Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тионьога өзені – АҚШ-тың Нью-Йорк штатының орталығында орналасқан Чененго өзенінің 34,2 миль (55 км) қашықтықтағы саласы. Ол Сусквехана өзенінің суайдынының ең солтүстік шетіндегі Фингер көлдерінің шығысында орналасқан тілімделген плато аймағын суға батырады. Бұл атау жергілікті тілдегі «өзендің салалары» немесе «сулардың қосылуы» деген сөзден шыққан. Өзенді моравиялық үндістер «Тиохуйода» деп те атаған. Бір кезде бұл қалаға дейін жететін Онондага деп аталған, ал Тейогагога – тағы бір ерте атауы. Ол Сиракуз қаласының оңтүстік-шығысында, Нью-Йорк штатының солтүстігінде екі тармақтан бастау алады, соның ішінде Шығыс тармағы кейде негізгі тармақ деп есептеледі. Батыс тармағының ұзындығы 25 км, ол Талли көлінен шығып, Таллиден оңтүстікке қарай 3 км қашықтықта, Ондога және Кортленд округтерінің шекарасында ағып түседі және оңтүстікке қарай ағады. Талли аңғары – бұрынғы мұздық кезеңде солтүстікке қарай ағып, Онтарио өзеніне (бұрынғы Онтарио көлі) құйылатын өзеннің алдындағы аңғары. Талли маңында мұздықтар шегіну кезінде аңғарда көл пайда болу үшін мұздық бөгеттер қалыптасты. Бір кезде мұздың еруінен алдыңғы жағының шегінуі мұздықтың алға жылжуымен теңдесіп, тұтқынға алынған тау жыныстары, қиыршық тас және құм көлге шөгінді. Бұл үлкен көлемдегі материал аңғардың шамамен жартысын толтырып, ағыстың бағытын оңтүстікке бұрды. Ол Таллиден Кортлендке дейін мол шағыл қалдырды, оның бір бөлігі 81-ші тас жолының құрылысында қолданылды. Шағыл сонымен қатар аймақтағы маңызды су жинағыш қабатты құрайды. Талли көлі – мұздықтардың арасындағы үлкен мұз кесегінің еруінен пайда болған мұздық қазан. Мұз еріген кезде жер құлап, көл пайда болды. Шығыс (негізгі) тармағының ұзындығы 34 км, ол солтүстік-шығыс Кортленд округінде Тионьога сағасы мен Батыс Тионьога сағасының қосылған жерінен басталады. Шығыс тармағы оңтүстік-батысқа қарай ағып, Кортлендте Батыс тармағымен қосылады. Содан кейін Тионьога өзені оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Уитни Пойнттан солтүстік-шығыстан Otselic өзенін қабылдайды. Ол Бингемтоннан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 16 км қашықтықта орналасқан Чененго Форкста солтүстік-батыстан Чененго өзенімен қосылады.
The Tioughnioga River (/t//aɪ//.//ə/'/n//oʊ//ɡ//ə/) is a 34.2 mile (55 km) tributary of the Chenango River in central New York in the United States. It drains a dissected plateau area east of the Finger Lakes at the northernmost edge of the watershed of the Susquehanna River. The name comes from a native word for "forks of the river" or "meeting of waters". The river was also called "Tiohujodha" by the Moravian Indians. At one time it was called the Onondaga, as leading to that town, and Teyoghagoga was another early form. It rises in two branches in upstate New York southeast of the city of Syracuse, with the East Branch sometimes regarded as the main branch. The West Branch, 15.6 mile (25 km) long, issues from Tully Lake, approximately 2 mile (3 km) south of Tully on the Onondaga Cortland county line, and flows south. The Tully Valley is a preglacial valley of a northward flowing river that flowed into the Ontarian River (preglacial Lake Ontario). Near Tully, during the glacial retreat, the valley was dammed by ice to form a lake. For a period of time the retreating of the front by melting matched the forward movement of the glacier, so that the captured rock, gravel and sand was deposited into the lake. This huge quantity of material approximately half filled the valley, and reversed the flow direction to the southward. It left enormous quantities of gravel from Tully to Cortland, some of which was used as building material for Interstate 81. The gravel also forms a major aquifer for the area. Tully Lake is a glacial kettle, being formed by a large chunk of ice that was buried in the glacial debris. As the ice melted the land collapsed, causing a lake to form. The East (main) Branch, 21.4 mile (34 km) long, rises in northeastern Cortland County at the confluence of Tioughnioga Creek and the West Branch Tioughnioga Creek. The East Branch flows southwest, receiving the West Branch at Cortland. The Tioughnioga River then flows south southeast, receiving the Otselic River from the northeast at Whitney Point. It joins the Chenango from the northwest at Chenango Forks, approximately 10 mile (16 km) northeast of Binghamton.