Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа қолөнершілерді даярлау жүйесі
System for training new crafts people
Оқушылық – бұл жаңа буын кәсіп иелерін даярлау жүйесі, онда білім жұмыс орнында тәжірибелік оқыту арқылы беріледі және көбінесе оқумен (сыныптағы сабақтар мен оқу) толықтырылады. Оқушылық кәсіп иелеріне реттелген мамандық бойынша қызмет етуге лицензия алуға да мүмкіндік береді. Олардың көп бөлігі жұмыс берушіде жұмыс істей отырып, өз кәсібін үйренеді, ал жұмыс беруші олардың өлшенетін біліктерге қол жеткізгеннен кейін белгілі бір кезеңге еңбек етуін жалғастыруға көмектеседі. Оқушылықтың ұзақтығы салалар, мамандықтар, лауазымдар және мәдениеттер бойынша әртүрлі болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда, оқушылықты сәтті аяқтаған адамдар "шебер" немесе кәсіби сертификация деңгейіне жете алады. Басқа жағдайларда оларға оқу орнын ұсынған компанияда тұрақты жұмыс ұсынылуы мүмкін. Шәкірт/шебер/ұста жүйесінің ресми шекаралары мен терминологиясы көбінесе гильдиялар мен кәсіби одақтардан тысқары қолданылмайды, бірақ білікті еңбектің кез келген саласындағы тәжірибелік оқыту арқылы жылдар бойы білікке жету концепциясы кездеседі.
Apprenticeship is a system for training a new generation of practitioners of a trade or profession with on the job training and often some accompanying study (classroom work and reading). Apprenticeships can also enable practitioners to gain a license to practice in a regulated occupation. Most of their training is done while working for an employer who helps the apprentices learn their trade or profession, in exchange for their continued labor for an agreed period after they have achieved measurable competencies. Apprenticeship lengths vary significantly across sectors, professions, roles and cultures. In some cases, people who successfully complete an apprenticeship can reach the "journeyman" or professional certification level of competence. In other cases, they can be offered a permanent job at the company that provided the placement. Although the formal boundaries and terminology of the apprentice/journeyman/master system often do not extend outside guilds and trade unions, the concept of on the job training leading to competence over a period of years is found in any field of skilled labor.
Альтернативті терминология
Кәсіптік оқуға қатысты бірыңғай термин туралы әлемдік консенсус жоқ. Мәдениетке, елге және салаға байланысты, шәкірттік, тағылымдама және оқушылық сияқты анықтамаларды сипаттау үшін бірдей немесе ұқсас түсініктер қолданылады. Денсаулық сақтау саласында соңғы екі терминге көбірек басымдық берілуі мүмкін. Мысалы, дәрігерлер үшін медициналық тағылымдамалар, ал медбикелер үшін оқушылық – және бұл батыс елдерінде кең таралған. Еуропалық комиссия шәкірттік терминін қалайды және осы терминді Кәсіптік білім беруді дамытудың Еуропалық орталығы (CEDEFOP) қолданады, ол бұл тақырыпта көптеген зерттеулер жүргізді. Кейбір Еуропалық емес елдер еуропалық шәкірттік тәжірибесін бейімдейді.
There is no global consensus on a single term for apprenticeship. Depending on the culture, country and sector, the same or similar definitions are used to describe the terms apprenticeship, internship, and trainee ship. The latter two terms may be preferred in the health sector. One example is internships in medicine for physicians and trainee ships for nurses – and western countries. Apprenticeship is the preferred term of the European Commission and the one selected for use by the European Center for the Development of Vocational Training (CEDEFOP), which has developed many studies on the subject. Some non European countries adapt European apprenticeship practices.
Тарих
Шәкірттік жүйе алғаш рет Кейінгі Орта ғасырларда дамыды және оны қолөнер гильдиялары мен қалалық билік бақылауға алды. Шебер қолөнерші жастарды еңбек құралы ретінде жұмысқа алуға құқылы болды, ал оларға орныққан еңбек үшін тамақ, тұру және қолөнерде формалды оқыту ұсынылды. Көптеген шәкірттер ер адамдар болған, бірақ тігінші, киім тігуші, аяқ киім жасаушы, нан пісіруші және кеңсе тауарлары сатушы сияқты салаларда әйел шәкірттер де кездесетін. Шәкірттер көбінесе оннан он бес жасқа дейін бастайтын, және шебердің үйінде тұратын. Шебер, шәкірт және, әдетте, шәкірттің ата-анасы арасындағы шарттар көбінесе міндеттеме хатымен реттелді. Көптеген шәкірттер келісімшарттарын аяқтағаннан кейін өздері шебер қолөнерші болуға ұмтылыс жасады (әдетте жеті жыл мерзім), бірақ кейбіреулері саяхатшы ретінде уақыт өткізіп, ал көптегендер өз жұмыс орындарын аша алмады. Ковентриде жеті жылдық шәкірттік курсын аяқтағандар қаланың азаматы болуға құқылы болды. Шәкірттік жүйе Батыс Африканың Дагоме корольдігінің әскерінде де қабылданды. Әскерге жеті-сегіз жастағы балалар да қабылданатын, олар бастапқыда қатардағы әскерлердің қалқан ұстаушылары ретінде қызмет етті. Жылдар бойы шәкірттік және әскери тәжірибеден өткеннен кейін, олар қатардағы әскерлер қатарына қосылуға рұқсат алды. Өмір бойы әскери тәжірибе мен ақшалай ынталандырулардың арқасында Дагоме корольдігінде біріктірілген және жақсы тәртіптелген әскер құрылды.
The system of apprenticeship first developed in the Late Middle Ages and came to be supervised by craft guilds and town governments. A master craftsman was entitled to employ young people as an inexpensive form of labour in exchange for providing food, lodging and formal training in the craft. Most apprentices were males, but female apprentices were found in crafts such as seamstress, tailor, cordwainer, baker and stationer. Apprentices usually began at ten to fifteen years of age, and would live in the master craftsman's household. The contract between the craftsman, the apprentice and, generally, the apprentice's parents would often be governed by an indenture. Most apprentices aspired to becoming master craftsmen themselves on completion of their contract (usually a term of seven years), but some would spend time as a journeyman and a significant proportion would never acquire their own workshop. In Coventry those completing seven year apprenticeships with stuff merchants were entitled to become freemen of the city. Apprenticeship was adopted into military of the West African kingdom of Dahomey. Soldiers in the army were recruited as young as seven or eight years old, as they initially served as shield carriers for regular soldiers. After years of apprenticeship and military experience, the recruits were allowed to join the army as regular soldiers. With a combination of lifelong military experience and monetary incentives, a cohesive and well disciplined military emerged in the Kingdom of Dahomey.
Австралия
Австралиялық тәжірибелік оқулар барлық тәжірибелік оқулар мен стажировкаларды қамтиды. Олар Австралияның барлық салаларын қамтиды және «бастапқы деңгейдегі» білім беру және мансапты «жетілдіру» мақсатына жету үшін қолданылады. 2012 жылдың 31 наурызына қарай 475 000 австралиялық шәкірт оқып жатты, бұл өткен жылмен салыстырғанда 2,4%-ға артты. Австралия үкіметі жұмыс берушілер мен жұмыскерлерге түрлі жеңілдіктер ұсынуы мүмкін, ал штаттар мен аумақтар оқу бағдарламасын қаржыландыруға мемлекеттік қолдау көрсетуі мүмкін. Австралиялық тәжірибелік оқулар жұмыс уақытын формалды оқытумен үйлестіреді және толық жұмыс күні, жартылай жұмыс күні немесе мектепте оқу түрінде болуы мүмкін. Австралиялық шәкірттерді және стажерлерді қолдау қызметтері адамдарды ұстап қалуға бағытталған, сондықтан үміткерлерді дұрыс тәжірибелік оқуға немесе стажировкаға бағыттауға көп күш жұмсалады. Бұл үшін қабілеттілік тесттері, кеңестер және «шәкіртті немесе стажерді қалай ұстап тұруға болады» туралы ақпарат пайдаланылады. Алпыстан астам сала бойынша тәжірибелік оқулар мен стажировкаларға қатысты әлеуетті мамандықтар туралы ақпарат пен ресурстар қолжетімді. «Шәкірттер» және «стажерлер» терминдерінің арасындағы ерекшелік көбінесе дәстүрлі кәсіптерге және біліктілік алуға кеткен уақытқа байланысты. Австралия үкіметі Австралиялық тәжірибелік оқу орталықтарын Австралиялық тәжірибелік оқуларды басқару және үйлестіру үшін пайдаланады, осылайша қаржыландыруды құқығы бар кәсіпорындарға, шәкірттерге және стажерлерге бөлуге және бүкіл процесті қолдауға мүмкіндік береді, себебі ол Австралия өнеркәсібінің болашақ дағдыларын дамытуға септігін тигізеді. Австралияда сонымен қатар бизнес пен Австралиялық шәкірттер үшін ерекше қауіпсіздік желісі бар – Топтық оқыту схемасы. Бұл схемада австралиялық шәкіртті біліктілік алғанша толық мерзімге жұмысқа ала алмайтын кәсіпорындар, оны Топтық оқыту ұйымынан жалдауға немесе жалға алуға мүмкіндік алады. Бұл қауіпсіздік желісі болып табылады, өйткені Топтық оқыту ұйымы жұмыс беруші рөлін атқарады және австралиялық шәкіртке жұмысқа орналасу мен оқытудың үздіксіздігін қамтамасыз етеді. Қауіпсіздік желісінен басқа, Топтық оқыту ұйымдары (GTO) жұмыс берушіге де, стажерге/шәкіртке де қосымша қолдау көрсету сияқты басқа да артықшылықтарға ие. Сонымен қатар, стажер/шәкіртті GTO жұмысқа алған жағдайда, жұмыс берушінің жалақы/зейнетақы және басқа да заңнамалық талаптары азаяды, ол келісім бойынша инвойс түрінде төленеді.
Australian Apprenticeships encompass all apprenticeships and traineeships. They cover all industry sectors in Australia and are used to achieve both 'entry level' and career 'upskilling' objectives. There were 475,000 Australian Apprentices in training as at 31 March 2012, an increase of 2.4% from the previous year. Australian Government employer and employee incentives may be applicable, while State and Territory Governments may provide public funding support for the training element of the initiative. Australian Apprenticeships combine time at work with formal training and can be full time, part time or school based. Australian apprentice and traineeship services are dedicated to promoting retention, therefore much effort is made to match applicants with the right apprenticeship or traineeship. This is done with the aid of aptitude tests, tips, and information on 'how to retain an apprentice or apprenticeship'. Information and resources on potential apprenticeship and traineeship occupations are available in over sixty industries. The distinction between the terms apprentices and trainees lies mainly around traditional trades and the time it takes to gain a qualification. The Australian government uses Australian Apprenticeships Centres to administer and facilitate Australian Apprenticeships so that funding can be disseminated to eligible businesses and apprentices and trainees and to support the whole process as it underpins the future skills of Australian industry. Australia also has a fairly unusual safety net in place for businesses and Australian Apprentices with its Group Training scheme. This is where businesses that are not able to employ the Australian Apprentice for the full period until they qualify, are able to lease or hire the Australian Apprentice from a Group Training Organisation. It is a safety net, because the Group Training Organisation is the employer and provides continuity of employment and training for the Australian Apprentice. In addition to a safety net, Group Training Organisations (GTO) have other benefits such as additional support for both the Host employer and the trainee/apprentice through an industry consultant who visits regularly to make sure that the trainee/apprentice are fulfilling their work and training obligations with their Host employer. There is the additional benefit of the trainee/apprentice being employed by the GTO reducing the Payroll/Superannuation and other legislative requirements on the Host employer who pays as invoiced per agreement.
Австрия
Австрияда шәкірттік оқу ұзақ мерзімді оқыту бөлімдерімен мектеп жүйесінде ұйымдастырылады. Осылайша, университетке түсу үшін қажетті "Матура" алуға болады. WIFI компаниясында шәкірттерді оқыту, шәкірттер үшін кәсіптік білім беретін жартылай штатты мектепке (Berufsschule) міндетті түрде қатысумен толықтырылады. Оның мерзімі екі жылдан төрт жылға дейін созылады – ұзақтығы заңмен бекітілген 250 кәсіптік мамандыққа қарай өзгереді. Австрияның барлық жасөспірімдерінің шамамен 40 пайызы міндетті білім беруді аяқтағаннан кейін (15 жаста) шәкірттік оқуға түседі. Бұл көрсеткіш 1950 жылдан бері өзгеріссіз сақталып келеді. Ең танымал бес мамандық: сатушы (жыл сайын 5000 адам осы оқуды аяқтайды), кеңсе қызметкері (жыл сайын 3500 адам), автомеханик (жыл сайын 2000 адам), шаштараз (жыл сайын 1700 адам), аспазшы (жыл сайын 1600 адам). Көптеген кішкентай мамандықтарда шәкірттердің саны аз, мысалы, "EDV Systemtechniker" (Sysadmin), оны жылына 100-ден аз адам бітіреді. Шәкірттік оқуды аяқтау туралы куәлік, шәкіртке екі түрлі кәсіптік жолға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бір жағынан, ол шеберлік емтиханына және біліктілік сынақтарына қатысуға шарт, екінші жағынан, TVE емтиханы немесе жоғары білім беру емтиханы арқылы колледждерде, университеттерде, "Fachhochschulen", орта білімнен кейінгі курстарда және колледждерде оқуға түсуге мүмкіндік береді.
Apprenticeship training in Austria is organized in a school system with long term training parts. So it is possible to get the Matura needed to enter university. WIFI company based training of apprentices is complemented by compulsory attendance of a part time vocational school for apprentices (Berufsschule). It lasts two to four years – the duration varies among the 250 legally recognized apprenticeship trades. About 40 percent of all Austrian teenagers enter apprenticeship training upon completion of compulsory education (at age 15). This number has been stable since the 1950s. The five most popular trades are: Retail Salesperson (5,000 people complete this apprenticeship per year), Clerk (3,500 / year), Car Mechanic (2,000 / year), Hairdresser (1,700 / year), Cook (1,600 / year). There are many smaller trades with small numbers of apprentices, e. g. "EDV Systemtechniker" (Sysadmin), which is completed by fewer than 100 people a year. The Apprenticeship Leave Certificate provides the apprentice with access to two different vocational careers. On the one hand, it is a prerequisite for the admission to the Master Craftsman Exam and for qualification tests, and on the other hand it gives access to higher education via the TVE Exam or the Higher Education Entrance Exam which are prerequisites for taking up studies at colleges, universities, "Fachhochschulen", post secondary courses and post secondary colleges.
Канада
Канадада шеберлік білімі мен техникалық мамандықтар деңгейіндегі оқушылық формалды түрде ұйымдастырылады. Облыстық емтиханды тапсырғаннан кейін, олар Облыстық стандартты емтихан тапсыруға құқылы. Британдық Колумбия осындай емтихандарды облыстық емтихан ретінде пайдаланатын провинциялардың бірі. Бұл провинцияда алынған біліктілік бүкіл елде мойындалады. Облыстар аралық емтихан сұрақтары сол кездегі барлық провинциялардың келісімімен бекітіледі. Ол кезде Канадада төрт провинция ғана болды: Новая Шотландия, Нью-Брансуик, Жоғарғы Канада (қазіргі Онтарио) және Төменгі Канада (қазіргі Квебек). Канадада әр провинцияның өз оқушылық бағдарламасы бар, бұл міндетті мамандықтар бойынша жұмысқа орналасудың жалғыз жолы болуы мүмкін. Канадалық оқушылық директорлар кеңесі және Әлеуметтік даму және жұмыспен қамту министрлігі сияқты ұйымдар осы бағдарламаларды бақылауға көмектеседі.
In Canada, apprenticeships tend to be formalized for craft trades and technician level qualifications. At the completion of the provincial exam, they may write the Provincial Standard exam. British Columbia is one province that uses these exams as the provincial exam. This means a qualification for the province will satisfy the whole country. The inter provincial exam questions are agreed upon by all provinces of the time. At the time there were only four provinces, Nova Scotia, New Brunswick, Upper Canada (now Ontario), and Lower Canada (now Quebec). In Canada, each province has its own apprenticeship program, which may be the only route into jobs within compulsory trades. Organisations such as the Canadian Council of Directors of Apprenticeship and Employment and Social Development Canada help to oversee the programmes.
Чехия
Чехияда "кәсіби мектеп" (učiliště) термині екі, үш немесе төрт жылдық орта білім берудің практикалық бағытын білдіреді. Оқушыларға білім беру және тәжірибе беру жүйесі Білім беру заңымен (školský zákon) реттеледі. Оқушылар уақытының шамамен 30–60%-ын компанияларда (sociální partneři školy) тәжірибе жинап, қалған бөлігін формалды білім алуға жұмсайды. Мамандығына қарай, олар аптасына екі-үш күн компанияда жұмыс істеп, қалған екі-үш күнді кәсіби мектепте оқи алады.
In the Czech Republic, the term "vocational school" (učiliště) can refer to the two, three or four years of secondary practical education. Apprenticeship Training is implemented under Education Act (školský zákon). Apprentices spend about 30–60% of their time in companies (sociální partneři školy) and the rest in formal education. Depending on the profession, they may work for two to three days a week in the company and then spend two or three days at a vocational school.
Франция
Францияда шәкірттік де тоғызыншы мен он үшінші ғасырлар аралығында дамыды, тәлімгерлер, жолшылар және шеберлер арасында құрылған гильдиялар 1791 жылға дейін жалғасты, содан кейін гильдиялар таратылды. 1851 жылы шәкірттікке қатысты алғашқы заңдар қабылданды. 1919 жылдан бастап жастар жылына 150 сағат теориялық және жалпы білім сабақтарын өз мамандықтары бойынша алуға міндетті болды. Бұл ең төменгі оқу уақыты 1961 жылы 360 сағатқа, ал 1986 жылы 400 сағатқа дейін өсті. Алғашқы тәжірибелік оқу орталықтары (centres de formation d'apprentis, CFAs) 1961 жылы ашылды, ал 1971 жылы тәжірибелік оқу кәсіби даярлықтың ресми бөлігіне айналды. 1986 жылы тәжірибелік оқуға түсудің жас шегі 20-дан 25-ке көтерілді. 1987 жылдан бастап тәжірибелік оқу арқылы алуға болатын біліктіліктердің спектрі кеңейтілді: кәсіби біліктілік (кәсіптік жарамдылық туралы куәлік), кәсіби бакалавриат (кәсіптік бакалавриат дипломы), жоғары техникалық мамандық (жетілдірілген техникалық мамандық) дипломы, инженерлік дипломдар, магистр дәрежесі және т.б. 2005 жылдың 18 қаңтарында президент Жак Ширак жұмыспен қамту, тұрғын үй және тең мүмкіндіктер – үш тірегі бар әлеуметтік ынтымақтастық бағдарламасын енгізу туралы заңға қол қойды. Франция үкіметі шәкірттік жолын мектептегі жетістікке және жұмысқа орналасуға жеткізуді одан әрі дамытуға уәде берді: 2005 жылы тәжірибелік оқуды бітірген француз жастарының 80%-ы жұмысқа орналасты. Францияда «шәкірттік» термині көбінесе қол еңбегін білдірсе де, хатшы, менеджер, инженер, дүкен сатушысы сияқты басқа да мамандықтарды қамтиды. Жоспар 2005 жылы 365 000 болған шәкірттер санын 2009 жылы 500 000-ға жеткізуді көздеді. Осы мақсатқа жету үшін үкімет, мысалы, компаниялар шәкірттерді жұмысқа алғанда салық жеңілдіктерін ұсынады. (Шәкірттіктерді қаржыландыру үшін 1925 жылдан бері салық салынып келеді.) Бұл науқанға жауапты министр Жан Луи Борлу шәкірттіктердің беделін жақсартуға үміттенді, себебі олар көбінесе мектептегі оқудағы сәтсіздіктермен және тек тәжірибелік дағдыларды меңгеру қабілетімен байланысты. 2005 жылдың соңындағы әлеуметтік толқулардан кейін премьер-министр Доминик де Вильпен басқаратын үкімет жаңа заң қабылдады. «Тең мүмкіндіктер туралы заң» деп аталған бұл заң алғашқы жұмыс келісімін және 14 жастан бастап қолмен жұмыс істеуге үйренуді енгізді. Осы жастан бастап оқушылар міндетті білім беру жүйесінен шығып, тез арада мамандық алуға рұқсат алады. Бұл шара консервативті француз саяси партияларының ұзақ жылдар бойы қолдап келген саясаты болды және кәсіподақтар мен студенттердің қарсылығына тап болды.
In France, apprenticeships also developed between the ninth and thirteenth centuries, with guilds structured around apprentices, journeymen and master craftsmen, continuing in this way until 1791, when the guilds were suppressed. The first laws regarding apprenticeships were passed in 1851. From 1919, young people had to take 150 hours of theory and general lessons in their subject a year. This minimum training time rose to 360 hours a year in 1961, then 400 in 1986. The first training centres for apprentices (centres de formation d'apprentis, CFAs) appeared in 1961, and in 1971 apprenticeships were legally made part of professional training. In 1986 the age limit for beginning an apprenticeship was raised from 20 to 25. From 1987 the range of qualifications achieveable through an apprenticeship was widened to include the brevet professionnel (certificate of vocational aptitude), the bac professionnel (vocational baccalaureate diploma), the brevet de technicien supérieur (advanced technician's certificate), engineering diplomas, master's degree and more. On January 18, 2005, President Jacques Chirac announced the introduction of a law on a programme for social cohesion comprising the three pillars of employment, housing and equal opportunities. The French government pledged to further develop apprenticeship as a path to success at school and to employment, based on its success: in 2005, 80% of young French people who had completed an apprenticeship entered employment. In France, the term apprenticeship often denotes manual labor but it also includes other jobs like secretary, manager, engineer, shop assistant The plan aimed to raise the number of apprentices from 365,000 in 2005 to 500,000 in 2009. To achieve this aim, the government is, for example, granting tax relief for companies when they take on apprentices. (Since 1925 a tax has been levied to pay for apprenticeships.) The minister in charge of the campaign, Jean Louis Borloo, also hoped to improve the image of apprenticeships with an information campaign, as they are often connected with academic failure at school and an ability to grasp only practical skills and not theory. After the civil unrest end of 2005, the government, led by prime minister Dominique de Villepin, announced a new law. Dubbed "law on equality of chances", it created the First Employment Contract as well as manual apprenticeship from as early as 14 years of age. From this age, students are allowed to quit the compulsory school system in order to quickly learn a vocation. This measure has long been a policy of conservative French political parties, and was met by tough opposition from trade unions and students.
Германия
Германияда мамандық бойынша оқу – екі жүйелі білім берудің бір бөлігі. Berufsakademie – бакалавр дәрежесі мен Gesellenbrief алуға арналған екі жүйелі оқу. Германияда дәнекерлеу технологиясында жарамды дәнекерлеу куәлігінсіз (Schweißerprüfung) жұмыс істеуге рұқсат жоқ. Мұндай куәліктер көптеген адамдардың еңбек өмірінің маңызды бөлігін құрайды. Мамандық бойынша оқуды аяқтамай жақсы жұмыс табуға мүмкіндік жоқ дерлік. Technikerschule, Höhere Fachschule, Betriebsleiterlehrgang және теңіз саяхаты сияқты, соның ішінде тамақ технологиясы салалары үшін мамандық бойынша оқуды аяқтау және жұмыс тәжірибесі ұсынылады. Дәрежесі – Мемлекеттік тіркелген техник (Staatlich geprüfter Techniker).
Apprenticeships are part of Germany's dual education system. The Berufsakademie is a dual System to get the bachelor's degree and the Gesellenbrief. In the Welding Technology in Germany it is not permitted to work without a valid welding certificate (Schweißerprüfung). Such form an integral part of many people's working life. Finding good employment without having completed an apprenticeship is almost impossible. For the Technikerschule, Höhere Fachschule, Betriebsleiterlehrgang and Seefahrt such as food technology, a completed apprenticeship and work recommended. The degree is Staatlich geprüfter Techniker (State Certified Technician).
Үндістан
Үндістанда 1961 жылы "Шәкiрттер туралы" заң қабылданды. Ол саладағы шәкірттерді даярлау бағдарламасын, Орталық тәжiрибелiк кеңес белгiлеген оқу жоспарына, оқу мерзiмiне және басқа да талаптарға сәйкес реттейдi. Сондай-ақ, өнеркәсiпте бар мүмкiндiктердi толық пайдаланып, өнеркәсiп үшiн қажеттi бiлiктi жұмыс күшiн даярлау мақсатында практикалық оқытуды ұйымдастыруды қамтамасыз етедi. 1961 жылы қабылданған "Шәкiрттер туралы" заң 1962 жылы тиiмдi қолданысқа енгiзiлдi. Бастапқыда заңда кәсiптiк шәкірттерді даярлау көздiлген. 1973 жылы заңға өзгерiстер енгiзiлiп, дипломдық және диплом алған инженерлердi "Дипломдық" және "Техник" шәкірттерi ретiнде даярлау мүмкiндiгi қосылды. 1986 жылы заңға тағы өзгерiстер енгiзiлiп, 10+2 кәсiптiк бағытының бiтiрушiлерiн "Техник (кәсiптiк)" шәкірттерi ретiнде даярлау енгiзiлдi.
In India, the Apprentices Act was enacted in 1961. It regulates the programme of training of apprentices in the industry so as to conform to the syllabi, period of training etc. as laid down by the Central Apprenticeship Council and to utilise fully the facilities available in industry for imparting practical training with a view to meeting the requirements of skilled manpower for industry. The Apprentices Act enacted in 1961 and was implemented effectively in 1962. Initially, the Act envisaged training of trade apprentices. The Act was amended in 1973 to include training of graduate and diploma engineers as "Graduate" & "Technician" Apprentices. The Act was further amended in 1986 to bring within its purview the training of the 10+2 vocational stream as "Technician (Vocational)" Apprentices.
Үйреншік туралы заңның орындалуын бақылау
Жалпы жауапкершілік Одақтың Кәсіби даму және кәсіпкерлік министрлігінің Жұмыспен қамту және оқыту бас басқармасына (DGE&T) жүктеледі. Кәсіптік оқушылар (ИТИ бітірушілер/жаңадан келгендер) үшін: ДГЭТ орталық үкімет мекемелері мен департаменттеріндегі кәсіптік оқушыларға қатысты Заңның орындалуын қамтамасыз етеді. Бұл Калькутта, Мумбай, Ченнаи, Хайдарабад, Канпур және Фаридабад қалаларында орналасқан алты өңірлік кәсіптік оқыту дирекциясы арқылы жүзеге асырылады. Ал штаттық кәсіптік оқыту кеңесшілері штаттық мемлекеттік мекемелерде және жекеменшік ұйымдардағы кәсіптік оқушыларға қатысты Заңның орындалуын қамтамасыз етеді. Бакалавр, техник (политехникалық диплом иелері) және техник (ЖС кәсіптік бітірушілер) оқушылары үшін: Адам ресурстарын дамыту министрлігінің Білім департаменті Чеңнаи, Канпур, Калькутта және Мумбайда орналасқан төрт кәсіптік оқыту кеңесі арқылы Заңның орындалуына жауапты.
Overall responsibility is with the Directorate General of Employment & Training (DGE&T) in the Union Ministry of Skill Development and Entrepreneurship. For Trades Apprentices (ITI Passed/Fresher) : DGE&T is also responsible for implementation of the Act in respect of Trade Apprentices in the Central Govt. Undertakings & Departments. This is done through six Regional Directorates of Apprenticeship Training located at Kolkata, Mumbai, Chennai, Hyderabad, Kanpur and Faridabad. While State Apprenticeship Advisers are responsible for implementation of the Act in respect of Trade Apprentices in State Government Undertakings/ Departments and Private Establishments. For Graduate, Technician (Polytechnic Diploma holder) and Technician (H. S Vocational Passed) Apprentices: Department of Education in the Ministry of Human Resource Development is responsible for implementation of the through four Boards of Apprenticeship Training located at Chennai, Kanpur, Kolkata and Mumbai.
Ирландия
Ирландияда шәкірттіктер екі негізгі санатқа бөлінеді: "кәсіптік" және "жаңа". Басты кәсіптік мамандықтар мен кәсіптер SOLAS ұйымымен анықталған және SOLAS, Білім министрлігі, жұмыс берушілер мен кәсіподақтардың бірлескен күштермен ұйымдастырылған мемлекеттік шәкірттік жүйесінің құзырында болады.
In Ireland the apprenticeships are split into two main categories: "craft" and "new". The main craft trades and professions have been designated by SOLAS and come within the scope of the Statutory Apprenticeship system, which is organised by SOLAS in co operation with the Department of Education, employers and unions.
Либерия
Либерияда тігіншілікке оқуға түскендер, шебер тігіншілермен бірге жұмыс істеп, олардан кәсіби білім мен дағдыларды алады, олар дәстүрлі мектептерде де оқытылуы мүмкін. Олар шебер тігіншілерден тәлім алады, соның арқасында оқуын аяқтағаннан кейін жұмысқа орналасуға мүмкіндік алады. Оқушылар үлгілерді, өлшемдерді және басқа да математикалық дағдыларды меңгеруі керек. Келесі киімге көшу үшін олар концепцияны толыққанды түсінгенін көрсетуі тиіс. Бағалау үшін формалды емтихан өткізілмейді, керісінше, киім сапа стандарттарына сай келсе ғана сатылуға және оқушы жаңа үлгіні бастауға рұқсат беріледі.
In Liberia, tailor apprenticeships engage with more skilled tailors to learn the craft and the skills that may be taught in more traditional school settings. They learn from master tailors, which gives the apprentices a promised job once their training is completed. Apprentices must have a grasp on patterns, measurement, and other mathematics skills. They demonstrate full concept mastery before moving on to the next piece of clothing. Instead of formal testing for evaluation, articles of clothing must meet the quality standards before they can be sold and before the apprentice can begin a new design.
Нигерия
Игбо халқының шәкірттік жүйесі – бұл тараптар арасындағы формалды және бейформальды міндеттемелерге негіделген келісімдердің жиынтығы, ол нәтижесінде Игбо қауымының ішінде жаңадан құрыла бастаған кәсіпкерлік орталықтардың дамуына көмектеседі. Бұл Игбо халқы арасында кеңінен таралған экономикалық модель, ол Оңтүстік-Шығыс Нигерияда пайда болған. Оның мақсаты және қазір де мақсаты – экономикалық өсім мен тұрақтылықты қамтамасыз ету, сондай-ақ кәсіби білім беру арқылы адам ресурстарын қаржыландыру және инвестициялау жолымен тұрақты күнкөріс жасауға мүмкіндік беру.
The Igbo apprentice system is a framework of formal and informal indentured agreements between parties that ultimately facilitate burgeoning entrepreneurial communities within the Igbos. It is an economic model practiced widely by Igbos and originated in South Eastern Nigeria. Its purposes were and still remains to spur economic growth and stability, and sustainable livelihood by financing and investing in human resources through vocational training.
Швейцария
Швейцарияда міндетті білім беру аяқталғаннан кейін, жастардың үштен екісі кәсіби оқылымға түседі. Олардың 90 пайызы дуалдық білім беру жүйесінде оқиды.
In Switzerland, after the end of compulsory schooling, two thirds of young people follow a vocational training. Ninety percent of them are in the dual education system.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттарында шәкірттік бағдарламалар Смит-Хьюз заңы (1917), Ұлттық өнеркәсіптік қалпына келтіру заңы (1933) және «Фицджеральд заңы» деп те аталатын Ұлттық шәкірттік заңмен реттеледі. 2014 жылы 375 000 болған американдық шәкірттердің саны 2016 жылы 500 000-ға өсті, ал федералды үкімет 2019 жылға қарай 750 000-ға жеткізуді жоспарлап отыр, әсіресе ақпараттық технологиялар сияқты кеңсе қызметкерлерінің кәсіптерін шәкірттік үлгіге қосу арқылы.
Apprenticeship programs in the United States are regulated by the Smith–Hughes Act (1917), The National Industrial Recovery Act (1933), and National Apprenticeship Act, also known as the "Fitzgerald Act." The number of American apprentices has increased from 375,000 in 2014 to 500,000 in 2016, while the federal government intends to see 750,000 by 2019, particularly by expanding the apprenticeship model to include white collar occupations such as information technology.
Университеттердегі аналогтар мен кәсіби даму
Қазіргі заманғы практика ұғымы тағылымдамаға ұқсас, бірақ одан кем қатаң. Университеттер әлі де ғалымдар дайындау үшін шәкірттік бағдарламаларды қолданады: бакалаврлар магистрлерге дейін өседі, содан кейін университеттың корпоративтік органы докторлық дәреже алғанды мойындамас бұрын, жетекшінің қадағалауымен диссертация қорғайды. Бұл жүйенің тағы бір көрінісі – аспиранттардың шәкірт, докторанттардан кейінгі тағылымдамадан өткендердің жолаушы, ал профессорлардың шебер ретінде қарастырылуы. Адам Смит «Халықтардың байлығы» еңбегінде былай деп жазады: «Ежелгі Еуропаның барлық аймақтарында жеті жыл көбінесе шеберлікке қабылданғандардың оқу мерзімі ретінде белгіленген. Мұндай барлық бірлестіктер ежелгі заманда университеттер деп аталды, бұл шын мәнінде кез келген бірлестіктің латынша атауы. Мысалы, ұсталар университеті, тігіншілер университеті сияқты сөз тіркестері ежелгі қалалардың ескі жарғыларында жиі кездеседі. [ ] Кез келген адамның шебер болуға құқығы болуы үшін және өзін кәсіби оқуға алуы үшін білікті шебердің басшылығымен жеті жыл жұмыс істегені қажет болды; сондай-ақ, еркін өнерде шебер, мұғалім немесе доктор (бұл сөздер ежелгі заманда синонимдер болған) болуға құқығы болуы үшін білікті шебердің басшылығымен жеті жыл оқығаны қажет еді және оның басшылығымен оқу үшін шәкірттер немесе ғалымдар (бастапқыда бұл сөздер де синонимдер болған) болуы керек еді». Сонымен қатар, бухгалтерлік, инженерлік, басқару кеңес беру және құқық салаларындағы жаңа түлектер үшін кәсіби даму бағдарламалары да шәкірттікке ұқсас. Британдық мысал – «жұмыс шарты» деп белгілі оқу келісімшарттары. Заманауи кәсіби қызметтер саласындағы фирмаларда, мысалы, заң фирмаларында, консалтингтік фирмаларда немесе бухгалтерлік фирмалардағы оқу қисығы көбінесе дәстүрлі шебер-шәкірт үлгісіне ұқсас: фирмаға жаңа келген адам бір немесе бірнеше тәжірибелі әріптеске (идеалды жағдайда фирма серіктестеріне) бекітіліп, жұмыс барысында біліктілігін арттырады.
The modern concept of an internship is similar to an apprenticeship but not as rigorous. Universities still use apprenticeship schemes in their production of scholars: bachelors are promoted to masters and then produce a thesis under the oversight of a supervisor before the corporate body of the university recognises the achievement of the standard of a doctorate. Another view of this system is of graduate students in the role of apprentices, post doctoral fellows as journeymen, and professors as masters In the "Wealth of Nations" Adam Smith states that: Seven years seem anciently to have been, all over Europe, the usual term established for the duration of apprenticeships in the greater part of incorporated trades. All such incorporations were anciently called universities, which indeed is the proper Latin name for any incorporation whatever. The university of smiths, the university of tailors, etc., are expressions which we commonly meet with in the old charters of ancient towns [ ] As to have wrought seven years under a master properly qualified was necessary in order to entitle any person to become a master, and to have himself apprenticed in a common trade; so to have studied seven years under a master properly qualified was necessary to entitle him to become a master, teacher, or doctor (words anciently synonymous) in the liberal arts, and to have scholars or apprentices (words likewise originally synonymous) to study under him. Also similar to apprenticeships are the professional development arrangements for new graduates in the professions of accountancy, engineering, management consulting, and the law. A British example was training contracts known as 'articles of clerkship'. The learning curve in modern professional service firms, such as law firms, consultancies or accountancies, generally resembles the traditional master apprentice model: the newcomer to the firm is assigned to one or several more experienced colleagues (ideally partners in the firm) and learns his skills on the job.