Кіріспе

Кәсіптік біліктілікті алу немесе сақтауды үйрену

Кәсіптік даму, сондай-ақ кәсіби білім беру, белгілі бір кәсіби мансап саласында білім алуға немесе оған баса назар аударуға, сондай-ақ дәстүрлі гуманитарлық және табиғи ғылымдардағы ауыстырылатын дағдылар мен теориялық академиялық білімге қосымша, практикалық жұмысқа қолданылатын дағдыларды дамытуға бағытталған оқыту болып табылады. Ол кәсіби мектептердегі ресми курстар арқылы немесе конференцияларға қатысу, жаңа дағдыларды жетілдіру және бейресми оқыту мүмкіндіктері арқылы кәсіби сертификаттар немесе академиялық дәрежелер сияқты кәсіптік біліктілікті алу немесе сақтау үшін қолданылады. Кәсіби білім беру қарқынды және өзара іс-қимылға негіделген, идеалды жағдайда бағалау кезеңін қамтитын ретінде сипатталады. Кәсіптік даму немесе кәсіби білім беруге консультация, коучинг, тәжірибе алмасу қауымдастықтары, сабақты зерттеу, жағдайлық зерттеу, дипломдық жоба, менторлық, рефлексивтік қадағалау және техникалық көмек сияқты түрлі тәсілдер кіреді.

Қатысушылар

Кәсіптік дамуға мұғалімдер, әскери офицерлер мен сержанттар, денсаулық сақтау мамандары, сәулетшілер, заңгерлер, бухгалтерлер және инженерлер сияқты түрлі мамандықтардың өкілдері қатысады. Жеке тұлғалар өмір бойы білім алуға деген қызығушылық, кәсіби біліктілікті сақтау және жақсарту, мансаптық өсуді қамтамасыз ету, жаңа технологиялар мен тәжірибелерді қадағалау немесе кәсіби реттеу талаптарын орындау үшін кәсіби дамуға қатысуы мүмкін. АҚШ-тағы мектеп қызметкерлерін даярлауда "кәсіби даму қажеттілігі 1960 жылдары ең маңызды мәселе болып қойылды". АҚШ-тың көптеген штаттарында мектеп мұғалімдеріне кәсіби даму талаптары қойылады. Мысалы, Арканзас штатындағы мұғалімдер жылына 60 сағат кәсіби даму шараларын орындауы тиіс. Кәсіби даму кредиттері штаттар бойынша әртүрлі аталады. Мысалы, Индиана штатындағы мұғалімдер жылына 90 үздіксіз жаңару бірлігін (CRU) жинауы керек; Массачусетс штатында мұғалімдерге 150 кәсіби даму ұпайы (PDP) қажет; ал Джорджия штатында мұғалімдер 10 кәсіби оқу бірлігін (PLU) жинауы керек. Американдық және канадалық медбикелер, сондай-ақ Ұлыбританиядағы медбикелер кәсіби тіркеуді сақтау үшін ресми және бейресми кәсіби дамуға қатысуы керек (регулирлеуші агенттік аккредиттеген білім беруге қатысу негізінде кредиттер алу).

Қадамдар

Кең мағынада кәсіби даму кәсіби білім берудің ресми түрлерін қамтиды, әдетте орта білімнен кейінгі немесе политехникалық білім беру, жұмысқа орналасу немесе сақтау үшін қажетті біліктілік немесе куәлік алуға әкелетін білім беру. Кәсіби даму қызметке дейінгі немесе қызметтегі кәсіби даму бағдарламалары түрінде де болуы мүмкін. Бұл бағдарламалар ресми немесе бейресми, топтық немесе жеке форматта ұйымдастырылуы мүмкін. Жеке тұлғалар кәсіби дамуды өздігінен іздеуге құқылы, ал бағдарламаларды адам ресурстарын басқару бөлімдері ұсынуы мүмкін. Жұмыс орнындағы кәсіби даму процестік дағдыларды – кейде басшылық дағдылары деп аталатын – және сонымен қатар, нақты тапсырмаларды орындау дағдыларын дамытуға немесе жетілдіруге көмектеседі. Процестік дағдылардың мысалдары: «тиімділік дағдылары», «командалық жұмыс дағдылары» және «жүйелік ойлау дағдылары». Кәсіби даму мүмкіндіктері бір семинардан бастап семестрлік академиялық курсқа дейін, түрлі кәсіби даму провайдерлері ұсынатын қызметтерге дейін кең ауқымды болып келеді және оқыту тәжірибесінің философиясы, мазмұны мен форматына қарай әртүрліліктерге ие. Кәсіби дамуға қатысты тәсілдердің мысалдары: жұмыс істейтін және жұмыссыз адамдар үшін, университеттердегі икемді оқыту мүмкіндіктері мен ересектерге арналған оқу бағдарламалары сияқты мүмкіндіктер еңбек нарығының болашаққа бейімделуіне көмектеседі.

Бастапқы

Бастапқы кәсіби даму (БКД) – "жеке тұлға дербес кәсіби маман ретінде жұмыс істеуге қажетті біліктілік деңгейін қалыптастыратын даму кезеңі" деп анықталады. Кәсіби бірлестіктер БКД-ні сәтті аяқтаған жағдайда, тиісті мамандық статусын (жарғылық немесе оған балама) беруі мүмкін. Кәсіби статусты беру алдында БКД талап ететін кәсіби ұйымдардың мысалдары: Математика және оның қолданбалары институты, Құрылыс инженерлері институты және Кәсіби қауіпсіздік және денсаулық сақтау институты.

Жалғастыру

Кәсіптік дамуды жалғастыру (КДЖ) немесе кәсіби білімді жаңарту (КБЖ) – білім мен дағдыларды сақтап, жаңару үшін үздіксіз білім алу. Көптеген мамандықтарда КДЖ/КБЖ талаптары болады. Мысалы, Корольдік дипломированный сарапшылар институты, Американдық қаржылық басқару академиясы, Халықаралық қауіпсіздік және қатерді басқару институтының (IIRSM) немесе Кәсіби денсаулық және қауіпсіздік институтының (IOSH) қауіпсіздік мамандары, сондай-ақ медициналық және заңгерлік сала мамандары, олар үздіксіз медициналық білім алуға немесе үздіксіз заңгерлік білім алуға міндетті, бұл талаптар әр елде әртүрлі. Ұлыбританиядағы КДЖ органдарына КДЖ Стандарттар кеңсесі (КДЖ Институтымен серіктестікте жұмыс істейді) және КДЖ сертификаттау қызметі кіреді. Мысалы, Тас жолдар инженерлері институтының КДЖ КДЖ Стандарттар кеңсесімен, ал Тас жолдар және көлік институтының КДЖ КДЖ сертификаттау қызметімен бекітіледі. Кемпбелл ынтымақтастығы 2019 жылы жариялаған жүйелі шолуда үздіксіз кәсіби дамудың (КДЖ) тиімділігін растайтын аз ғана дәлелдер табылды.