Кіріспе

Исландия 1918 жылы Дания Корольдігімен жеке одақта егемен елге айналғанда сыртқы істерін өз бақылауына алды. Толық тәуелсіз мемлекет ретінде Исландия 1918 жылы Ұлттар Лигасына қосыла алатын еді, бірақ шығын шығару себептерімен одан бас тартты. Бастапқыда сыртқы қатынастардың көп бөлігін жүзеге асыру үшін Даниямен келіссөздер жүргізді, толық бақылауды сақтап қалды. Дания 1919 жылы Исландияға дипломатиялық өкіл (елші) тағайындады, ал Исландия 1920 жылы Копенгагенде елшілік ашты. 1940 жылдың сәуір айында Дания нацистік Германияның оккупациясына түскенде және екі ел арасындағы байланыс үзілгенде Исландия өз Сыртқы істер қызметін құрды. Исландия Республикасы 1944 жылы құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Исландияның сыртқы істер қызметі баяу дамыды, бірақ 1990 жылдардың ортасынан кейін қарқынды өсті. Исландияның ең жақын қарым-қатынастары Скандинавия елдерімен, Еуропалық Одақпен және АҚШ-пен. Исландия 1946 жылдан бері Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі болып табылады. 1951 жылдан 2006 жылға дейін Исландияда американдық әскери база мен әскерлер орналасқан. Суық соғыс кезінде Исландия АҚШ-пен тығыз, бірақ керіс қарым-қатынаста болды, бұл кейбір ғалымдарды Исландияны "қарсыласатын одақтас" және "тартыншақ одақтас" деп сипаттауға әкелді. 2000 жылы Баренц теңізінде балық аулау құқықтарына байланысты Норвегия және Ресеймен туған келіспеушіліктер сәтті шешілді.

Киттер аулау

Кейбір экологиялық қорғаушылар Исландияның 1992 жылғы маусым айында Халықаралық кит аулау комиссиясынан (IWC) шығуына алаңдады. Бұл IWC ғылыми комитетінің белгілі бір түрлерді аулауды қауіпсіз жағдайда қайта бастауға болатынын анықтағаннан кейін, кит аулауға тыйым салуды алып тастау туралы IWC шешіміне қарсы наразылық ретінде жасалған. Сол жылы Исландия Норвегия, Гренландия және Фарер аралдарымен бірлесіп, теңіз сүтқоректілерін қорғау, басқару және зерттеу жөніндегі жеке комиссия құрды. Осыдан бері Исландия ғылыми мақсатта кит аулауды қайта бастады және 2002 жылғы қазан айында IWC-ге қайта қосылды. 2006 жылғы 17 қазанда Исландияның Балық шаруашылығы министрлігі 39 китті коммерциялық мақсатта аулауға рұқсат берді. 1 қарашада 25 мемлекет Исландия үкіметіне коммерциялық кит аулауды қайта бастауына байланысты ресми дипломатиялық наразылық білдірді. Бұл наразылыққа Ұлыбритания жетекшілік етті, ал Финляндия және Швеция сияқты елдер қолдау көрсетті.

Посткеңестік мемлекеттерді тану

Исландия 1990-1991 жылдары КСРО-дан қайта тәуелсіздік алған Литва, Латвия, Эстония, Грузия, Армения және Әзірбайжанның тәуелсіздігін алғаш мойындаған ел болды. Сол сияқты, ол Черногорияның Сербиямен бұрынғы одағынан тәуелсіздігін мойындаған алғашқы ел де болды. Исландия Хорватияны да алғашқы болып 1991 жылдың 19 желтоқсанында мойындады. Маңыздысы, Исландия 2011 жылы Палестинаны мойындаған алғашқы батыс мемлекеті болды. Исландия Босния мен Косоводағы НАТО әскерлеріне, Босниядағы полицияға, сондай-ақ босниялық/косовтық жаңару, қоныс аудару және гуманитарлық көмек шараларына жан басына шаққандағы ең көп үлес қосқан скандинавиялық ел болып табылады.

Халықаралық ұйымдарға мүшелік

Исландия келесі ұйымдардың мүшесі: Солтүстік Атлантика шарты ұйымы; Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы; Халықаралық қылмыстық сот; Халықаралық қайта құру және даму банкі; Халықаралық даму қауымдастығы; Халықаралық қаржы корпорациясы; Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы; Еуропалық экономикалық аймақ; Еуропа еркін сауда қауымдастығы; Еуропа кеңесі; Халықаралық қылмыстық полиция ұйымы; және Біріккен Ұлттар Ұйымы, 1946 жылдың 19 қарашасынан бастап, сондай-ақ оның көптеген мамандандырылған мекемелері, оның ішінде Халықаралық валюта қоры, Дүниежүзілік сауда ұйымы, Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы, Халықаралық атом энергиясы агенттігі, Халықаралық азаматтық авиация ұйымы, Халықаралық еңбек ұйымы, Халықаралық теңіз ұйымы, Халықаралық телекоммуникация одағы, Біріккен Ұлттар Ұйымының білім беру, ғылыми және мәдени ұйымы, Дүниежүзілік пошта одағы, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым және Халықаралық кит аулау комиссиясы. 1918 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Исландияға Ұлттар лигасына қосылу мүмкіндігі берілді, бірақ негізінен шектеулі әкімшілік ресурстарға байланысты одан бас тартты. Исландия 1945 жылы БҰҰ-ға қосылды, бірақ тұрақты миссия құру үшін 1965 жылға дейін күтті. Халықаралық валюта қорында Исландия Дания, Финляндия, Норвегия, Швеция, Латвия, Литва және Эстониямен бірге Халықаралық валюта қорының 24 мүшелі атқару кеңесінің Солтүстік Балтық сайлау округіндегі құрамында болады.

Рокэлл

Исландия, бір жағынан Даниямен (Фарер аралдарының атынан), екінші жағынан Ұлыбританиямен және Ирландиямен Солтүстік Атлантиканың Хаттон-Роколл аймағындағы континенттік шельфке қатысты таластар бойынша дауласып жатыр, бұл дау БҰҰ-ның Теңіз құқығы жөніндегі 1982 жылғы конвенциясына негізделген. Исландияның талабы басқа үш елдің талап еткен аумағының көп бөлігін қамтиды, тек Ирландияның талабындағы оңтүстік-шығыс бұрышындағы шағын бөлігін қоспағанда, ал Фарер аралдары Ұлыбритания мен Ирландия талап еткен аумақтың көп бөлігіне талап қояды. Төрт елдің арасында келіссөздер жалғасуда, олар 2009 жылдың мамыр айына дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Континенттік шельфтің шектері жөніндегі комиссиясына бірлескен ұсыныс енгізуді үміттенеді.

Депозиттерді сақтандыру

ICESSAVE банкінің құлдырауынан кейін және 2008–2011 жылдар аралығындағы Исландияның қаржы дағдарысын тудырғаннан кейін, Ұлыбритания мен Нидерланды банк клиенттерінің салымдарын кепілдендіруді ұсынды. Олар содан кейін Исландиядан өтемақы талап етті, ол 2010 және 2011 жылдары мәселе бойынша референдум өткізді, екеуі де сәтсіз аяқталды. Екі үкімет осы мәселені Еуропалық соттарға жеткізіп, оларға тиесілі деп санайтын өтемақы алуға тырысатындарын мәлімдеді. 2013 жылдың қаңтар айында ЕЭҚА соты Исландияны барлық айыптаулардан ақтатты.

Еуропалық Одақ өтінімі

Исландия өзінің дамуы барысында Еуропалық Одақпен (ЕО) тығыз қарым-қатынаста болды, бірақ одан тыс қалды (оның орнына Еуропалық еркін сауда аймағына немесе ЕҚЫҰ-ға қосылды). 1972 жылы екі тарап еркін сауда туралы келісімге қол қойды және 1994 жылы Исландия Еуропалық экономикалық аймаққа қосылды, бұл өзіне және басқа да ЕО-ға жатпайтын мемлекеттерге ЕО-ның ішкі нарығына қол жеткізуге мүмкіндік берді, ал Исландия қаржыны үлестіріп, тиісті салаларда ЕО заңдарын қолдануға міндеттенді. ЕО – 2008/9 жылдары тауарлар, қызметтер және тікелей шетелдік инвестициялар бойынша саудадағы орасан зор артықшылыққа ие болған Исландияның ең маңызды сауда серіктесі. Исландия сонымен қатар Шенген аймағына (сондай-ақ полиция және сот органдарының ынтымақтастығына) қатысады және кейбір Еуропалық Одақ агенттіктерінде дауыс беру құқығы жоқ өкілдікке ие. Дегенмен, 2008 жылы Исландиядағы қаржылық дағдарыстан кейін ол ЕО-ға және евро аймағына мүшелікке ұмтылыс жасады. Исландия 2009 жылғы 16 шілдеде мүшелікке өтініш берді, ал келіссөздер 2011 жылғы 17 маусымда ресми түрде басталды. Келісімге қол жеткеннен кейін, қосылу шарты барлық ЕО мемлекеттері тарапынан ратификациялануы керек және Исландияда ұлттық референдумда қаралуы тиіс. Өтініш берілгеннен бері халықтың қолдауы төмендеді және исландтық балық шаруашылығына қатысты күрделі мәселелер келіссөздерді тоқтатуы мүмкін. Алайда, исланд үкіметі Еуропалық Одақтың Норвегиямен бұрынғы келіссөздерінде көрсеткен икемділігіне сүйене отырып, келісімге қол жеткізуге сенімді. 2014 жылы Исландия Еуропалық Одаққа қосылу туралы өтінішін тоқтатты.

Келісілген хаттама

Келісілген минут – АҚШ-тың Исландиядағы әскери присуттілігінің сипатын регламенттеген заң. Келісілген минут соңғы рет 2001 жылы қайта жаңартылды. Сол кезде АҚШ Әуе күштері Кефлавик базасында төрттен алтыға дейін іске қосушы ұшақтарды ұстауға міндеттенді, олар тікұшақпен құтқару жасау тобымен қамтамасыз етілді. Әуе күштері шығындарды азайту мақсатында 2003 жылы қалған төрт ұшақты алып тастау жоспарларын жариялады. Ұшақтарды алып тастау ісландтық тараптың ұшақтардың қалуын талап етуіне байланысты кейінге шегерілді. Жемісті нәтиже бермеген келіссөздер сериясынан және Исландия үкіметінің екі рет қайта құрылуынан кейін мәселе 2006 жылдың басына дейін тоқтап тұрды, содан кейін АҚШ Әуе күштері ұшақтарды шығаруға дайындық жүргізіліп жатқанын ресми түрде мәлімдеді. АҚШ ресми тұлғалары содан бері Исландияға әскери присуттілік қажет емес деп мәлімдеп келеді. АҚШ Әуе күштерінің кеткеннен кейін НАТО одақтастары әуе қорғау жұмыстарын жүргізіп жатыр.

Америка

Ел Дипломатиялық қатынастар орнатылған жылы Ескермелер1952 Аргентина Норвегияның Осло қаласындағы елшілігі арқылы Исландияға аккредиттелген. Исландия Аргентинаға Рейкьявиктегі Сыртқы істер министрлігі арқылы аккредиттелген және Буэнос-Айресте құрметті консулдығы бар.1979 Екі ел 1979 жылдың 9 сәуірінде дипломатиялық қатынастар орнатты. 2004 Екі ел 2004 жылдың 7 шілдесінде дипломатиялық қатынастар орнатты. Исландияның Оттавадағы елшілігі және Виннипегтегі бас консулдығы бар.1963 Чили Норвегияның Осло қаласындағы елшілігі арқылы Исландияға аккредиттелген. Исландия Чилиге Рейкьявиктегі Сыртқы істер министрлігі арқылы аккредиттелген.1981 Колумбия Швецияның Стокгольм қаласындағы елшілігі арқылы Исландияға аккредиттелген. Исландия Колумбияға Рейкьявиктегі Сыртқы істер министрлігі арқылы аккредиттелген.1956 Куба Швецияның Стокгольм қаласындағы елшілігі арқылы Исландияға аккредиттелген. Исландия Кубаға Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы тұрақты миссиясы арқылы аккредиттелген.2004 Екі ел 2004 жылы дипломатиялық қатынастар орнатты. Исландия Доминикада АҚШ-тың Нью-Йорктегі елшілігі арқылы өкілдік етеді. Екі елдің арасында геотермальды энергия саласындағы ынтымақтастық туралы келісім бар.2005 Екі ел 2005 жылдың 10 наурызында дипломатиялық қатынастар орнатты. Мексика Исландияға Копенгагендегі елшілігі арқылы аккредиттелген және Рейкьявикте құрметті консулдығы бар.4 маусым 1999 Екі ел 1999 жылдың 4 маусымында дипломатиялық қатынастар орнатты.2004 Исландия Парагвайда АҚШ-тың Вашингтондағы елшілігі арқылы өкілдік етеді. Парагвай Исландияда Ұлыбританияның Лондондағы елшілігі арқылы өкілдік етеді. 1967 Исландия Рейкьявиктегі Сыртқы істер министрлігі арқылы Перуге аккредиттелген және Лимада құрметті консулдығы бар. Перу Швецияның Стокгольм қаласындағы елшілігі арқылы Исландияға аккредиттелген.27 мамыр 2004 Екі ел 2004 жылдың 27 мамырында дипломатиялық қатынастар орнатты. Исландия Сент-Винсент және Гренадиндерде Нью-Йорктегі (АҚШ) Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы миссиясы арқылы өкілдік етеді.2004 Исландия Сент-Китс және Невисте Нью-Йорктегі (АҚШ) Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы миссиясы арқылы өкілдік етеді. 1991 Исландия Уругвайға Вашингтондағы (АҚШ) елшілігі арқылы аккредиттелген. Уругвай Лондондағы (Ұлыбритания) елшілігі арқылы Исландияға аккредиттелген және Рейкьявикте құрметті консулдығы бар.

Океания

Ел Дипломатиялық қатынастар орнатылған жайлы ескертулер1984 жыл Австралия Исландияға Данияның Копенгаген қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген. Исландия Австралияға Қытайдың Пекин қаласындағы елшілігі арқылы аккредиттелген. 25 қаңтар 1993 жыл Екі ел 25 қаңтар 1993 жылы дипломатиялық қатынас орнатты. 2004 жыл Екі ел 27 қыркүйек 2004 жылы дипломатиялық қатынас орнатты. 1988 жыл Исландия Қытайдың Пекин қаласындағы елшілігі арқылы Жаңа Зеландияға аккредиттелген және Окленд және Нельсон қалаларында құрметті консулдықтарды сақтайды. Жаңа Зеландияның Гаага қаласындағы (Нидерланды) елшілігі арқылы аккредиттелген. 2004 жыл Екі ел 15 қазан 2004 жылы дипломатиялық қатынас орнатты.