Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конголық саясаткер (1939–2020)
Congolese politician (1939–2020)
Жак Йоахим Йомби Опанго (12 қаңтар 1939 – 30 наурыз 2020) – конголық саясаткер. Ол армия офицері, Конго Бразавильдің алғашқы генералы атанды және 1977 жылдан 1979 жылға дейін Конго Халық Республикасының Мемлекет басшысы болды. Ол «Демократия және даму үшін жиын» (РДД) саяси партиясының төрағасы және 1993 жылдан 1996 жылға дейін Премьер-министр қызметін атқарды. 1997 жылдан 2007 жылға дейін эмиграцияда болды.
Jacques Joachim Yhombi Opango (12 January 1939 – 30 March 2020) was a Congolese politician. He was an army officer who became Congo Brazzaville's first general and served as Head of State of the People's Republic of the Congo from 1977 to 1979. He was the President of the Rally for Democracy and Development (RDD), a political party, and served as Prime Minister from 1993 to 1996. He was in exile from 1997 to 2007.
Ерте өмір
Йомби Опанго 1939 жылдың 12 қаңтарында Конгоның солтүстігіндегі Куветте облысындағы Форт-Руссетте (қазіргі Овандо) дүниеге келді. Ол Мари Ноэль Нголлоға үйленді және олардан бірнеше бала дүниеге келді.
Yhombi Opango was born on 12 January 1939 in Fort Rousset (now Owando) in Cuvette Region, in the north of the Congo. He married Marie Noëlle Ngollo, with whom he had several children.
Мансап
Президент Мариен Нгуаби кезінде Йомби Опанго армия штабының бастығы болды (майор шенімен); ол 1970 жылдың 30 шілдесінде осы лауазымнан уақытша шеттетілді, бірақ кейіннен қызметіне қайта орналастырылды. Ол Конгоның жұмысшы партиясының (PCT) мүшесі болды және партияның оң қанатымен байланысты болды. Йомби Опанго 1972 жылы ПКТ Орталық комитетінің мүшесі атанды. Содан кейін ол полковник шеніне көтеріліп, 1973 жылдың қаңтарында ПКТ Саяси бюросының мүшесі болды.
Under President Marien Ngouabi, Yhombi Opango was Army Chief of Staff (with the rank of major); he was suspended from that position on 30 July 1970, but subsequently restored to it. He was a member of the ruling Congolese Labour Party (PCT) and was associated with the party's right wing. Yhombi Opango became a member of the Central Committee of the PCT in 1972. He was then promoted to the rank of Colonel and became a member of the PCT's Political Bureau in January 1973.
Төраға
Нгуабидің 1977 жылы наурыз айында қанымен өлтірілгенінен кейін Йомби Опанго мемлекет басшысы болды. 1979 жылы ақпанда отставкаға кетуге мәжбүр болғанға дейін ол шамамен екі жыл қызмет етті. ПКТ-да «оңшыл фракция» құруға тырысқандығы үшін айыпталған ол, кейін президент Дени Сассу Нгуессомен бірнеше жыл қамауда ұсталды. Үй қамауына алынудан басқа, ол 1979 жылы ПКТ-дан қуылды және оның мүлкі тәркіленді; сондай-ақ, 1979 жылғы 20 қазанда жарияланған хабарламаға сәйкес, генерал шенінен қарапайым сарбаз шеніне төмендетілді. Сассу Нгуессо 1984 жылғы 10 қарашада президенттікке екінші мерзімге ант берген кезде «ұлттық бірлік пен бейбітшілік мүддесінде» Йомби Опангоның босатылуын жариялады. 1987 жылдың қыркүйегінде Йомби Опанго осы құйрықшылыққа қатысы бар деген айыппен тұтқындалды. 1991 жылғы ақпан-маусым айларында өткен Ұлттық конференцияда кейбір делегаттар Йомби Опанго мен Сассу Нгуессоны Нгуабинің өлтірілуіне қатысқандығы үшін айыптады.
Following the assassination of Ngouabi in March 1977, Yhombi Opango became Head of State. He served in office for nearly two years until being forced to resign in February 1979. Accused of attempting to form a "rightist faction" in the PCT, he was subsequently held in detention for several years by his successor, President Denis Sassou Nguesso. In addition to being placed under house arrest, he was expelled from the PCT and his property was confiscated in 1979; furthermore, he was demoted from the rank of general to that of private, according to an announcement on 20 October 1979. Sassou Nguesso announced Yhombi Opango's release when the former was sworn in for a second term as president on 10 November 1984, citing "the interest of national unity and peace". In September 1987, Yhombi Opango was arrested in connection with this plot. At the February–June 1991 National Conference, some delegates accused Yhombi Opango and Sassou Nguesso of complicity in Ngouabi's assassination.
Премьер-министр
Кейіннен Йомби Опанго 1992 жылғы тамыздағы президент сайлауында өзінің партиясы – Демократия және даму үшін жиналыс (РДД) кандидаты болып, 3,49% дауыспен алтыншы орын алды. Өзінің туған Куветте облысында ол 27% дауыспен Сассу Нгуессодан кейін екінші орынды иеленді. 1993 жылғы мамыр айында өткен парламенттік сайлаудың бірінші турында президент Паскаль Лисубамен және Лисубаның партиясы – Pan African Union for Social Democracy (UPADS) партиясымен одақтасты, ал сайлаудан кейін Лисуба оны 1993 жылғы 23 маусымда Премьер-министр етіп тағайындады. Бірақ оппозиция нәтижелерге наразылық білдірді, нәтижесінде қатыгез саяси дау туындады, оппозиция өздерінің балама үкіметін құрды. Йомби Опанго 1995 жылғы 13 қаңтарда Лисубаның жаңа үкімет құру үшін басқа партиялармен кеңесуге мүмкіндік беру үшін отставкаға кетті; ол дереу Премьер-министр болып қайта тағайындалды, 23 қаңтарда жаңа үкімет – оппозициялық Демократиялық жаңарту одағының (URD) төрт мүшесі тағайындалды. Лисубаның Теке этностық тобының бір бөлігі 1996 жылы Йомби Опангоның отставкаға кетуін талап етті, себебі олар Премьер-министрдің де Теке этносынан болуын қалады. Соның салдарынан Йомби Опанго 1996 жылғы 23 тамызда отставкаға кетті; Лисуба 27 тамызда оның орнына Шарль Дэвид Ганаоны тағайындады. Осы оқиғадан кейін маусым айында азаматтық соғыс басталды, нәтижесінде Лисуба 1997 жылғы қазан айында биліктен құлатылды; Йомби Опанго соғыс кезінде Лисубаны қолдады, Президенттік көпшіліктің жетекшісі болды, ал Сассу Нгуессо жеңгеннен кейін ол Лисуба мен Колеласпен бірге 2002 жылғы қаңтардағы конституциялық референдумды пассивті түрде бойкоттауға шақырды. Йомби Опанго 2001 жылғы желтоқсан айының соңында мемлекеттік қаражатты жымқыруы үшін 20 жылға қатаң түрме жазасына кесілді. Кабинет директоры болған Клодин Мунари айыпталушыны қорғай отырып, басқа амал жоқ екенін және ақшаның негізінен еңбекақының қарызын төлеуге және 1993 жылғы парламенттік сайлауды ұйымдастыруға жұмсалғанын айтты.
Afterwards, Yhombi Opango was the candidate of his party, the Rally for Democracy and Development (RDD), in the August 1992 presidential election, taking sixth place with 3.49% of the vote. In his native Cuvette Region, he placed second, with 27% of the vote, behind Sassou Nguesso. He allied with President Pascal Lissouba and Lissouba's party, the Pan African Union for Social Democracy (UPADS), in the first round of the 1993 parliamentary election, held in May, and after the election Lissouba appointed him as Prime Minister on 23 June 1993. The opposition contested the results, however, and a severe political dispute erupted, with the opposition setting up a rival government. Yhombi Opango resigned on 13 January 1995 so that Lissouba would be free to consult other parties in the formation of a new government; he was promptly reappointed as Prime Minister, with a new government—including four members of the opposition Union for Democratic Renewal (URD)—being named on 23 January. Some members of UPADS who were from Lissouba's own Téke ethnic group called for Yhombi Opango's resignation in 1996 because they wanted the Prime Minister to be a Téke as well. As a result, Yhombi Opango resigned on 23 August 1996; Lissouba appointed Charles David Ganao to replace him on 27 August. Following this incident, a civil war began in June, leading to Lissouba's ouster in October 1997; Yhombi Opango supported Lissouba during the war, serving as leader of the Presidential Majority, and after Sassou Nguesso's victory he fled into exile Along with Lissouba and Kolélas, he called for a passive boycott of the January 2002 constitutional referendum. Yhombi Opango was sentenced in absentia to 20 years of hard labor for embezzlement in late December 2001. Claudine Munari, who had been Director of the Cabinet, said in defense of the accused that there was no alternative to the deal and that the money was actually used to pay wage arrears and organize the 1993 parliamentary election.
Қайту
Конго Министрлер Кеңесі 2007 жылғы 18 мамырда Йомби Опангоға амнистия мақұлдады. Ол 2007 жылдың 10 тамызында Конго Бразавильге оралды, оны қарсы алуға мыңдаған жанкүйерлері жиналды. Йомби Опанго және оның әйелі 2007 жылдан бастап, 2020 жылы қайтыс болғанға дейін уақыттарын Конго мен Франция арасында бөлісті. Жоахим Йомби Опанго 2020 жылғы 30 наурызда Францияның Нойли-сюр-Сен қаласындағы Париж Америкалық ауруханасында 81 жасында COVID-19 салдарынан қайтыс болды. Оның ұлы Жан Жак Йомби Опанго оның қазасын Францияның баспасөз агенттігіне телефон арқылы хабарласып растады.
An amnesty for Yhombi Opango was approved by the Congolese Council of Ministers on 18 May 2007. He returned to Congo Brazzaville on 10 August 2007, and a thousand of his supporters were present to welcome him. Yhombi Opango and his wife divided their time between Congo and France from 2007 until his death in 2020. Joachim Yhombi Opango died on 30 March 2020, at the American Hospital of Paris in Neuilly sur Seine, France, from COVID 19 at the age of 81. His son, Jean Jacques Yhombi Opango, first confirmed his death during a phone call with Agence France Presse.