелерде үміткерлер емтиханды тапсырып, одан кейін одан кейін, емтихан сұрақтарының барлығына дұрыс жауап бере алғанша, әр апта сайын қайта тапсыратын. Кейбір үміткерлер емтиханды 12 немесе одан да көп рет тапсырып, тек содан кейін сәтті аяқтаған. Бұл дұрыс білім беру процесі емес, себебі үміткер емтихан сұрақтарына жауаптарды жаттап алған, бірақ негізгі материалды түсінбеген болуы мүмкін. Мұны болдырмау үшін, провинциялық сертификаттау емтиханына жауап беруден бұрын, әрбір үміткер уәкілетті білім беру ұйымынан сертификат алуы керек деп шешілді. Бірнеше білім беру ұйымдары студенттерді сертификаттау емтиханына дайындау үшін оқулықтарды, семинарларды және емтихан процестерін әзірлеуге шақырылды. Бұл сынаққа жақсы дайындықты қамтамасыз ету үшін жасалды. 2003 жылдың 1 қаңтарынан бастап, жалпы құқық провинцияларында сақтандыру агенті ретінде жұмыс істегісі келетін кез келген адам сертификаттау емтиханын тапсыруы керек еді. (Ерекшеліктер бар, бірақ олар соншалықты сирек қолданылады, оларды ескерудің қажеті жоқ.) Сол кезде LLQP процесіне кейбір өзгерістер енгізілді, бірақ ол бастапқыда жоспарланған күйінде сақталды. 2013 жылы CISRO жобалау құжатын жаңартуды бастады, емтихан процесін өзгерту мақсатымен. Жаңа емтихан жүйесінде 4 жеке емтихан болады, олардың әрқайсысы қажетті білімнің бір саласына бағытталған.

Зерттеу процесі

Көптеген жеке компаниялар LLQP курстарын онлайн және сыныптық оқыту арқылы ұсынады. Sun Life Assurance Company of Canada, Combined Insurance Company of America, Canada Life Insurance Company және Primerica Life Insurance Company of Canada сияқты сақтандыру компаниялары да LLQP курстарын ұсынады. Саланың сарапшылары мен мамандары және курстар ұйымдастырушылар студенттерге LLQP емтиханына дайындық үшін 80-120 сағат оқуды ұсынады. 2016 жылдан бастап CISRO жаңа стандартталған лицензиялық жүйені Канада бойынша (Квебек провинциясын қоса) енгізе бастайды. IFSE институты сияқты білім беру компаниялары жаңа модульдік емтихандарға сәйкес келетін бағдарламаларды ұсына бастайды.

Тексеру процесі

LLQP емтихан процесі қазіргі таңда 35 сұрақтан тұратын төрт көп таңдаулы емтиханды қамтиды. Емтихан тапсырушыларға әр бөлімді аяқтау үшін 1 сағат 15 минут беріледі. Назарда болыңыз, бұл емтихан барысында дәретханаға баруға рұқсат жоқ. Көптеген юрисдикцияларда емтихан тапсырушылар скантрондық жапырақшаны толтырады. Ірі қалалық орталықтарда емтихан тұрақты түрде өткізіледі, ал кішігірім орталықтарда емтихан жиі емес немесе қажеттілікке қарай өткізіледі. Мысалы, Торонтода екі күнде бір рет емтихан өткізіледі, ал Калгариде әр дүйсенбіде өткізіледі. Емтиханның мазмұны барлық юрисдикцияларда бірдей болғанымен, емтиханды өткізу тәртібі юрисдикциялар бойынша әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, Саскачеван провинциясында болашақ агент аттестациялық емтиханмен бірге заңнамалық емтиханды да тапсыруы керек. Көптеген юрисдикцияларда болашақ агент емтиханды кез келген уақытта тапсыруға болады (Британдық Колумбия және [Онтарио] сияқты), немесе LLQP провайдері ұсынған емтиханды аяқтағаннан кейін тапсыруға болады, бұл Альберта провинциясында қолданылады. Бірақ [Манитоба] провинциясында емтихан тапсыруға рұқсат алу үшін болашақ агенттің сақтандыру компаниясынан қолдау алуы міндетті. Емтихан аяқталғаннан кейін нәтижелер әдетте өте жылдам, көбінесе ертеңі күні қолжетімді болады. Барлық юрисдикцияларда емтиханды өтуге қажетті балл 60% құрайды. Сәтті тапсырған адам өмір сақтандыру туралы куәлік алуға өтініш бере алады. Егер емтихан тапсырушы сәтсіз болса, оған тағы екі рет мүмкіндік беріледі, барлығы үш рет, содан кейін қайта емтихан тапсыру үшін алты ай күтуі керек. Егер келесі әрекеті де сәтсіз аяқталса, үміткер тағы алты ай күтуі керек, және т.б. Сәтсіз емтихан нәтижесі бойынша кері байланыс әдетте берілмейді. Сақтандыру кеңестері ескі емтихан сұрақтарын жарияламайды, сондай-ақ үміткерлерге қай сұрақтарға дұрыс, ал қай сұрақтарға бұрыс жауап бергенін көрсетпейді. Кейбір юрисдикцияларда студенттің қай тақырыптарда жақсы екенін және қай салаларда жақсарту қажет екенін көрсететін нәтижелерді алуға болады. Канадалық сақтандыруды реттеушілер кеңесі (CCIR) LLQP провайдерлерінің нәтижелер тізімін жүргізеді, онда әрбір провайдер, емтихан түрі, тапсырылған емтихандар саны және өту көрсеткіші көрсетілген. Емтиханды аяқтағаннан кейін ешқандай атау берілмейді. Бұл процесті аяқтау адамға сақтандыру агенті ретінде жұмыс істеу үшін сертификат алуға мүмкіндік береді. Өтініш берілген провинцияның лицензиялық реттеуші органы арқылы жүзеге асырылады.

LLQP процесінің нәтижелері

LLQP процесі бастапқыда сынға ұшырады және кейде әлі де сынға ұшырайды. Ол сақтандыру саласына кіруді тым қиын етеді деп сынға алынды, сондай-ақ сақтандыру компаниялары мен басқарушы агенттердің жұмысқа алуына кедері келтіреді деп қорқынышты. LLQP-ны әлі де сын тұратындар бар, бірақ провинциялық сақтандыруды реттеуші органдар ұстап отырған статистикаға сәйкес, лицензияларды жаңарту көрсеткіші жыл сайын шамамен 94% құрайды, бұл LLQP-ге дейінгі кезеңмен салыстырғанда айтарлықтай жақсару, онда жаңарту көрсеткіші жыл сайын шамамен 85% болған. Жүйе 2016 жылдың қаңтарында жаңартылды.