Кіріспе

Ағылшын ақыны, жазушысы, зерттеушісі, оқиғашысы және саяхатшысы (1843-1926)

Чарльз Монтегю Доути (19 тамыз 1843 – 20 қаңтар 1926) – ағылшын ақыны, жазушысы, зерттеушісі, оқиғашысы және саяхатшысы. Ол ең көп танымал 1888 жылғы екі томдық «Арабияның шөл даласындағы саяхат» атты саяхат кітабымен белгілі.

Ерте өмір және білім

Реверенд Чарльз Монтегю Доутидің ұлы, Саксмундхам қаласына жақын Саффолк графтығындағы Тебертон Холлдан және Рев. құрметті Фредерик Хотэмнің қызы, Деннингтон, Суффолктан (содья және саясаткер Бомонт Хотэмнің ұлы, 2-ші барон Хотэм) Доути Тебертон Холлда дүниеге келді және Лэлехам мен Элстридегі жеке мектептерде, сондай-ақ Портсмуттегі Корольдік теңіз флоты мектебінде білім алды. Ол Уимблдондағы Король колледжі мектебінде оқыды, Кеймбридждегі Гонвилл және Каиус колледжіне қабылданды, содан кейін Кеймбридждегі Даунинг колледжіне ауысты, одан 1866 жылы бакалавр, ал 1869 жылы Каиустен магистр дәрежесін алды.

Мансап

Доути ең әйгілісі 1888 жылы жарық көрген «Arabia Deserta саяхаты» атты екі томдық кітабымен танылады. Кітап жарық көрген кезде көп әсер етпесе де, уақыт өте келе, амбициялы саяхат әдебиетінің эталонына айналды, оның тілі де, мазмұны да бағалы деп есептелді. Т.Э. Лоуренс кітапты қайта тауып, 1920 жылдары қайта басылымға шығарды, өзі сүйіспеншілікпен жазылған кіріспе жазды. Содан бері кітап басылып, қайта-қайта басылымнан түсіп отырады. Кітап Доутидің Арабия шөлдеріндегі саяхаттары мен оның ашқан жаңалықтарын кеңінен баяндайды. Оның стилі король Джеймс Киелі кітабымен салыстырылады, бірақ елизавета және виктория дәуірінің стильдерінің қосылуы кейбір сынға ұшырады. Кітапты жоғары бағалаған авторлардың қатарында британдық жазушы Генри Грин бар, оның «Апология» атты Доути туралы эссесі «Қоршаудан құтылу» жинағында жарияланды. Джон Апдайк Гриннің «Махаббат; Өмір; Кешкі той» романдары жинағына жазған кіріспесінде атап өткендей, Гриннің романдары Доути кітабының тікелей стильдік ықпалында болған. Доутидің 1906 жылы алты томдық «Британиядағы таң» атты эпикалық поэмасы Лора (Райдинг) Джексон мен Шлайлер Б. Джексонның жобасына дайындық негізін және идеалды ұсыныс берді. Джексондар Доутидің еңбегін тілдік түсінігі арқылы мағынаға қол жеткізудің үлгісі деп бағалады, оның сөздерді таңдаудағы сақтығын, Шекспирге дейінгі ағылшын тілін «әдеби емес, негізінен тілдік» себептермен бағалауын атап өтті. Джексондардың кітабының бірнеше бөлімдері Доутидің тілдік сақтығы мен ой-өрісін зерттейді. Ол 1912 жылы Корольдік географиялық қоғамның Құрылтайшы медалімен марапатталды, саяхаттары мен жазбалары үшін. Эдвард Саид Доутиді 19 ғасырдың соңындағы шығыстану стилінің дамуына үлкен үлес қосқан тұлға деп сипаттайды. Саид оны Т.Э. Лоуренс, Гертруд Белл, Дэвид Джордж Хогарт, Сент Джон Филби, Марк Сайкс және сэр Рональд Сторрз сияқты шығыстанушылар қатарына қойып, былай деп жазады: «Олардың әрқайсысы Шығысқа, Исламға немесе арабтармен жеке кездесуден туған, өзіне тән көзқарасы бар екеніне сенді; олардың әрқайсысы Шығыс туралы ресми білімге деген жалпы жеккөрушілікті білдірді. Бірақ соңғы салдарында олардың барлығы Шығысқа деген батыстың дәстүрлі қарсылығы мен қорқынышын білдірді».

Жеке өмір

1886 жылы Доути генерал сэр Уильям Монтегью Скотт Макмердоның қызы Каролина Амелияға үйленді. Олар Дороти Сьюзанның (1892–1962) және Фредерика ("Фреда") Гертруда Доутидің (1895–1972) – мүсінші және керамист – ата-анасы болды. Доути, Виктория орденінің иегері, подполковник Чарльз Доути Уайлидің және оның кіші інісі, әскери контр-адмирал Генри Монтагу Доутидің туысы болды. Доути 1926 жылғы 25 қаңтарда Голдерс Грин крематорийінде кремацияланды, ал оның күлі Храмның 1-бөліміне (тақта 2610) қойылды.

Анықтамалар және қосымша оқу

Ің жақын туысы, Джон В. Ағылшын әдебиетінің қысқаша биографиялық сөздігі, 1910. Хогарт, Д. Г. Чарльз М. Доутидің өмірі, 1928. Кирк, Джон Фостер. Аллибоунның ағылшын әдебиеті және британдық және американдық авторлар туралы сын сөздігіне қосымша, 1891. Эдвард Гарнеттің құрастыруымен және кіріспесімен Арабиядағы саяхаттар. Дакуорт және компаниясы, 1908. Эдвард Гарнеттің таңдаған Арабия Deserta-дан үзінділер. Джонатан Кейп, 1931. "Мырза С. М. Доути". Табиғат 117: 204 (1926).