Кіріспе

1689-1691 жылдар аралығында Католик шіркеуінің басшысы

Папа Александр VIII (; 22 сәуір 1610 – 1 ақпан 1691), туған Пьетро Вито Оттобони, 6 қазан 1689 жылдан 1691 жылдың ақпанында қайтыс болғанға дейін Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды. Александр VIII өзінің алдыңғысы Иннокентий XI-нің көптеген саясатын кері қайтаруымен белгілі, ол отбасын одан әрі байыту үшін туысқандыққа баруға шешім қабылдады. Мұндай туысқандық папаның қазынасын құртты, кейіннен оның орнын басып алған Иннокентий XII-ге папалық қазынаны қалпына келтіру үшін қатаң шаралар қолдануға тура келді. Александр VIII өзінің қысқа ғана папалық билігіне қарамастан, маңызды істердің көптерін іске асырмағанмен, Иса қоғамының мектептерінде оқытылған, «философиялық күнә» деп аталатын ілімдерді айыптауымен танымал. Виттория Торниелли мен Венеция Республикасының бас канцлері Марко Оттобонидің тоғыз баласының ең кішісі болды. 1627 жылы Падуа университетінде канондық және азаматтық құқықтан докторлық дәрежесін алды. Оттобони Римге Рим папасы Урбан VIII-нің кезінде барды, ал 1652 жылы Венеция үкіметінің өтінішімен Сан-Сальваторедегі кардинал-қасиетші болып тағайындалды. 1654 жылы Брешия епископы болып тағайындалды және кейіннен Римдегі Сан-Марко шіркеуінде епископтыққа бекітілді. Ол өз епархиясында тыныш он жыл өткізді. 1660 жылы Сан-Марконың кардинал-қасиетшісі болуға бел буды және 1664 жылы Брешия епископы лауазымынан бас тартты. Оттобони 1677 жылы Трастевередегі Санта-Марияның кардинал-қасиетшісі, ал 1680 жылы Санта-Прасседе кардинал-қасиетшісі болды. Кейіннен 1681 жылы Сабинаның кардинал-епискобы, ал 1683 жылы Фраскатидің кардинал-епискобы болды. Оның соңғы алмасуы 1687 жылы Porto e Santa Rufina болды. Оттобони 1687 жылдан папалық сайлауға дейін кардиналдар коллегиясының вице-деканы болды.

Папаны сайлау

Франция королі Людовик XIV (1643–1715) елшісі 1689 жылғы 6 қазанда Папа Иннокентий XI (1676–89) мұрагері ретінде сайлауға қол жеткізді; алайда, айлар бойы келіссөздер жүргізілгеннен кейін Александр VIII 1682 жылы француз дінбасыларының Галликан шіркеуінің бостандықтарына қатысты жариялаған декларациясын сотқа тарды. 1689 жылғы 16 қазанда протодиакон кардинал Франческо Майдальчини Отобониді понтифик етіп тағайындады және 1689 жылғы 28 қазанда Сент-Джон Латеран базиликасын иеленді. Бастапқыда кардинал Флавио Чигидің одақтастары Отобонидің орнына Грегорио Барбаригоны, венециялықты ұсынды, осылайша сайлаушылар папа тағына венециялықты тағайындауды қарастыра ма, жоқ па, сынап көру үшін қате жолға салуға тырысты. Барбариго көптеген дауыстар жинаған сияқты көрінді, бұл венециялық понтифик мүмкіндігінің қызықты екенін көрсетті, бірақ ол жинаған дауыстардан асып түспеді. Дегенмен, Иннокентий XI саясатын жалғастыруды қалағандар алдауды сезіп, конклавта наразылық тудырды. Бірақ Чиги мен оның фракциясы алдауды сақтау үшін Барбаригоға тікелей дауыс бермегендіктен, Отобонидің кандидатурасы кедергісіз жалғасты, өйткені Чиги мен оның фракциясы француз кардиналдарының келуін күтіп, ешқандай кандидатқа бейімділік танытпағанын айтты. Венециялықтар Отобониді қолдағанмен, республика Мадрид пен Венаның елшілері арқылы қолдауын қамтамасыз етті, ал кардинал Медичи Императорлық және испандық фракциялар да Отобонидің кандидатурасын қолдайтынына көз жеткізді. Отобониді сайлау туралы шешім оның өзі француздармен келісуге мүдделі екенін білдірген кезде қабылдады, бұл соңғы уақытта келісімді көңіл-күймен болған Людовик XIV-ті қуантты. Ескі, бірақ денесі мықты Александр VIII шебер дипломат болды. Ұзақ болмаған паптық билігі кезінде ол өзінің алдыңғысының көптеген жақсы істерін жойды. Иннокентий XI жинаған барлық қаржы Отобони отбасын байытуға жұмсалды, ал ол бір кардиналға: «Менде уақыт жоқ; мен үшін күн батты!» деді. Әділ, жомарт және бейбіт адам ретінде танылған ол кедейлерге терең қамқорлықпен қарады, бірақ оның туыстары оның кеңшілігін жиі ысырапқа салып, оған жомарттықпен сыйлаған байлықты өздерінің жеке мүдделері үшін пайдаланды, осылайша оның паптығына нұқсан келтірді. Луи XIV өзінің саяси жағдайының тұрақсыз екенін сезінген кезде, монарх папаның бейбіт мінезінен пайдаланды және француз елшілігі үшін ұзақ жылдар бойы қолданылып келген баспана құқығынан бас тартты. 1690 жылғы 16 қазанда канонизациялық миссаны өткізген күні Александр VIII шаршағандай көрінді, сондықтан ауырып қалғандай болды. Ол жеңіл инсульт алған болуы мүмкін деген болжам бар еді, бірақ дәрігерлер папаға демалуды ұсынды, бірақ оның ауыруына не себеп болғанын анықтап шығара алмады. 1691 жылғы 20 қаңтарда кардинал Форбин Янсон король Людовик XIV-ке папаның ауыр сырқатқа шалдыққанын, ал 22 қаңтарда оның жағдайы күрт нашарлап, оның жүйесі ағасының жағдайына пессимистікпен қарағанын хабарлады. 27 қаңтарда гангрена пайда болғаны туралы хабарланды, ал 30 қаңтарда Александр VIII он екі кардиналмен кездесті. Александр VIII 1691 жылғы 1 ақпанда сағат 16:00-де қайтыс болды, ал Неапольден Римге тараған оба папаны жұқтырып, оның өлімін жеделдетті.