Исландия және Еуроодақ: Мүшелікке қатынас және қарым-қатынастар

Кіріспе

Исландия Еуропалық экономикалық аймақ туралы келісім және Шенген келісімі арқылы Еуропалық Одаққа тығыз байланысты, ЕО-ға мүше мемлекет еместігіне қарамастан. Исландия 2009 жылы мүшелікке үміткерлік білдірді. Сыртқы істер министрі 2015 жылы үміткерлікті тоқтату туралы хат жолдады.

Интеграциялау

Исландия Еуропалық еркін сауда қауымдастығының (ЕЭАҚ) мүшесі болып табылады, ол Еуропалық одаққа кірмейтін төрт еуропалық елдің бірігуі. Сонымен қатар, Исландия Еуропалық экономикалық аймақтың (ЕЭА) құрамына кіреді. ЕЭА арқылы Исландия дауыс беру құқығысыз кейбір Еуропалық одақтың агенттіктері мен бағдарламаларына қатысады, оның ішінде кәсіпкерлік, қоршаған орта, білім беру (Еразмус бағдарламасы да бар). Исландия Еуропалық одақпен сыртқы саясат мәселелері бойынша жиі кеңеседі және көбінесе Еуропалық одақтың сыртқы саясатын қолдайды. Исландия Еуропалық одақтың азаматтық бейбітшілік сақтау миссияларына да қатысады. Исландия Солтүстік елдердің паспорттық одағының мүшесі. Еуропалық Орталық Банктің 2012 жылғы мамырдағы конвергенция есебіне сәйкес, Исландия конвергенция критерийлерінің ешқайсысын қанағаттандырмады. Бір жыл өткен соң, ел дефицит критерийлерін орындады және ЖІӨ-ге қарыздың қатынасын азайта бастады, бірақ ЖІӨ-ге шаққандағы инфляция және ұзақ мерзімді мемлекеттік пайыздық ставкалар әлі де жоғары деңгейде болды.

2008 жылға дейінгі пікір

1995 жылдан 2007 жылға дейін консервативті Тәуелсіздік партиясы (Sjálfstæðisflokkurinn) және консервативті Прогрессивті партия (Framsóknarflokkurinn) үкіметтік коалициясы ЕО-ға қосылуға қарсы болды, ал оппозициялық Социал-демократиялық Альянс (Samfylkingin) мүшелік туралы келіссөздерді қолдады. 1994 жылы Социал-демократиялық партия (Alþýðuflokkurinn) өзінің саяси баяндамасында ЕО-ға қосылуға өтініш беру ниетін білдірген алғашқы исландтық саяси партия болды. Еуропалық одаққа мүшелікке деген қарсылығына қарамастан, Тәуелсіздік партиясы Еуропалық жобаға қатысумен байланысты кейбір шектеулерді қабылдауға мәжбүр болды. Исландия ЕЭА мен ЕАСТҚ-ға мүше болмауының салдарынан негізгі экономикалық мүдделеріне қауіп төндіретінін, ал Шенген келісіміне мүше болмауы исландиялық азаматтарға қиындықтар тудыратынын түсінді. Оның болжамы, әсіресе өз үкіметінің ішіндегі адамдардан, сынға ұшырады. Тағы бір бұрынғы премьер-министр Гир Х. Хаарде бірнеше рет Еуропалық одаққа мүшелікке қарсылығын білдірді, ол Холдор Асгримссонның сыртқы істер министрі қызметін атқарып тұрған кезінде де, премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін де осы пікірін сақтап қалды. Холдор Асгримссонның бұрынғы болжамына жауап ретінде Хаарде: "Мен бұл пікірмен келіспеймін. Біздің саясатымыз – көрінетін болашақта одаққа қосылмау. Біз тіпті мүшелікке түсуді де қарастырып жатқан жоқпыз", – деді. 2006 жылдың 31 наурызында Исландия университетінде өткен конференцияда сөйлеген сөзінде Гир Хаарде бірнеше рет айтқан сөзін қайталады: "Исландияның Еуропалық одаққа мүше болуын талап ететін ешқандай ерекше мүддесі жоқ". Осы сөзінде ол еуроны қабылдау Исландияның мүддесіне қайшы келетінін толыққанды түсіндірді. 2007 жылғы сайлаудан кейін Тәуелсіздік партиясы мен Социал-демократиялық Альянс мүшелікке өтініш бермеу саясатын ұстанатын жаңа коалиция құрды, бірақ Еуропалық одақтағы жағдайды бақылап, оған жауап беру жолдарын ұсынатын арнайы комитет құрды. Исландияның валютасының шектеулі болуына байланысты үкімет Еуропалық одаққа қосылмай-ақ евроны қабылдау мүмкіндігін қарастырды. Алайда, Еуропалық одақ Исландияның толыққанды мүше ел болмайынша Экономикалық және валюталық одаққа (ЭВО) қосыла алмайтынын мәлімдеді (евроны қолданатын басқа да Еуропалық одаққа жатпайтын мемлекеттердің барлығы бұрын мүше мемлекеттің валютасын қолданған, ол кейіннен евромен ауыстырылды).

From 1995 to 2007 the government coalition of the conservative Independence Party (Sjálfstæðisflokkurinn) and the conservative Progressive Party (Framsóknarflokkurinn), opposed joining the EU, while the opposition Social Democratic Alliance (Samfylkingin) supported membership negotiations. In 1994, the Social Democratic Party (Alþýðuflokkurinn) became the first Icelandic political party to include the intention to apply to join the EU in its policy statement. Despite this hostility towards EU membership, the Independence Party was forced to accept some of the constraints associated with participation in the European project. Iceland sought shelter provided by the EEA, EFTA and Schengen because non membership of the EEA and EFTA would have threatened its key economic interests, and non membership of Schengen would have imposed burdens on Icelandic individuals. His prediction received some criticism, not the least from people within his own government. Another former Prime Minister, Geir H. Haarde, has on a number of occasions stated his opposition to EU membership, both as Foreign Minister under Halldór Ásgrímsson and after taking office as Prime Minister. In response to Halldór Ásgrímsson's earlier prediction, Haarde said, "I don't share that point of view. Our policy is not to join in the foreseeable future. We are not even exploring membership." In a speech at a conference at the University of Iceland on 31 March 2006, Geir Haarde repeated what he had said on a number of occasions—that no special Icelandic interests demanded membership of the EU. In the same speech he further explained in detail why it would not be in the interest of Iceland to adopt the euro. Following the 2007 election, the Independence Party and the Social Democratic Alliance formed a new coalition with a policy of not applying for membership, but setting up a special committee to monitor the development within the EU and suggest ways to respond to that. Due to Iceland's limited currency, the government has explored the possibility of adopting the euro without joining the European Union. The EU, however, says that Iceland cannot join the Economic and Monetary Union (EMU) without becoming a full EU member state (all other non EU states that use the euro do so because they previously used a member state currency that was replaced by the euro).

2008 жылғы қаржы дағдарысының әсері

2008 жылдың 17 мамырында партия мүшелерінің отырысында Гир Харде, оның пікірінше, ЕО-ға қосылудың шығындары пайдасынан басым түседі, демек ол мүшелікке қарсы екенін айтты. Алайда, 2008 жылдың қазанында, Исландияның шетелдік зейнетақы қорының бір бөлігін елге қайтару мәселесін талқылаған кезде – Исландия 2008 жылдың қыркүйегіндегі қаржы дағдарысынан ауыр зардап шеккен болатын – кәсіподақтар жалақыны ұстап тұру шартымен Исландияның ЕО-ға мүшелікке үміткер болуын талап етті. 2008 жылдың 30 қазанында білім министрі Торгердур Катрин Гуннарсдоттер: «Исландия ұзақ мерзімді ұлттық мүдделерін анықтауы керек, ал оның бір бөлігі – валюталық жүйені қайта қарау, соның ішінде ЕО-ға өтініш беру мүмкіндігі» және мүшелікке өтінішті «айлар емес, апталар ішінде» талқылау қажет екенін мәлімдеді. Екі аптадан кейін, 2008 жылдың 17 қарашасында Тәуелсіздік партиясы 2009 жылдың күзінде емес, 2009 жылдың қаңтарында партиялық съезін өткізуді жариялады, ЕО-ға мүшелікке үміткер болу мүмкіндігін қайта қарастыру үшін. Прогрессивтік партия да қаңтарда съезгін өткізеді деп хабарлады, оған екі ЕО-ға қарсы депутат (партия жетекшісі де бар) кетіп, ЕО-ға өтініш беруге жақсы көзқарас білдірген депутаттармен алмастырылды. Прогрессивтік партия съезде ЕО-ға мүшелікке өтініш беруді қолдауға келісті, бірақ Исландияның балық аулау аймақтары мен басқа ұлттық ресурстарына толық құқығын талап ететін қатаң шарттармен. Қаңтарда Тәуелсіздік партиясы басқарған үкімет таратылғаннан кейін партия съезгін наурызға дейін кейінге шегерді. Съезд ақырында ЕО-ға мүшелікке қарсылығын сақтап қалды, бірақ мәселе басқалар тарапынан көтерілсе, ЕО-ға өтініш беру және алғашқы қосылу шарты референдумға салынуы керек екенін мәлімдеді. АҚШ 2008 жылғы экономикалық дағдарыстан кейін Исландияның қаржылық қолдау туралы өтінішін қабылдамады. Исландия Еуропалық Одақтан көмек сұрады, бірақ олар да оның өтінішін қабылдамады. Бұл Исландиядағы Еуропаға құлшынып қараушылардың ЕО-ны Исландияға қорғаныш ретінде насихаттау әрекеттеріне елеулі нұқсан келтірді. Еуропаға құлшынып қараушылар негізінен ЕО-ға мүше болудың және евроны қабылдаудың ықтимал экономикалық пайдасына назар аударды, тұтынушылар мен кәсіпорындар үшін арзан тауарлардың болуына және ауылдық аймақтар, ауыл шаруашылығы және туризм саласы үшін ЕО құрылымдық қорынан көмек алу мүмкіндігіне баса назар аударды. Алайда, ЕО-ның қауіпсіздікке жұмсақ қорғаныш беруші мемлекет екені туралы ештеңе айтылмады. Экономиканың жылдам қалпына келуінен және мүшелікке қарсы күшті ішкі оппозициядан кейін өтініш 2013 жылы тоқтатылды. Қазіргі уақытта Исландия үкіметі елді ЕО-ға қосылуға үміткер деп санамайды, бірақ өтінішін кері тартып алған жоқ. Исландияның Еуропалық экономикалық аймаққа (ЕЭА) және Шенгенге мүшелігі Исландияға ішінара саяси, экономикалық және әлеуметтік қорғаныш ұсынады, бірақ ол ЕО-ның толыққанды мүшелігінен екінші деңгейде. Исландияның ЕО-ға мүшелігі қазіргі ішкі және еуропалық жағдайда жүзеге асуы күмәнді. Исландияның қазіргі Еуропа саясатын өзгерту үшін күрт өзгерістер қажет. Әр мемлекеттің ішкі ерекшеліктерін ескеру, ықтимал қорғаныш қатынасының шығындары мен пайдасын толық түсіну үшін маңызды.

At a meeting of members of his party on 17 May 2008, Geir Haarde said that in his opinion the cost of joining the EU outweighed the benefits, and therefore he was not in favour of membership. However, in October 2008, during talks to repatriate a portion of Iceland's foreign invested pension funds—Iceland having been particularly hard hit by the financial crisis of September 2008—the unions demanded that Iceland apply for EU membership in return for wage restraint. On 30 October 2008, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, minister of education, said that "Iceland has to define its long term national interests and part of that is a revision of the currency regime, including a possible EU application" and that an application for membership needed to be discussed "in weeks rather than months". Two weeks later, on 17 November 2008, the Independence Party announced it would hold its party congress in January 2009 instead of Autumn 2009, to reconsider the possibility of applying for EU membership; the Progressive Party also announced it would hold its party congress in January, after two anti EU MPs (including the party leader) resigned and were replaced by MPs more positive towards EU application. The Progressive Party accepted at its congress to support application for EU membership but with very strict conditions including one demanding full authority for Iceland over its fishing grounds and other national resources. When the government headed by the Independence Party was dissolved in January the party decided to postpone its congress until March. The congress eventually decided on an unchanged opposition to EU membership but also claimed that if the issue were opened by others both an application and an initial accession treaty with the EU should be put to a referendum. The US denied Iceland's financial request for financial support after the 2008 economic crash. Iceland turned to the EU for assistance, but they also turned Iceland's request for aid down. This seriously damaged the efforts of the Europhiles in Iceland to sell the EU as a shelter provider to Iceland. The Europhiles mainly focused on the potential economic benefits of EU membership and the adoption of the euro, emphasizing the benefits of cheaper goods for consumers and enterprises, and access to aid from the EU structural funds for rural areas, agriculture and the tourism industry. There was, however, no mention of the EU as a soft security shelter provider. After a speedy economic recovery and considerable domestic opposition to membership, the application was put on hold in 2013. At present, the Icelandic government does not regard the country as a candidate to join the EU, though it has not withdrawn its membership application. Iceland's membership of the European Economic Area (EEA) and Schengen provide Iceland with partial political, economic and societal shelter but it is secondary to formal membership of the EU. Iceland's membership of the EU is unlikely to materialize in the present domestic and European environment. A dramatic change is needed to alter Iceland's present European policy. Domestic features of each and every state need to be taken into consideration in order to fully understand its calculations of cost and benefits of a potential shelter relationship.

2009 жылғы сайлау және парламенттік талқылау

Исландияның қаржы министрі Стингримур Сигфуссон, елдегі қаржы дағдарысынан кейінгі алғашқы сайлауға дейін, «Исландияның Еуропалық Одаққа және бірыңғай валютаға қосылуы туралы әрбір шешімді Исландия халқы қабылдауы керек, ешқандай саяси партия емес» деп мәлімдеді. Бұл мәлімдеме Еуропалық Одаққа мүшелік мәселесінің тұрақты коалиция үшін ең үлкен қауіп екені туралы талқылаулар аясында жасалды. 2009 жылғы сайлау, қаржы дағдарысынан кейін өткен, «Прогрессивті партияны» Еуропалық Одаққа мүшелікті қолдауға бағытталды, бірақ «Тәуелсіздік партиясы» келіссөздер басталмас бұрын референдум өткізуді талап етті. «Социал-демократиялық Альянс» өздерінің сайлау науқанында Еуропалық Одаққа қосылуды маңызды мәселе етіп қойды. Сайлауда Еуропалық Одақты қолдайтын «Социал-демократиялық Альянс» жеңіске жеткеннен кейін премьер-министр Йоханна Сигурддардотир елдің қарызын шешудің бір жолы ретінде Еуропалық Одаққа дереу қосылу және төрт жыл ішінде евроны қабылдау туралы айтты. 2009 жылдың сәуір айының соңында, сол кезде Еуропалық Одақтың мүше мемлекеті болған және Исландиямен балық шаруашылығы және аумақтық сулар дауларында ұзақ тарихы бар Ұлыбритания, Исландияның Еуропалық Одаққа қосылуын қолдайтынын жариялады. 2009 жылдың мамыр айының басында, Еуропалық Одаққа мүшелікке өтініш беру мәселесі парламентте қаралатыны белгілі болды, онда «Альянс», «Прогрессивті партия» және «Азаматтар қозғалысы» өтінішті мақұлдау үшін жеткілікті орынға ие болды. Алайда, «Прогрессивті партияның» лидері Зигмундур Давид Гуннлаугссон өз партиясының осы мәселеде үкіметке көмектесетіні туралы ұсынысқа қатысты қарсылық білдірді. Еуропалық Одаққа қарсы «Сол жасылдар» коалициясының серіктесі 2010 жылдың көктемінде сыртқы істер министрінің парламентке Еуропалық Одақпен келіссөздер жүргізу туралы заң жобасын ұсынатынына келісті. 2009 жылдың 10 мамырында премьер-министр Йоханна Сигурддардотир үкіметтің мүшелікке күтілгеннен жылдам қадам жасайтынын мәлімдеді. Ол 2009 жылдың 15 мамырында парламентке Еуропалық Одақпен қосылу туралы келіссөздерді бастауға рұқсат беретін заң жобасы енгізілетінін хабарлады. Ол сондай-ақ заңның қабылданатынына сенімді екенін және коалиция серіктестерінің бірі келіссөздерге ресми қарсылық білдіргеніне қарамастан, бұл мәселе бойынша парламенттік көпшілікті қамтамасыз еткенін айтты. Ол ресми өтініштің 2009 жылдың шілдесінен кешіктірілмей ұсынылатынын күтетінін мәлімдеді. Бұл, Еуропалық Одақтың кеңейту комиссары Олли Рехннің болжамы бойынша, Исландияның 2011 жылы Хорватиямен бірге Еуропалық Одаққа қосылуына мүмкіндік беретіндей сезім тудырды. Үкімет бұл мәселені қосылу туралы келісімге қол қойылғаннан кейін дауысқа салуға ұсынарды. Мүшелікке өтініш беру туралы ұсыныс 2009 жылдың 25 мамырында парламентке ресми түрде енгізілді. Дауыс беру 13 шілдеде өтуі тиіс еді, бірақ 16 шілдеге шегерілді. Біріншіден, «Тәуелсіздік партиясының» мүшелік туралы өтінішті референдумға ұсыну туралы ұсынысы 32 дауысқа қарсы 30 дауыспен, бір дауыссыз қабылданбады. Содан кейін «Социал-демократиялық Альянстың» мүшелікке өтініш беру туралы ұсынысы 33 дауыспен 28 дауысқа қарсы, 2 дауыссыз қабылданды.

Iceland's finance minister, Steingrímur J. Sigfússon, ahead of the country's first elections since the financial crisis, stated that "any decision for Iceland to join the European Union and the single currency must be taken by its people, not one political party", on the subject that the issue of EU membership was the greatest threat to a stable coalition. The 2009 election, which followed the financial crisis, saw the Progressive Party switch to supporting EU membership but the Independence Party called for a referendum prior to the start of negotiations. The Social Democratic Alliance made joining the EU a key issue in their campaign. After the win of the pro EU Social Democratic Alliance in the election, Prime Minister Jóhanna Sigurðardóttir spoke of an immediate application to the European Union and adoption of the euro within four years as a way to deal with the country's debt. In late April 2009, it was announced that the United Kingdom, which at the time was a member state of the European Union with whom Iceland has had a long history of fishing and territorial water disputes, supported Iceland joining the EU. In early May 2009, it was leaked that the issue of application for EU membership would likely be left to the parliament, in which the Alliance, the Progressive Party and the Citizens' Movement together already had enough seats to approve the application. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, the leader of the Progressive Party, strongly objected to the suggestion that his party would assist the government in this matter, however. The anti EU Left Green coalition partner accepted that in spring 2010, the minister for foreign affairs would present to the parliament a bill on talks with the EU. On 10 May 2009, Prime Minister Jóhanna Sigurðardóttir announced that the government intended to move towards membership more quickly than previously expected. She announced that a bill would be introduced in parliament on 15 May 2009, authorising the opening of accession talks with the EU. She also stated that she was confident that the legislation would pass, and that she had secured a parliamentary majority on the issue, despite the official opposition to talks by one of her coalition partners. She went on to say that she expected an official application to be submitted no later than July 2009. This seemed to leave Iceland on course to join the EU along with Croatia in 2011, as predicted by EU Enlargement Commissioner, Olli Rehn. The government has stated that the issue will be put to a vote once an accession agreement has been negotiated. The motion to file an application for membership was officially introduced in parliament on 25 May 2009. Voting was to have been held on 13 July, but was postponed until 16 July. First, a proposal by the Independence Party to hold a referendum on the membership application was defeated by 32 to 30 with one abstention. Then the Social Democratic Alliance's proposal to apply for membership immediately was approved with a narrow majority of 33 to 28 votes with 2 abstentions.

Мүшелікке өтініш

Мүшелік алу үшін ел алдымен өтініш білдіріп, содан кейін кандидат ел ретінде танылуы керек. Бұл үшін ел Копенгаген критерийлерінің біріншісін орындауы тиіс: ол адам құқықтарын құрметтейтін, саяси тұрақты демократия болуы керек. Содан кейін келіссөздер басталады, онда елдің экономикалық критерийлерді орындауы, ЕО заңнамасын қабылдау деңгейі және қандай да бір ерекшеліктер болуы мүмкін екендігі қарастырылады. Еуропалық Одақтың кеңейту комиссары Олли Рен ЕЭА аясындағы Еуропалық Одақ заңнамасының үштен екі бөлігін Исландия қабылдағандықтан, қосылу шарты бойынша келіссөздер бір жылдан кем уақыт алады деп мәлімдеді. Ол басқа жағдайларда келіссөздерге төрт жылға дейін уақыт кетуі мүмкін екенін де айтқан. 2009 жылдың 30 қаңтарында Рен Исландияның 2011 жылы Хорватиямен бірдей уақытта Еуропалық Одаққа кіруі мүмкін екенін, Исландияның байырғы демократия екенін, бірақ оған ерекше қараудың қажеті жоқ екенін мәлімдеді. Балық квоталары және исландтық кит аулау осындай келіссөздердегі ең қиын мәселелер болуы мүмкін. 2009 жылдың 16 шілдесінде Альтинг Еуропалық Одақпен қосылу келіссөздерін қолдады (33 дауыс «жақтады», 28 «қарсы» және 2 «үндемеді»). Парламенттегі ЕО істері жөніндегі комитет төрағасы Арни Тхор Сигурдссон Исландияның 2013 жылға дейін Еуропалық Одаққа қосылуға дайын болмайтынын мәлімдеді. Дегенмен, үкімет келіссөздерді 2010 жылдың соңына дейін аяқтауды жоспарлап отырғанын хабарлады. 2009 жылдың 17 шілдесінде Исландияның Стокгольмдегі елшісі Еуропалық Одақ Кеңесіне төрағалық етіп тұрған Швеция үкіметіне Исландияның Еуропалық Одаққа мүше болуына қатысты өтінішті тапсырды. 2009 жылдың 23 шілдесінде Стокгольмде өткен салтанатты шарада исландтық сыртқы істер министрі өтінішті шведтік әріптесіне қайта тапсырды. Өтініш хаты 2009 жылдың 16 шілдесімен күндізделген. Өтінішті Еуропалық Одақ Кеңесі 2009 жылдың 27 шілдесінде қабылдады.

Кiрiсу туралы келiссөздер

Швеция, сол кездегі ЕО төрағасы, Исландияның ЕО-ға қосылу процесіне басымдық беретінін жариялады. 24 шілдеде Литва Парламенті бірауыздан Исландияның Еуропалық Одаққа мүшелікке түсуіне қатысты өтінішін мақұлдап, толық қолдау көрсетті. Кейін, 27 шілдеде Мальта да Исландияның ЕО-ға қосылу ниетін қолдайтынын мәлімдеді. 2009 жылдың қыркүйегінде Испанияның сыртқы істер министрі Исландияның өтінішінің барысын талқылау үшін Исландияға сапар шекті; Испания 2010 жылдың қаңтар-маусым аралығында ЕО төрағалығын жүзеге асырды. 8 қыркүйекте Еуропалық комиссия Исландияға саяси және экономикалық талаптарды орындауы және ЕО заңнамасын қабылдауы туралы 2500 сұрақтан тұратын тізімді жіберді. Исландия 2009 жылдың 22 қазанында жауап берді. 2 қарашада Исландия ЕО-мен мүшелік келіссөздерін жүргізуге бас келіссөзшіні таңдады: Бельгиядағы Исландия елшісі Стефан Хаукур Йоханнессон. 2010 жылдың қаңтар айында Icesave дауы мәселесі туды. Ұлыбритания мен Нидерланды Исландия үкіметінен бірқатар исландиялық банктердің банкроттығына байланысты азаматтарының шығындарын өтеу үшін кеткен шығындарды қайтаруын талап етті. Егер Исландия төлемесе, Ұлыбритания мен Нидерланды мүшелікке кедергі келтіруі мүмкін. Егер Исландия Ұлыбритания мен Нидерландыға қарызын өтеуге келіссе, қосымша қарыз Еуроны қабылдауды қиындатады, бұл Исландияның ЕО-ға қосылуының маңызды себебі болды, себебі бұл конвергенция критерийлеріне сәйкес келеді. Сол кезде Еуропалық Одақ төрағасы болған Испанияның сыртқы істер министрі Мигель Анхель Моратинос Icesave дауы Исландияның өтінішіне әсер етпейтінін айтты. Сол кездегі Ұлыбританияның сыртқы істер министрі Дэвид Милибэнд Ұлыбританияның Исландияның ЕО-ға қосылуына қолдауын растады. 2010 жылдың ақпанында кеңейту және Еуропалық көршілік саясаты жөніндегі Еуропалық комиссар Еуропалық Одақ Кеңесіне Исландиямен қосылу келіссөздерін бастауды ұсынды. Исландияның наурыз айында ЕО саммитінде ресми кандидат мәртебесіне ие болуы күтілгенімен, Германияның ұлттық Парламенті, үкімет әрекеттерге кіріспес бұрын кеңейту сияқты маңызды Еуропалық Одақ саясатын талқылауға құқылы болғандықтан, бұл мәселе кейінге шегерілді. Германия Парламенті 2010 жылдың 22 сәуірінде мүшелік келіссөздерін бастауды қолдады. Еуропалық Кеңес маусым айында келіссөздерді бастау туралы шешім қабылдады және 2010 жылдың 17 маусымында ЕО мүшелік келіссөздерін бастауға ресми түрде мақұлдау арқылы Исландияға ресми кандидат мәртебесін берді. ЕО-ға мүшелік жөніндегі келіссөздер 2010 жылдың 27 шілдесінде басталды, ал нақты бір салалардың тексеруі 2010 жылдың 15 қарашасында басталды. Исландия 2010 жылдың шілдесінен бастап ЕО-ға қосылуға дейінгі кезеңдегі көмек құралы (IPA) арқылы ЕО-дан алдын ала қаржыландыруға құқылы болды. Келіссөздер туралы бірінші жылдық есеп 2010 жылдың қарашасында жарияланды: басты мәселелер балық шаруашылығы және кит аулау салалары болып қала берді, ал Icesave дауына қатысты прогресс байқалды. Тексеру процесі аяқталып, ресми келіссөздер 2011 жылдың 27 маусымында басталды. Төрт тарау ашылды: ғылым және зерттеу; білім беру және мәдениет; мемлекеттік сатып алу; ақпараттық қоғам және БАҚ. Бірінші екеуі бірден жабылды, бұл қосылу тарихындағы тұңғыш оқиға. Исландия қалған тараулардың жартысын Польша төрағалығында (2011 жылдың екінші жартысы) және қалған жартысын келесі Дания төрағалығында (2012 жылдың бірінші жартысы) ашуды жоспарлады. Icesave және балық аулау мәселелеріне қарамастан, сондай-ақ Исландияда мүшелікке қолдау көрсетушілердің көпшілігі болмағандықтан, Исландияның сыртқы істер министрі Өссур Скарпхединссон Исландияның қосылатынына сенімді болды және 1990 жылдардағы Норвегиямен келіссөздердегі ЕО-ның икемділігіне үміт артты. Алайда, ол өтініштің нәтижесіне Еуропалық Одақтың ірі балық аулау елдерінің әсер ететінін мәлімдеді. 2013 жылдың ақпанында Исландияның бас келіссөзшісі Исландияның ЕО-ға қосылуының басты себебі елге инфляциямен күресіп жатқан исландтық кронаны еуроға алмастырудың пайдасы екенін айтты. Исландияның ТТЖИ инфляциясы және оған байланысты ұзақ мерзімді мемлекеттік пайыздық мөлшерлемелері 2012 жылы орта есеппен шамамен 6% құрады. Бірақ ең маңыздысы, ел исландтық кронасын сақтап тұрғанмен, экономикалық дағдарыстың салдарынан жақында енгізілген капитал бақылауын жоя алмады. Еуроны енгізу, әлдеқайда күшті валюта, елге осы капитал бақылауын жоюға және шетелдік экономикалық капиталдың күшті ағынын қамтамасыз етуге мүмкіндік берер еді, бұл соңғы нәтижеде жоғары және тұрақты экономикалық өсімді қамтамасыз етер еді. Еуроны қабылдауға құқылы болу үшін Исландия Еуропалық Одаққа қосылуы керек, өйткені бір жақты еуроны қабылдау бұрын Еуропалық Одақ тарапынан қабылданбады.

Sweden, then holder of the EU presidency, announced that it would prioritise Iceland's EU accession process. On 24 July, the Lithuanian Parliament unanimously approved and gave full support for Iceland's membership application to join the European Union. Later, on 27 July, Malta also announced that it supports Iceland's EU bid. In September 2009, the Spanish foreign minister visited Iceland to discuss the progress of the Icelandic application; Spain chaired the EU from January–June 2010. On 8 September, the EU commission sent a list of 2,500 questions to Iceland about its fulfilment of political and economic criteria and adoption of EU law. Iceland returned answers to them on 22 October 2009. On 2 November, Iceland selected a chief negotiator for the membership negotiations with the EU: Stefán Haukur Jóhannesson, Iceland's Ambassador to Belgium. In January 2010 the Icesave dispute became an issue. The United Kingdom and the Netherlands want the Icelandic government to repay them the costs incurred in covering their citizens' losses due to the bankruptcy of some Icelandic banks. If Iceland does not pay, obstacles to membership could be laid by the United Kingdom and the Netherlands. If Iceland agrees to repay the UK and the Netherlands, the added debt will make it difficult to adopt the euro, a major reason for Iceland to join the EU, because of the convergence criteria. Spanish Foreign Minister Miguel Ángel Moratinos, who then held the Presidency of the European Union, has said that the Icesave dispute does not impact Iceland's application. David Miliband, then British Foreign Minister, reaffirmed the UK's continued support for Iceland's EU application. In February 2010, the European Commissioner for Enlargement and European Neighbourhood Policy recommended to the Council of the European Union to start accession negotiations with Iceland. While it was expected that Iceland would be considered for official candidate status at the EU summit in March, this was delayed to allow the German national parliament, which has the authority to debate important EU policy such as enlargement before action is taken by the government, to consider the matter. The German Parliament voted in favour of opening membership negotiations on 22 April 2010. The European Council decided in June to begin negotiations, and on 17 June 2010, the EU granted official candidate status to Iceland by formally approving the opening of membership talks. Negotiations for membership of the EU started on 27 July 2010, with screening of specific acquis chapters beginning on 15 November 2010. Iceland became eligible for pre accession funding from the EU through the Instrument for Pre Accession Assistance (IPA) since July 2010. The first annual report on negotiations was published in November 2010: the main issues at stake remained the fisheries sector and whale hunting, while progress has been made concerning the Icesave dispute. The screening process ended and formal negotiations began on 27 June 2011. Four chapters were opened: science and research; education and culture; public procurement; information society and media. The first two were immediately closed, a first in accession history. Iceland aimed to open half of the remaining chapters under the Polish presidency (the second half of 2011) and the other half under the following Danish presidency (first half of 2012). Despite disputes over Icesave and fishing, and the fact there was then no majority in favour of membership in Iceland, Icelandic Foreign Minister Össur Skarphéðinsson was confident Iceland would join and looked to the EU's flexibility in negotiations with Norway during the 1990s as hope. He did however claim that ultimately it was the major fishing countries of the EU who would influence the outcome of the application. In February 2013, the Icelandic chief negotiator stated that the main driving force for Iceland joining the EU was the benefit to the country of adopting the euro to replace the inflation plagued Icelandic króna. Iceland's HICP inflation and related long term government interest rates were both recorded to be around 6 per cent on average for 2012. Most importantly, however, while the country retained the Icelandic kronur, it was unable to lift the capital controls recently introduced in the turmoil of the economic crisis. Introduction of the euro, a far stronger currency, would allow the country to lift these capital controls and achieve an increased inward flow of foreign economic capital, which ultimately would ensure higher and more stable economic growth. To be eligible to adopt the euro, Iceland would need to join the EU, as unilateral euro adoption had previously been refused by the EU.

2013 жылғы сайлау және өтінішті қайтарып алу

Исландияның Парламенттік шетел істері комитеті 2012 жылғы 18 желтоқсанда қосылу келіссөздерін тоқтату туралы ұсыныс енгізді. Ұсыныста сондай-ақ, келіссөздерді қайта бастамас бұрын исландиялықтардың пікірін анықтау үшін "қосылу референдумы" өткізу қажеттігі де айтылды. 2012 жылдың мамыр айында Исландия Парламентіне ұқсас ұсыныс ұсынылды, бірақ ол 25 дауыспен қабылданып, 34 дауысқа қарсы дауыс берілді. Исландия Парламенті жаңа ұсынысты әлі дауысқа салуы тиіс болды, оны сол кезде оппозициялық Тәуелсіздік партиясы мен Прогрессивтік партия негізінен қолдады. Екі үкіметтік партияның – Социал-демократиялық альянс пен Сол жасыл қозғалыстың – басшылары бұл ұсынысты қолдамайтындарын мәлімдеді. Дегенмен, Сол жасыл қозғалыстың бірнеше депутаттары осы шараны қолдайтындарын мәлімдеді. 2013 жылғы 10 қаңтарда Сыртқы істер комитеті бұл ұсынысты ресми түрде қабылдады. 14 қаңтарда Исландия үкіметі келіссөздердің баяулатынын және сәуірдегі парламенттік сайлауға дейін қосылу туралы келісімге қол жеткізілмейтінін мәлімдеді. Сайлауға дейін жаңа тараулар ашылмады, бірақ келіссөздер бұрын ашылған тараулар бойынша жалғасатын болды. 2013 жылдың ақпан айында Тәуелсіздік партиясы мен Прогрессивтік партияның ұлттық құрылтайлары Еуропалық Одаққа мүшелік туралы келіссөздерді тоқтату және ұлттық референдумда мақұлданбаса, оларды қайта бастарламау қажеттігін растады. Социал-демократиялық альянс, Жақсы болашақ және Сол жасыл қозғалыстың ұлттық құрылтайлары Еуропалық Одаққа мүшелік туралы келіссөздерді аяқтауды қолдайтындарын қайталады. 2013 жылдың 19 наурызында Тәуелсіздік партиясының депутаты Торгердур Катрин Гуннарсдоттер Альтингте Еуропалық Одаққа қосылу келіссөздерін жалғастыру туралы референдум өткізуге шақыруды ұсынды. Ол референдумды мүмкін болса, алдағы сәуірдегі парламенттік сайлау кезінде немесе 2014 жылдың көктеміндегі жергілікті сайлау кезінде өткізуді ұсынды. Гуннарсдоттерге және Еуропалық Одаққа интеграцияны қолдаушыларға жауап ретінде Тәуелсіздік партиясының басшысы Бьярни Бенедиктссон партияның Еуропалық Одақпен келіссөздерді тоқтату саясатын қайталады, бірақ егер партия үкімет құрса, келіссөздерді жалғастыру туралы референдум өткізуге уәде берді. 2013 жылдың 27 сәуірінде өткен парламенттік сайлауда биліктегі солшыл партиялар жеңіліске ұшырады, ал орталықшыл Прогрессивтік партия үлкен жеңіске жетті. Прогрессивтік партия мен Тәуелсіздік партиясының басшылары коалициялық үкімет құру туралы келіссөздер бастады, ал 22 мамырда коалициялық платформаның келісілгені туралы хабарланды. Бұл платформада Еуропалық Одақпен қосылу келіссөздерін тоқтату және референдумда мақұлданбаса, оларды қайта бастарламау көзделген. Алайда, Исландия заңына сәйкес, келіссөздерді тоқтату туралы шешімді Үкімет емес, Исландия Парламенті қабылдайды. 13 маусымда Исландияның Сыртқы істер министрі Гуннар Браги Свейнссон Еуропалық комиссияға жаңадан сайланған үкіметтің "келіссөздерді тоқтатуға" ниетті екенін хабарлады. Еуропалық комиссияның төрағасы Мануэль Баррозу 2013 жылдың 16 шілдесінде жаңа исланд премьер-министрінен олардың қосылу туралы өтінішін жалғастыру туралы шешімді "кешіктірмей" қабылдауды сұрады және Еуропалық Одақтың "Исландияның ерекшеліктерін ескере алатын қосылу келіссөздер процесін жалғастыруға" уәде еткенін атап өтті. 2013 жылдың тамызында Исландия үкіметі 2009 жылғы Парламент дауысы оны Еуропалық Одақпен келіссөздерді жалғастыруға міндеттемейтінін растаған заңдық пікір алғанын мәлімдеді. Осыған байланысты Сыртқы істер министрлігі "келіссөздер комитетін таратуды қарастыруға шешім қабылдағанын" мәлімдеді. Бірнеше аптадан кейін комитет ресми түрде таратылды. Сыртқы істер министрі Гуннар Браги Свейнссон "процесс тоқтатылды. Бірақ ештеңе жабылмады" деді. 2013 жылдың қазан айында Бенедиктссон Исландияның мүшелікке түсуіне қатысты шешім үкімет дайындап жатқан есеп аяқталғанға дейін қабылданатын жоқ екенін мәлімдеді, бұл есеп келіссөздер мен "одақтағы соңғы өзгерістер" туралы болады және 2013 жылдың соңына дейін аяқталуы күтілуде. Бенедиктссон "Біз парламентке ұсыныс енгізіле ме, жоқ па, көреміз" деп қосты. 2015 жылдың 12 наурызында Исландияның Сыртқы істер министрі Гуннар Браги Свейнссон Алтингтің мақұлдауысыз мүшелікке өтінішті қайтарып алғанын ЕС-ке хабарлады, бірақ Еуропалық Одақ Исландия өтінішті ресми түрде қайтарып алмағанын мәлімдеді. 2017 жылы Исландияның жаңадан сайланған үкіметі Еуропалық Одаққа мүшелік келіссөздерін қайта бастау туралы референдум өткізу туралы парламентте дауыс беруді өткізетінін мәлімдеді. Алайда, 2017 жылдың қарашасында бұл үкімет Тәуелсіздік партиясы, Сол жасыл қозғалысы және Прогрессивтік партиясынан құралған коалициямен ауыстырылды; олардың барлығы мүшелікке қарсы. Еуропалық Одаққа мүшелікке жақтас депутаттардың саны 63-тен 11-і ғана. 2022 жылы Еуропалық Одаққа мүшелік келіссөздерін қайта бастау туралы референдум өткізуге жаңа шақырулар жасалды.

The Icelandic Parliamentary committee on foreign affairs tabled a proposal on 18 December 2012 to suspend accession negotiations. The motion also called for an "application referendum" to be held to determine the will of the Icelandic people prior to any resumption of negotiations. A similar proposal was submitted to the Icelandic parliament in May 2012, but was rejected by a vote of 25 for and 34 against. The Icelandic parliament had yet to vote on the new proposal, which were supported primarily at the time by the opposition Independence Party and Progressive Party. The leaders of both governing parties, the Social Democratic Alliance and Left Green Movement, stated that they did not support the motion. However, some MPs from the Left Green Movement declared their support for the measure. On 10 January 2013, the proposal was formally adopted by the Foreign Affairs committee. On 14 January, the Icelandic government announced that negotiations would be slowed, and that an accession agreement would not be reached before the parliamentary election in April. No new chapters would be opened prior to the election, though negotiations would continue on chapters that had already been opened. In February 2013, the national congress of both the Independence Party and Progressive Party reconfirmed their policy that further membership negotiations with the EU should be stopped and not resumed unless they are first approved by a national referendum, while the national congresses of the Social Democratic Alliance, Bright Future and Left Green Movement reiterated their support for the completion of EU accession negotiations. On 19 March 2013, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, an Independence Party MP, put forward a motion in the Althing calling for a referendum asking the Icelandic public whether EU accession negotiations should continue. She proposed that the referendum be held during the upcoming parliamentary election in April if possible, or else during local elections in the spring of 2014. In response to Gunnarsdóttir and other proponents of EU integration within the Independence Party, Bjarni Benediktsson, the leader of the party, reiterated the party's policy of stopping negotiations with the EU, but promised to hold a referendum on continuing the negotiations in the first half of their term if they form government. The ruling left wing parties suffered a major defeat in the parliamentary elections that were held on 27 April 2013, while the centrist Progressive Party had a large victory. The leaders of the Progressive Party and the Independence Party began negotiating the formation of a coalition government, and on 22 May it was announced that a coalition platform had been agreed to that would suspend all accession talks with the EU and not resume them unless approved by a referendum. However, under Icelandic law, it is not the Government but the Icelandic Parliament which decides to end negotiations. On 13 June, Iceland's Foreign Minister Gunnar Bragi Sveinsson informed the European Commission that the newly elected government intended to "put negotiations on hold". European Commission President Manuel Barroso responded on 16 July 2013 by requesting that the new Icelandic Prime Minister make a decision on the continuation of their accession bid "without further delay", and stressed that the EU remained "committed to continue the accession negotiations process, which I'm certain could address Iceland's specificities". In August 2013 the Icelandic government revealed that it had received a legal opinion that the 2009 Parliamentary vote did not oblige it to continue accession negotiations with the EU. In light of this, the Foreign Ministry stated that it had "decided to consider dissolving the negotiation committee". A few weeks later the committee was officially dissolved. Foreign Minister Gunnar Bragi Sveinsson said that "the process has been suspended. But nothing has been closed down." In October 2013 Benediktsson stated that no decision on ending Iceland's membership bid would be made until a report being prepared by the government on negotiations and "the recent changes within the union" was completed, expected to be by the end of 2013. Benediktsson went on to say that "we will see if a proposal will be put before the parliament or not." On 12 March 2015, Foreign Minister of Iceland Gunnar Bragi Sveinsson stated that he had sent a letter to the EU withdrawing the application for membership, without the approval of the Althing, though the European Union stated that Iceland had not formally withdrawn the application. In 2017, Iceland's newly elected government announced that it would hold a vote in parliament on whether to hold a referendum on resuming EU membership negotiations. However, in November 2017 that government was replaced by a coalition of the Independence Party, the Left Green Movement and the Progressive Party; all of whom oppose membership. Only 11 out of 63 MPs are in favour of EU membership. There was a renewed call in 2022 for a referendum on resuming EU membership negotiations.

Қоғамдық пікір

2014 жылдың қаңтар айында жарияланған сауалнама нәтижесінде исландиялықтардың 67,5% кірісу келіссөздерін жалғастыру туралы референдум өткізуді қолдайтыны анықталды. 22 ақпанда үкіметтік партиялар мәселе бойынша алдымен референдум өткізбей, мүшелікке қатысу өтінімін ресми түрде кері қайтаруға келісті және осы шараны бекіту үшін парламентке заң жобасын ұсынды. Бұл шешім Рекьявик қаласындағы Парламент ғимаратының алдында мыңдаған адамның наразылық акциясына әкелді. 40 мыңнан астам адам (Исландия сайлаушыларының 16,5%) уәделенген референдумды өткізуді талап ететін петицияға қол қойды. 25 ақпанда Тәуелсіздік партиясының парламенттік фракциясының төрағасы Рагнхейдур Рикхардсдоттер бұл ұсынысқа дауыс бермейтінін мәлімдеді. Наурыз айының басында Еуроодақтың Исландиядағы елшісі елдің келіссөздерді қайта бастау немесе өтінішті ресми түрде кері қайтару туралы шешім қабылдамай, өтінішті уақытша тоқтата тұру мүмкіндігі бар екенін айтты, «бірақ әрине, шексіз мерзімге емес». Заң жобасы парламенттің жазғы сессиясы аяқталар алдында мақұлданбады. Кірісу келіссөздерін бастау, Еуроодаққа қосылу немесе евроны қабылдау бойынша қоғамдық пікірді анықтау мақсатында бірнеше сауалнамалар жүргізілді.

A poll released in January 2014 found that 67.5% of Icelanders support holding a referendum on the continuation of accession negotiations. On 22 February, the governing parties agreed to formally withdraw the membership application, without first holding a referendum on the matter, and submitted a bill to parliament seeking their approval to do so. The decision led to thousands of protesters taking to the streets outside of the Parliament buildings in Reykjavík. More than 40,000 people (16.5% of Iceland's voters) have signed a petition demanding that the promised referendum be held. On 25 February, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, chairman of the parliamentary group of the Independence Party, announced her intention not to vote in favour of the proposal. In early March, the EU ambassador to Iceland said that the country could keep its application suspended rather than having to decide between resuming negotiations or formally withdrawing the application, "but of course not for an unlimited period of time". The bill was not approved before parliament's summer recess. Various polls have been taken on the public opinion of starting accession negotiations, joining the EU or adopting the euro. DatePollerQuestionYesNoUnsureMay 1999DVStart negotiations 57,1%27,7%15,2%March 2002Capacent GallupStart negotiations91%5%4%Join57%25%23%Adopt Euro66%33%12%August 2005Capacent GallupStart negotiations55%37%8%Join43%37%20%Adopt Euro37%54%9%February 2006FréttablaðiðJoin34%42%24%September 2007Capacent GallupStart negotiations59%26%15%Join48%34%18%Adopt Euro53%37%10%February 2008FréttablaðiðJoin55.1%44.9%–More reasons than last year54.7%7.3%38.1%18 October 2008Capacent GallupReferendum on application70%17.5%12.5%24 November 2008FréttablaðiðSubmit application60%40%–January 2009Capacent GallupJoin38%38%24%26 January 2009FréttablaðiðSubmit application40%60%–March 2009Start negotiations64%28%8%11 April 2009FréttablaðiðSubmit application45.6%54.4%0%5 May 2009Capacent GallupStart negotiations61%27%12%Join39%39%22%10 June 2009Capacent GallupReferendum on application76.3%17.8%5.8%30 July 2009FréttablaðiðStart negotiations51%36%13%4 August 2009Capacent GallupJoin34.7%48.5%16.9%15 September 2009Capacent GallupJoin32.7%50.2%17%If referendum now, how would you vote38.5%61.5%0%Happy with application?39.6%43.2%17.1%5 November 2009Bifröst University Research InstituteJoin29.0%54%17%Start negotiations50.5%42.5%7%28 February 2010Capacent GallupJoin33.3%55.9%10.8%5 March 2010Capacent GallupJoin24.4%60%15.5%If referendum now, how would you vote30.5%69.4%0%14 June 2010MMRMaintain EU application24.3%57.6%18.1%6 July 2010Capacent GallupJoin26%60%14%2 September 2010Capacent GallupStart negotiations38.8%45.5%15.7%29 September 2010FréttablaðiðContinue with negotiations64.2%32.8%3%24 January 2011FréttablaðiðContinue with negotiations65.4%34.6%0%10 March 2011Capacent GallupJoin31.4%50.5%18%If referendum now, how would you vote38.9%61.1%0%17 March 2011MMRJoin30%55.7%14.2%16 June 2011Capacent GallupJoin37.3%50.1%12.6%30 June 2011Capacent GallupMaintain EU application38.5%51.0%10.5%11 August 2011Capacent GallupJoin35.5%64.5%0%12 September 2011FréttablaðiðContinue with negotiations63.4%36.6%0%16 November 2011MMRMaintain EU application35.3%50.5%14.2%17 November 2011Capacent GallupContinue with negotiations53.1%46.9%0%12 December 2011FréttablaðiðContinue with negotiations65.3%34.7%0%19 January 2012Capacent GallupJoin31.5%53.5%15%19 January 2012MMRAdopt Euro28%52%20%22 February 2012Capacent GallupJoin26.3%56.2%17.5%If referendum now, how would you vote32.6%67.4%0%Maintain EU application42.6%43.6%13.9%27 April 2012University of IcelandJoin27.5%53.8%18.7%15 October 2012Capacent GallupJoin27.3%57.6%15.0%12 November 2012Capacent GallupMaintain EU application36.4%53.5%9.9%18 January 2013FréttablaðiðContinue with negotiations48.5%36.4%15%13 February 2013MMRJoin24.2%63.3%12.5%6 March 2013Capacent GallupJoin25.1%58.5%16.5%If referendum now, how would you vote30%70%0%Maintain EU application43.5%44.6%11.9%15 March 2013Capacent GallupContinue and complete negotiations54%35%11%23 April 2013University of IcelandJoin27.6%52.2%20.2%Continue with negotiations52.7%30.7%16.5%5 March 2014Capacent GallupJoin37%47%16%Hold referendum on resuming negotiations72%21%7%February 2016 Gallup Join 40.9% 59.1% Resume negotiations 45.4% 40.3% September 2016 MMR Join 28.2% 50.6% November 2016 MMR Join 25.9% 54% 20.1%12–26 March 2019 Maskína Join 31.6% 43.0% 25.4%30 January–3 February 2020 Maskína Join 31.4% 39.4% 29.3%21 January–1 February 2021 Maskína Join 30% 42% 29%March 2022 Gallup Join 47% 33% 20%June 2022 Prósent Join 48.5% 34.9% 16.7%November 2022 Prósent Join 42.8% 35.1% 22.1%December 2022 Maskína Hold referendum on resuming negotiations 47.9% 24.4% 27.5%3–7 February 2023 Maskína Join 40.8% 35.9% 23.3% 24–28 April 2023 Maskína Hold referendum on resuming negotiations 59% 18% 23% Join 44% 34% 22% 17–22 August 2023 Maskína Hold referendum on resuming negotiations 57% 19% 24% Join 40% 33% 27%

Кесте:

Күні Сауалнама сұрағы Жауаптар: Иә (%) Жоқ (%) Белгісіз (%)
19 мамыр 1999 DV Келіссөздерді бастау 57,1 27,7 15,2
Наурыз 2002 Capacent Gallup Келіссөздерді бастау 91 5 4
Қосылу 57 25 23
Евроны қабылдау 66 33 12
Тамыз 2005 Capacent Gallup Келіссөздерді бастау 55 37 8
Қосылу 43 37 20
Евроны қабылдау 37 54 9
Ақпан 2006 Fréttablaðið Қосылу 34 42 24
Қыркүйек 2007 Capacent Gallup Келіссөздерді бастау 59 26 15
Қосылу 48 34 18
Евроны қабылдау 53 37 10
Ақпан 2008 Fréttablaðið Қосылу 55.1 44.9 –
Жылдың соңғы нәтижесімен салыстырғанда себептер көбірек 54.7 7.3 38.1
18 қазан 2008 Capacent Gallup Өтініш бойынша референдум 70 17.5 12.5
24 қараша 2008 Fréttablaðið Өтініш беру 60 40 –
Қаңтар 2009 Capacent Gallup Қосылу 38 38 24
26 қаңтар 2009 Fréttablaðið Өтініш беру 40 60 –
Наурыз 2009 Келіссөздерді бастау 64 28 8
11 сәуір 2009 Fréttablaðið Өтініш беру 45.6 54.4 0
5 мамыр 2009 Capacent Gallup Келіссөздерді бастау 61 27 12
Қосылу 39 39 22
10 маусым 2009 Capacent Gallup Өтініш бойынша референдум 76.3 17.8 5.8
30 шілде 2009 Fréttablaðið Келіссөздерді бастау 51 36 13
4 тамыз 2009 Capacent Gallup Қосылу 34.7 48.5 16.9
15 қыркүйек 2009 Capacent Gallup Қосылу 32.7 50.2 17
Егер қазір референдум болса, сіз қалай дауыс берер едіңіз 38.5 61.5 0
Өтінішке қанағаттысыз ба? 39.6 43.2 17.1
5 қараша 2009 Bifröst University Research Institute Қосылу 29.0 54 17
Келіссөздерді бастау 50.5 42.5 7
28 ақпан 2010 Capacent Gallup Қосылу 33.3 55.9 10.8
5 наурыз 2010 Capacent Gallup Қосылу 24.4 60 15.5
Егер қазір референдум болса, сіз қалай дауыс берер едіңіз 30.5 69.4 0
14 маусым 2010 MMR ЕО өтінімін сақтау 24.3 57.6 18.1
6 шілде 2010 Capacent Gallup Қосылу 26 60 14
2 қыркүйек 2010 Capacent Gallup Келіссөздерді бастау 38.8 45.5 15.7
29 қыркүйек 2010 Fréttablaðið Келіссөздерді жалғастыру 64.2 32.8 3
24 қаңтар 2011 Fréttablaðið Келіссөздерді жалғастыру 65.4 34.6 0
10 наурыз 2011 Capacent Gallup Қосылу 31.4 50.5 18
Егер қазір референдум болса, сіз қалай дауыс берер едіңіз 38.9 61.1 0
17 наурыз 2011 MMR Қосылу 30 55.7 14.2
16 маусым 2011 Capacent Gallup Қосылу 37.3 50.1 12.6
30 маусым 2011 Capacent Gallup ЕО өтінімін сақтау 38.5 51.0 10.5
11 тамыз 2011 Capacent Gallup Қосылу 35.5 64.5 0
12 қыркүйек 2011 Fréttablaðið Келіссөздерді жалғастыру 63.4 36.6 0
16 қараша 2011 MMR ЕО өтінімін сақтау 35.3 50.5 14.2
17 қараша 2011 Capacent Gallup Келіссөздерді жалғастыру 53.1 46.9 0
12 желтоқсан 2011 Fréttablaðið Келіссөздерді жалғастыру 65.3 34.7 0
19 қаңтар 2012 Capacent Gallup Қосылу 31.5 53.5 15
19 қаңтар 2012 MMR Евроны қабылдау 28 52 20
22 ақпан 2012 Capacent Gallup Қосылу 26.3 56.2 17.5
Егер қазір референдум болса, сіз қалай дауыс берер едіңіз 32.6 67.4 0
ЕО өтінімін сақтау 42.6 43.6 13.9
27 сәуір 2012 University of Iceland Қосылу 27.5 53.8 18.7
15 қазан 2012 Capacent Gallup Қосылу 27.3 57.6 15.0
12 қараша 2012 Capacent Gallup ЕО өтінімін сақтау 36.4 53.5 9.9
18 қаңтар 2013 Fréttablaðið Келіссөздерді жалғастыру 48.5 36.4 15
13 ақпан 2013 MMR Қосылу 24.2 63.3 12.5
6 наурыз 2013 Capacent Gallup Қосылу 25.1 58.5 16.5
Егер қазір референдум болса, сіз қалай дауыс берер едіңіз 30 70 0
ЕО өтінімін сақтау 43.5 44.6 11.9
15 наурыз 2013 Capacent Gallup Келіссөздерді жалғастырып аяқтау 54 35 11
23 сәуір 2013 University of Iceland Қосылу 27.6 52.2 20.2
Келіссөздерді жалғастыру 52.7 30.7 16.5
5 наурыз 2014 Capacent Gallup Қосылу 37 47 16
Келіссөздерді қайта бастау туралы референдум өткізу 72 21 7
Ақпан 2016 Gallup Қосылу 40.9 59.1
Келіссөздерді қайта бастау 45.4 40.3
Қыркүйек 2016 MMR Қосылу 28.2 50.6
Қараша 2016 MMR Қосылу 25.9 54 20.1
12–26 наурыз 2019 Maskína Қосылу 31.6 43.0 25.4
30 қаңтар–3 ақпан 2020 Maskína Қосылу 31.4 39.4 29.3
21 қаңтар–1 ақпан 2021 Maskína Қосылу 30 42 29
Наурыз 2022 Gallup Қосылу 47 33 20
Маусым 2022 Prósent Қосылу 48.5 34.9 16.7
Қараша 2022 Prósent Қосылу 42.8 35.1 22.1
Желтоқсан 2022 Maskína Келіссөздерді қайта бастау туралы референдум өткізу 47.9 24.4 27.5
3–7 ақпан 2023 Maskína Қосылу 40.8 35.9 23.3
24–28 сәуір 2023 Maskína Келіссөздерді қайта бастау туралы референдум өткізу 59 18 23
Қосылу 44 34 22
17–22 тамыз 2023 Maskína Келіссөздерді қайта бастау туралы референдум өткізу 57 19 24
Қосылу 40 33 27