Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 1831-1846 жылдар аралығында Папа Григорий XVI (Gregorius XVI; туған аты Bartolomeo Alberto Cappellari; 18 қыркүйек 1765 – 1 маусым 1846) – Католик шіркеуінің басшысы және Папа мемлекетінің билеушісі 2 ақпан 1831 жылдан 1846 жылдың маусым айында қайтыс болғанға дейін. Діни орденге – Камалдолездерге кірген кезде Мауро есімін қабылдады. Өте консервативті және дәстүрлі болғандықтан, Папа мемлекеттеріндегі және бүкіл Еуропадағы демократиялық және жаңарту реформаларына қарсы болды, оларды революциялық солшыл көзқарастың көрінісі деп есептеді. Осы тенденцияларға қарсы Григорий XVI папалық биліктің діни және саяси беделін нығайтуға тырысты, бұл позиция ультрамонтанизм деп белгілі. "Мирари вас" энцикликасында ол "әркімнің сана еркіндігін қамтамасыз ету және кепілдік беруіміз керек" деген пікірді "жалған және абсурдты, тіпті ақымақтық" деп мәлімдеді. Ол шетелдегі миссионерлік қызметті ынталандырды және құл саудасын айыптады, оның понтификаты кезінде ол күшпен тоқтатылды. Ол "Григорий" есімін алған соңғы папа, өзінің понтификатының барлық кезеңінде Папа мемлекетін басқарған соңғы папа және сайланған кезде епископ болмаған соңғы папа.

Ерте өмір

Бартоломео Альберто Каппеллари 1765 жылғы 18 қыркүйекте Венеция Республикасындағы Беллуно қаласында итальяндық төменгі дворян отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Фриулидегі Песариис деген шағын ауылдан шыққан. Әкесі заңгер болған. Он сегіз жасында Бартоломео Каппеллари Камалдолездер орденіне (Бенедиктиндік монахтар отбасының бір бөлігі) қосылып, Венеция маңындағы Муранодағы Сан-Микеле монастырына кірді. 1787 жылы дін қызметкері болып тағайындалды. Камалдоле монахы ретінде Каппеллари теологиялық және лингвистикалық білімімен тез көзге түсіп, 1787 жылы 22 жасында Сан-Микельде философия мен теология пәндерін оқытуға тағайындалды. 1790 жылы 25 жасында ол өзінің ордені үшін, сондай-ақ Венециядағы Киелі кеңсе үшін цензор-либрорум қызметіне тағайындалды. Оның еңбектері Италияда бірнеше рет басылып, Еуропаның бірнеше тіліне аударылды. 1800 жылы Папа Пий VII (1800–1823) құрған Католик дін академиясының мүшесі болды және теологиялық және философиялық мәселелерге арналған естеліктер жазды. 1805 жылы 40 жасында Римдегі Келиан төбесіндегі Сан-Грегорио монастырының аббаты болып тағайындалды. Француз императоры Наполеонның әскері Римді басып алып, 1809 жылы Пий VII-ді тұтқындап, Францияға жер аударғаннан кейін Каппеллари Мураноға қашып кетті, онда ол өз орденінің Сан-Микеле монастырында оқыды. 1814 жылы ол монахтар тобымен бірге өздерінің шағын колледжін Падуаға көшірді. Наполеонның соңғы жеңілісінен кейін Вена конгресі Папалық мемлекеттердің орталық Италиядағы билігін қайта орнатқаннан кейін Каппеллари Римге шақырылып, Камалдолез орденінің генерал-викарі лауазымын иеленді. Одан кейін ол Инквизиция кеңесшісі болып тағайындалды, кейін Консультор (1820 жылғы 29 ақпанда) болып жоғарылатылды, ал 1826 жылғы 1 қазанда Испания империясынан тыс барлық миссионерлік жұмыстарды, соның ішінде Еуропадағы католик емес мемлекеттерге миссионерлік қызметтерді жүзеге асырған Пропаганда Фиде ("Сенімді тарату") қауымының префекті болды. Оған екі рет епископтық лауазым ұсынылды, бірақ ол екі рет бас тартты. Каппеллари Италиядан тыс жерлерге ешқашан саяхаттамаған, Венеция мен Римді жақсы білген. Ол итальян және латын тілдерін еркін меңгерген, бірақ басқа еуропалық тілдерді білмеген және еуропалық саясаттан хабары жоқ болған. Дегенмен, ол әрмен тілін жақсы білген, сондықтан 1827 жылы Гарутиюн Авгерианның (Паскаль Аушер) Венециядағы Севериан Габалаға жатқызылатын және әрмен тіліне аударылған еңбектерінің басылымы оған арналды.

Папаны сайлау

1831 жылдың 2 ақпанында елу күндік конклавтан кейін Каппеллари күтпеген жерден Папа Пий VIII-ге (1829–30 жж.) мұрагер болып сайланды. Оның сайлануына Испания королі Фердинанд VII ең мүмкіндігі жоғары деп есептелген кардинал Джакомо Джустинианиге вето қойғандығы ықпал етті. Сайлау кезінде кардинал Каппеллари әлі епископ болған жоқ: ол епископқа бекітілгенге дейін папа болып сайланған соңғы адам. Ол Остия және Велетри кардинал-епискобы, Кардиналдардың қасиетті коллегиясының деканы Бартоломео Пакка, Порто және Санта Руфина кардинал-епискобы Пиетро Франческо Галлеффи және Сабина кардинал-епискобы Томмассо Ареззоның қатысуымен епископқа бекітілді. Грегорий XVI-ны патшалық есімі ретінде таңдауына себеп, оның жиырма жылдан астам уақыт бойы Келиан төбесіндегі Сан-Грегорио монастырының аббаты болғаны және сенімді тарату жөніндегі Конгрегацияды құрған Грегорий XV-ті құрметтеуі болды.

Елшілердің хаттары

Рим папасы Григорий XVI құлдық институтына қатысты "In supremo apostolatus" деп аталатын апостолдық хат немесе папалық бұйрық шығарды. Кардиналдар кеңесінің кең ауқымды кеңесуі нәтижесінде 1839 жылдың 3 желтоқсанында жарияланған бұл бұйрық, құл саудасын да, құлдық институтының жалғасуын да қатты айыптады.

Қасиеттілер мен ақтар

Рим папасы Григорий XVI өзінің паптық билігі кезінде итальяндық мистик Вероника Джулианиді қасиетті деп жариялады. Оның билігі тұсында бес әулие (оның ішінде Альфонс Лигуори) қасиетті деп танылды және отыз үш Құдайдың қызметшісі (оның ішінде Кассиялық Августин Симон) бақытты деп жарияланды. Бұған қоса, көптеген жаңа діни ордендер құрылды немесе қолдауға ие болды, сондай-ақ, сенімділердің қасиетті Марияға деген құлшынысы жеке және қоғамдық өмірде күшейді.

Өлім және жерлеу

1846 жылы 20 мамырда ол денсаулығының нашарлап бара жатқанын сезінді. Бірнеше күннен кейін, ол бетке қызыл жегіге шалдықты. Бастапқыда аурудың аса ауыр екені ойылмады, бірақ 31 мамырда күші күрт әлсіреп, соңы жақындап келгені байқалды.