Кіріспе

Алабама штатындағы өзен, АҚШ. Қара жауынгер өзені – АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы, Батыс-орталық Алабамадағы су жолы. Өзен Аппалачи тауларының оңтүстік шеттерінен басталып, 286 км қашықтықты жүріп Томбигби өзеніне құяды, Қара жауынгер – оның негізгі саласы. Өзен Миссисипи тайпасының басшысы Тускалузаның құрметіне аталған, оның аты мускоги тілінде «Қара жауынгер» деген мағынаны білдіреді. Қара жауынгер өзенінің барлық ағысы бойында бірнеше шлюздер мен бөгеттер орналасқан, олар ішкі су жолы үшін кезекті қамтамасыз етумен қатар, гидроэлектр энергиясын, ішуге жарамды және өнеркәсіптік суды да қамтамасыз етеді. Олар Банкхед көлінің екі тармағы болып бірігеді, ол Банкхед шлюзі мен бөгетімен құрылған өзеннің жоғарғы бөлігіндегі тар су қоймасы.

Жол қиылыстары

Таскалуза округінің шегінен тыс Қара Жауынгер өзенінен көлік құралдарымен өтуге үш ғана мүмкіндік бар. Таскалуза округінде жеті мүмкіндік бар, бірақ олардың ешқайсысы Таскалузадағы Пол Брайант көпірінен ағысқа қарсы жатпайды.

Тарих

Өзеннің уақыт өте келе қолданылған басқаша атауларына Апотака Хача өзені, Бэнс өзені, Канебрейк немесе Койнбрейк өзені, Чокта өзені, Пафальяя өзені, Патагахатче өзені, Таскалуза өзені, Тускалуза өзені және Жауынгер өзені жатады. Тарихи тұрғыдан, өзен Таскалуза қаласынан жоғарыда Жауынгер өзені, ал Таскалузадан төменде Қара Жауынгер өзені деп аталған. Бұл атаулар ресми түрде қолданылмаса да, көпшілік және кейде мемлекеттік органдар оларды жиі пайдаланады. Дегенмен, Банкхед көлінен оңтүстікке қарайғы өзеннің ресми атауы – Қара Жауынгер өзені. Орталық Алабамадағы көмір өнеркәсібін дамыту мақсатында, АҚШ үкіметі 1880 жылдары 17 шлюз бен бөгеттен тұратын жүйені салуға кірісті. Алғашқы 16 шлюз бен бөгет өзен жағалауынан және өзен төселінен алынған құмтастан салынды. Үлкен тас блоктары балға мен кескішпен қолмен пішіндіріліп, шлюздер мен бөгеттерді құрастыруға қолданылды, және осы бөгеттердің кейбіреулері 1960 жылға дейін пайдаланылды. Тас шлюздердің шеберлігінің бір мысалы – Таскалузадағы Джек Уорнер паркіндегі Университет саябағында көрініс тапқан. 3-ші шлюздің (кейін 12-ші шлюз деп қайта аталған, қазіргі уақытта көбінесе бөлшектелген) жағалық қабырғасы – 1800 жылдардың соңындағы осы өңделген тастан салынған ескі бөгеттердің соңғы қалдығы. 1915 жылы аяқталған бетон бөгет, 17-ші шлюз (Джон Х. Банкхед шлюзі мен бөгеті) – бастапқы бөгеттердің соңғы және жалғыз сақталған нысаны. Ол жылдар бойы ағып кету қақпаларын қосу және екі сатылы көтергішті үлкен бір сатылы көтергішпен алмастыру арқылы жаңартылды. 17-ші және Холт шлюзі мен бөгеті Батыс-Орталық Алабама аймақтарын электрмен қамтамасыз ететін Алабама Энергия компаниясына тиесілі гидроэлектр станцияларына ие. Бұл шлюздер мен бөгеттер жүйесі Қара Жауынгер өзенін бойлық бағытта жүзе алатындай етіп жасады және ол Мексика шығанағын Бирмингеммен байланыстыратын кеңейтілген жүйенің бөлігі болып табылатын АҚШ-тағы ең ұзын арналанған су жолдарының бірі болып табылады. Бирмингем "Оңтүстік Питтсбургы" атанды, темір және болат өнімдерін Қара Жауынгер өзені арқылы Панама каналы арқылы АҚШ-тың батыс жағалауына және әлемге экспорттады. Жоғары сапалы көмір Мобилге кемемен жеткізіліп, содан кейін әлемнің түкпір-түкпіріне тасымалданады, бұл Мобилді Оңтүстік-Шығыс штаттарындағы ең ірі көмір портына айналдырды. Батыс-Орталық Алабамадағы көмір өндіру және өңдеу саласы ірі жұмыс берушілердің бірі болып табылады және әлемнің энергия қажеттіліктері үшін маңыздылығын сақтап қалады. Бүгінде Қара Жауынгер өзеніне төнетін ең үлкен қауіп – тұнбалану, яки лайлану, оның басты себептері құрылыс жобалары, орман шаруашылығы және кен өндіру операциялары, сондай-ақ жолдарды салу және күтіп ұстау болып табылады.