Кіріспе

Қабынуды азайтатын немесе басатын зат – қабынуға қарсы немесе флогистикалық қасиет, қабынуды немесе ісінуді азайтатын заттың немесе емдеудің қасиеті. Қабынуға қарсы дәрілер, сондай-ақ қабынуды басатын дәрілер деп те аталады, жалғыл ауырсық басатын дәрілердің шамамен жартысын құрайды. Бұл дәрілер қабынуды азайту арқылы ауырсықты емдейді, опиоидтардан өзгеше, олар миға ауырсық сигналын жеткізуді тежейді, орталық нерв жүйесіне әсер етеді.

Стероидті емес қабынуға қарсы дәрілер

Стеридті емес қабынуға қарсы препараттар (СНҚП) циклооксигеназа (COX) ферментіне қарсы әрекет ету арқылы ауырсынды басады. COX ферменті өздігінен простагландиндерді синтездеп, қабыну процесін тудырады. Жалпы алғанда, СНҚП простагландиндердің синтезделуіне кедергі келтіретін болғандықтан, қабыну мен одан туындайтын ауырсынды азайтады немесе толық жояды. СНҚП-ның аса таралған мысалдары – аспирин, ибупрофен және напроксен. Жаңа, спецификалық COX тежегіштері дәстүрлі СНҚП-дан бөлек жіктеледі, бірақ олардың әрекет ету механизмі ұқсас болуы мүмкін. Алайда, қабынуға қарсы препараттармен жиі байланысты болатын, бірақ қабынуға қарсы әсері жоқ анальгетиктер де бар. Мысалы, парацетамол (АҚШ-та ацетаминофен деп аталады). СНҚП-дан айырмашылығы, олар COX ферменттерін тежеу арқылы ауырсыну мен қабынуды азайтады, ал парацетамол 2006 жылдан бері эндоканнабиноидтардың кері сіңуін тежейтіні анықталды, бұл тек ауырсынуды басады және қабынуға минималды әсер етеді; сондықтан парацетамол кейде клиникалық жағдайда СНҚП-мен (опиоидтардың орнына) біріктіріліп, СНҚП-ның ауырсынды жеңілдету тиімділігін арттыру үшін қолданылады, сонымен қатар СНҚП-ның жарақат/ауруды бақылайтын қабынуды азайту әсерін де қамтамасыз етеді (бұл эффект опиоид/парацетамол комбинацияларында байқалмайды).

Жанама әсерлер

Ұзақ мерзімді НҚҚС (НСАҚД) қолдану асқазан эрозиясына әкелуі мүмкін, ол асқазан жарасына ұласуы және ерекше жағдайларда, қатты қан кетуге, соның салдарынан өлімге дейін соқтыруы мүмкін. 16-45 жас аралығындағы ересектерде НСАҚД қолданудан туындаған асқазан-ішек жолы қан кетуінен өлімге ұшырау қаупі 12 000-нан 1-ге тең. 75 жастан асқандарда бұл қауіп шамамен 20 есе артады.

Антилейкотриендер

Антилейкотриендер - лейкотриенге байланысты ферменттердің ингибиторлары (арахидонат 5-липоксигеназа) немесе лейкотриен рецепторларының антагонисттері (цистеинил лейкотриен рецепторлары) болып жұмыс істейтін, осылайша осы қабыну медиаторларының әсеріне қарсы тұратын қабынуға қарсы препараттар. Олар анальгетикалық эффект үшін қолданылмаса да, астма және СЖСА (әрекетсіздікпен байланысты тыныс жетіспеу синдромы) сияқты өкпе қабынуымен байланысты ауруларды емдеуде кеңінен қолданылады, сондай-ақ аллергиялық ринитте синустың қабынуына да қолданылады. Сонымен қатар, олар мидың қабынуымен байланысты аурулар мен жарақаттарда (мысалы, Паркинсон ауруы) қолдану мүмкіндігі зерттелуде.