Кіріспе

Құрама Штаттар Қарулы Күштерінің бұрынғы әскери басқаруы (1951–2006)

Исландия қорғаныс күштері (; IDF) – 1951 жылдан 2006 жылға дейін Құрама Штаттар Қарулы Күштерінің әскери басқаруы болды. НАТО-ның өтінішімен құрылған Исландия қорғаныс күштері, АҚШ Исландияның қорғанысын қамтамасыз ету туралы келісімге қол қойғаннан кейін құрылды, себебі Исландияның өзінің қорғаныс күштері шектеулі болған.

Ұйым

IDF ресми түрде Кефлавик әскери-әуе базасында орналасқан, бірақ оның базасы Кефлавик маңындағы Миднесхейдиде болған. Исландия қорғаныс күштерінің қолбасшысы – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің контр-адмиралы, одан басқа үш лауазым мен рөлі болған: Исландия секторының су астына қарсы күрес тобының (CTG 84.1) қолбасшысы, Кефлавик флотының әуе күштерінің қолбасшысы және НАТО-ның Исландия аралдық командасы. Fleet Air Keflavik (COMFAIRKEF) қолбасшысы – Исландиядағы жоғары әскери қолбасшылық, тағайындалған әскери бөлімдердің жедел дайындығына жауапты. Кефлавик флотының әуе күштерінің командирі – барлық Әскери-теңіз күштерінің және су астына қарсы соғыс операцияларының операциялық командирі болған. Әкімшілік тұрғысынан COMFAIRKEF, Норфолк қаласында орналасқан АҚШ Атлантикалық флотының Әскери-әуе күштерінің командиріне есеп берген. IDF ұзақ жылдар бойы Америка Құрама Штаттарының Атлантикалық қолбасшылығының бағынышты біріктірілген командасы болды, кейін АҚШ Бірлескен күштерінің қолбасшылығының бақылауына өтті. 2002 жылдың қазанынан таратылғанға дейін ол АҚШ Еуропалық қолбасшылығының бақылауында болды. IDF құрамында АҚШ Әскери-теңіз күштері, АҚШ Теңіз жаяу әскерлері және АҚШ Әуе күштерінің қызметкерлері, сондай-ақ жергілікті исландтық азаматтар болған. Бұған қоса, осы командаға бірнеше армия және жағалау күзетінің қызметкерлері қосылған. 1951 жылдан 1959 жылға дейін Исландия үкіметі АҚШ-тың афроамерикандық әскерлерін Исландияда орналастыруға құпия тыйым салған. Бұл тыйым 1959 жылдың соңында жарияланды. 1961 жылы Исландия үкіметі бұл саясаттан біршама бас тартып, "қорғаныс күштеріне үш немесе төрт афроамерикандық сарбазды қосуға қарсы емес екенін, бірақ олардың мұқият таңдалатынына үміттенедінін" мәлімдеді. 1960 жылдар бойы афроамерикандық әскерлердің саны біртіндеп өсті және барлық шектеулер 1970 немесе 1980 жылдары бейресми түрде алынып тасталған болуы мүмкін. Исландия қорғаныс күштеріне әр түрлі өлшемдегі 25-тен астам командалар қосылған. Штаттық құрам жылдар бойы өзгергенімен, ол шамамен 1350 АҚШ әскери қызметшісін (резервтегілерді қоспағанда), Қорғаныс министрлігінің 100 азаматтық қызметкерін және 650 исландиялықты, оның ішінде жергілікті әскери өрт сөндіру тобында әскери дайындықтан өткен азаматтар мен өрт сөндірушілерді, сондай-ақ Норвегия, Дания, Канада, Нидерланды және Ұлыбританиядан келген әскери қызметкерлерді қамтыды, олар NAS Keflavik-те жұмыс істеді. АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің контингенті құрлықтық қорғанысқа жауапты болды. АҚШ Әуе күштерінің бөлімшесі 85-ші топ болды. Исландияда орналасқан әуе күштері АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Атлантикалық патрульдік қанаттарынан алға орналастырылған P-3 Orion патрульдік эскадрильясын және 85-ші топтың F-15 ұшақтарын қамтыды. 1996 жылы Jane's Defence Weekly журналына берген сұхбатында Кефлавик флотының операциялық офицері, командир Деннис Корриган: "Кефлавик – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері үшін P-3 және USAF F-15 ұшақтарымен жұмыс істейтін жалғыз орын. Біз бірлескен тактикалық доктринаны әзірледік: F-15 әуеде басымдықты қамтамасыз етеді, ал P-3 өз жұмысын атқаруға мүмкіндік алады, ол тау-кен өндіру, су астына қарсы соғыс немесе басқа да нәрсе болсын" деді. 1994 жылға қарай Атлантикалық патрульдік қанаттар жеті эскадрильяға дейін қысқартылғандықтан, NAS Roosevelt Roads және Sigonella-дағы міндеттемелер қайта бөлінді, ал Кариб теңізіндегі патрульдік қанаттар, Тынық мұхиты Сицилияда P-3 ұшақтарының толық құрамын қамтамасыз етуге көшті.

Жаттығулар

"Скандинавиялық қалқан-II" операциясы 1992 жылдың жазында өтті. Бес жыл бұрынғыдай, 94-ші армия резервтік командасының бөлімшелері; негізінен 187-ші жеке жаяу әскер бригадасы, 167-ші корпустық қолдау тобы және оларға бағынышты батальондар мен роталар; Канадалық қарулы күштерінің Гагетаун базасына дислокацияланды, Оңтүстік Нью-Брансуик провинциясы. 1992 жылғы жаттығудың бір бөлігі – жолақты жаттығулар, бұл АҚШ Армиясының күштерінің "Батыл серпіліс" бағдарламасы аясында бөлімдердің жауыгерлік тапсырмаларын орындау шеберлігін арттыруға бағытталған шара еді. "Солтүстік викинг" операциясы – Исландияны қорғауға арналған жаттығулар сериясы, бірнеше жыл бойы екі жылда бір рет өткізіліп келді. 2006 жылы олардың жиілігі артты.

Аяқтау

2006 жылдың 15 наурызында АҚШ-тың Исландиядағы елшісі Кэрол ван Ворст АҚШ-тың 2006 жылдың қыркүйегінің соңына дейін Исландия қорғаныс күштерін қайтарып алу туралы шешімін жариялады. 30 қыркүйекте американдық әскерилер Кефлавиктен соңғы төрт әуе күшінің истребителін және құтқару тікұшақ эскадрильясын шығарды. NAS Кефлавик жабылып, американдық әскерилер Исландияны тастап кеткенімен, АҚШ одақтасын қорғауға жауапкершілікті сақтайды және Кефлавиктегі нысандар, егер "жедел әскери күштерді күшейту" қажет деп табылса, қолжетімді болады. Исландиялық қорғаныс компаниясы Kögun (қазір Advania құрамында) АҚШ Әскери-теңіз күштерінің коммуникациялық жабдықтары мен қалдырылған нысандарын пайдалану және күту бойынша келісімшарт жасады. 2016 жылдың ақпан айында АҚШ Әскери-теңіз күштері Ресейдің су асты қайықтарын бақылау үшін Исландияға оралатындығы туралы хабарланды.