Кіріспе

Кәсіби біліктілік

Сертификатталған басқарушы бухгалтер (CMA) – басқару есебі және қаржылық басқару салаларындағы кәсіби сертификаттау біліктілігі. Бұл сертификат, иесінің қаржылық жоспарлау, талдау, бақылау, шешімдерді қолдау және кәсіби этика салаларындағы білімге ие екенін көрсетеді. Әлемде басқару есебі саласында кәсіби біліктілік беретін көптеген ұйымдар бар. CMA сертификатын ұсынатын негізгі ұйымдар:

АҚШ Басқару Бухгалтерлері Институты;
Австралияның Сертификатталған Басқару Бухгалтерлері Институты;
Канаданың Сертификатталған Басқару Бухгалтерлері. Канадалық ұйым 2015 жылдың қыркүйегінде CPA Canada-мен біріккендіктен, қазіргі таңда CMA сертификатын ұсынатын әлемдік деңгейдегі екі ұйым ғана бар: IMA (АҚШ) және ICMA (Австралия). Дегенмен, екі ұйымның сертификаттау жолдары – кіру талаптары, оқу жоспарлары және тәжірибе талаптары тұрғысынан мүлдем әртүрлі және олар кейін қарастырылады. АҚШ-та орналасқан Басқару Бухгалтерлері Институты – CMA сертификатын ұсынатын екі әлемдік ұйымның бірі. IMA-ның ресми өкілдері ғана АҚШ-тың CMA студенттеріне оқыту қызметін ұсына алады. CMA (АҚШ) сертификатын алған мамандар, өндіріс және қызмет көрсету, мемлекеттік және жекеменшік кәсіпорындар, коммерциялық емес ұйымдар, академиялық мекемелер, АҚШ-тың мемлекеттік органдары және бүкіл әлемдегі көпұлттық корпорациялар сияқты, кез келген өлшемдегі, сала мен түріндегі ұйымдарда жұмыс істейді. Сертификат алу үшін үміткерлер қатаң емтиханды тапсыруы, білім беру және тәжірибе талаптарына сай болуы, сондай-ақ үздіксіз кәсіби білім беру (CPE) арқылы білімін жетілдіруге ұмтылысын көрсетуі керек.

Сертификатталған басқарушы бухгалтер (АҚШ) емтиханы

2010 жылға дейін CMA емтиханы төрт бөлімнен тұрды: Бизнес-талдау, Менеджменттік есеп және есеп беру, Стратегиялық басқару және шешімдерді талдау. 2010 жылдан бастап емтихан екі төрт сағаттық бөлімге қысқартылды, бұл бөлімдер бұрынғы төрт бөлімдік емтиханмен салыстырылатын материалды қамтиды, сонымен қатар қаржылық жоспарлау, талдау, бақылау және шешімдерді қолдауға көбірек назар аударады. Әрбір емтихан сипаттамалық сұрақтардан және екі 30 минуттық эссе сұрақтарынан құралады. Үміткерлерге көп таңдаулы сұрақтарға жауап беру үшін 3 сағат, ал эсселерге – 1 сағат беріледі. Эссе сұрақтарына жауаптарды бағалау үшін үміткерлер өздерінің шешімдерін көрсетуі керек. CMA емтиханының 1- және 2-бөлімдері 0–500 шкаласы бойынша бағаланады, үміткердің жинаған ұпайлары барлық емтихан тапсырғандарға қатысты бірыңғай шкалаға түрлендіріледі. Осы шкала бойынша 360 ұпай – емтиханды тапсырудың ең төменгі шегі.

Сертификатталған басқарушы бухгалтер (Австралия) емтиханы

Сертификатталған басқару бухгалтерлері институты (ICMA) – басқару есебіне бағытталған, әлемдік деңгейде қызмет ететін австралиялық ұйым. Басқару есепшісі өз кәсіби білімі мен дағдысын қаржылық және басқа да шешімдерді қабылдауға бағытталған ақпаратты дайындау және ұсыну үшін пайдаланады, осы арқылы басшылыққа саясатты қалыптастыруда және кәсіпорның жұмысын жоспарлау мен бақылауда көмектеседі. Сондықтан басқару есепшілері бухгалтерлер арасында "құн жасайтындар" ретінде қарастырылады. Олар кәсіби тұрғыдан алғанда, тарихи есепке алу және нормативтік талаптарға сәйкестік (есеп жүргізу) аспектілеріне қарағанда, ұйымның болашағына әсер ететін шешімдерді қабылдауға және оны жоспарлауға көбірек қызығушылық танытады. Сондықтан басқару есебі білімі мен тәжірибесін ұйым ішіндегі әртүрлі салалар мен функциялардан алуға болады, мысалы, ақпаратты басқару, қаржы бөлімі, тиімділікті аудиттеу, маркетинг, бағалау, баға белгілеу, логистика және т.б.

Білім беру бағдарламасы

ICMA (Австралия) студенттеріне ең төмен бағада білім беруге және сапалы оқытуға ұмтылады. Сондықтан, Сертификатталған басқару бухгалтерлері институтының (ICMA) білім беру мақсаттары – Австралия және халықаралық деңгейдегі университеттер мен бизнес мектептерде басқару есебінің білімін дамыту, басқару есебінің теориясы мен тәжірибесін қолдану бойынша зерттеулерді қолдау және мүшелеріне үздіксіз кәсіби даму мүмкіндіктерін ұсыну болып табылады. Аталған мақсаттарға қол жеткізу үшін институт келесі білім беру бағдарламаларын іске қосты.

Бітірушілерді ауыстыру бағдарламасы (бухгалтерлік есептен басқа мамандықты бітіргендер / бухгалтерлік есептен басқа мамандықты меңгергендер үшін).

Есепке алу мамандығынан басқа білімі бар немесе есепші емес кәсіби ұйымдардың толық мүшелері (мысалы, Chartered Institute of Marketing) GMA бағдарламасының 4-ші кезеңін аяқтау арқылы Graduate Conversion бағдарламасына қабылдану үшін қажетті білім беру талаптарын орындайды. Graduate Conversion бағдарламасын аяқтаған студент Graduate Management Accountant (GMA) атағын алуға құқылы. Graduate Management Accountant (GMA) бағдарламасын аяқтаған және 3 жыл немесе одан көп бизнес тәжірибесі бар студент Associate Management Accountant (AMA) ретінде тіркелуге құқылы. Ондай студенттер кез келген уақытта магистратура деңгейіндегі CMA бағдарламасына тіркеле алады, бірақ бұл бағдарламаны сәтті аяқтағаннан кейін және 5 жылдық бизнес тәжірибесін жинағаннан соң ғана Certified Management Accountant (CMA) ретінде тіркелуге құқығы болады.

CMA (Австралия) бағдарламасына кіру критерийлері

CMA дайындық бағдарламасы бухгалтерлік есеп немесе қаржы мамандығы бойынша жоғары білімі бар, MBA дәрежесіне ие немесе бухгалтерлік есеп/қаржы саласында мойындалған кәсіби біліктілігі бар адамдарға ғана қолжетімді. Егер сіз бұл талаптарға жатпайтын болсаңыз, алдымен Graduate Management Accountant (GMA) немесе GMA Conversion бағдарламасын аяқтауыңыз қажет.

Сертификаттаудың қосымша талаптары

Екі пәннен өтуден бөлек, сертификатталған басқарушы бухгалтер (CMA) болу үшін 5 жылдық кәсіби тәжірибе қажет.