Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 1655–1667 жылдары. Папа Александр VII (13 ақпан 1599 – 22 мамыр 1667), туған аты Фабио Чиги, 7 сәуір 1655 жылдан өліміне дейін, 1667 жылдың мамыр айына дейін Католик шіркеуінің басшысы және Папалық мемлекеттердің билеушісі болды. Ол мансабын папаның вице-легаты ретінде бастады және Киелі Тақтың түрлі дипломатиялық лауазымдарын атқарды. 1634 жылы дін қызметкеріне тоғыстырылып, 1635 жылы Нардо епископы болды. Кейін 1652 жылы Имола епископы болып тағайындалды. 1651 жылы Папа Иннокентий X оны мемлекет хатшысы етіп тағайындады, ал 1652 жылы кардинал болды. Папалыққа келген соң Александр, сайлау кезінде непотизмге қарсы болғандықтан, қарапайым өмір сүрді; бірақ кейін туыстарын жұмысқа орналастырып, олар оның басқаруын қолға алды. Оның басқаруы иезуиттерді қолдауға бағытталды. Дегенмен, француз дипломаттарымен туындаған шиеленіс Франциямен қарым-қатынасты қиындатты. Александр сәулет өнеріне қызығушылық танытып, Римдегі қала құрылысы жобаларын қолдады. Ол поэзия жазып, шіркеулерді безендіруді дамытқан суретшілерге демеушілік жасады. Оның теологиялық жазбаларында гелиоцентризм және Таза ұғым туралы талқылаулар бар.

Ерте өмір

Сиенада туған, әйгілі Чиги банктік отбасының мүшесі және Папа Павел V-нің (1605–1621) шөбересі Фабио Чиги жеке оқытылды және ақырында Сиена университетінен философия, құқық және теология ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Фабионың ағасы Марио Тиберио делла Сиаланың қызы Беринесаға үйленді, олардың төрт баласы болды, олардың екеуі тірі қалды: Агнес және Флавио. Флавио (1631–1693) 1657 жылдың 9 сәуірінде өзінің ағасы тарапынан кардинал болып тағайындалды. Оның тағы бір ағасы Аугусто Чиги (1595–1651) Олимпия делла Сиаяға (1614–1640) үйленді және Агостино Чиги, Фарнезе князінің ата-анасы болып, отбасылық желіні жалғастырды. Фабионың қарындасы Онората Мигнанелли Фирмано Бичиге үйленді; олардың ұлы Антонио 1652–1656 жылдары Монталчино епископы, ал 1656–1659 жылдары Осимо епископы болып тағайындалды және оның ағасы Александр VII 1657 жылдың 9 сәуірінде оны кардинал (in pectore) деп атады. Тағайындау 1659 жылдың 10 қарашасында жарияланды. Оның тағы бір туысы Джованни Бичи болды, оны Папа флотының адмиралы етіп тағайындады.

Папаның дипломаты

1627 жылы Феррарада папаның легатының орынбасары ретінде тағылымдамасын бастады. Екі кардиналдың ұсынысымен ол Мальтаның Инквизиторы болып тағайындалды. Чиги 1634 жылдың желтоқсанында Римде дін қызметкеріне (священник) тоғыстырылды. Ол Referendarius utriusque signaturae қызметіне тағайындалды, бұл оны прелат етіп, Рим сотында іс жүргізу құқығын берді. 1635 жылдың 8 қаңтарында Чиги Оңтүстік Италиядағы Нардо епископы болып тағайындалды және 1635 жылдың 1 шілдесінде Мальта епископы Мигель Хуан Балагер Камараса оны киелі қызметке бекітті. 1652 жылдың 13 мамырында Имола епископтығына ауыстырылды. 1648 жылы Вестфалия бейбітшілігіне әкелген келіссөздерге қатысуы күтілгенімен, епископ Чиги (және басқа да католик делегаттары) католик шіркеуі еретик деп санайтын тұлғалармен келіссөздер жүргізуден бас тартты. Сондықтан келіссөздер Вестфалиядағы Оснабрюк және Мюнстер қалаларында, протестант және католик делегаттары арасында делдалдар арқылы жүргізілді. Әрине, Чиги келісімдер аяқталғанда, құжаттары дайын болғанда Паптық билік атынан Вестфалия келісіміне қарсылық білдірді. Папа Иннокентийдің өзі бұл бейбітшілік "бос, жарамсыз, әділетсіз, кінәлі, ұятты, мәнсіз, мәңгілікке дейін мәні мен әсерінен құрғақ" екенін мәлімдеді. Бұл бейбітшілік отыз жылдық соғысты (1618–1648) аяқтады және француз революциялық соғыстарына (1792) дейін сақталған еуропалық билік тепе-теңдігін орнатты.

Мемлекеттік хатшы және кардинал

Рим папасы Иннокентий X (1644–1655) Чигиді Римге қайта шақырды. 1651 жылдың желтоқсанында Папа Иннокентий кардинал Чигиді Мемлекеттік хатшылыққа тағайындады. Ол 1652 жылдың 19 ақпанында Инокентий X-тің консисториясында кардинал дәрежесіне көтерілді, ал 12 наурызда Санта-Мария-дель-Пополо шіркеуінің кардинал-священнигі атағы берілді.

Папа болып сайлануы

7 қаңтарда Иннокентий X қайтыс болғаннан кейін, кардинал Чиги 80 күндік конклавтан соң, 7 сәуірде 1655 жылы папа Александр III құрметіне Александр VII есімін алып, папа болып сайланды. Сайлау таңында, соңғы дауыс беруге барар алдында, Чигиді оның досы Луиджи Омодей қарсы алды. Омодей Чигидің жақын арада сайланатынын білгендіктен: «Соңғы күні келді, мен оны қатты тіледім, және ол Шіркеу үшін қаншалықты қуанышты!» деді. Чиги Омодейге Вергилийдің өлеңдерін айтып, былай деп жауап берді: «Мен бұл күнді әрқашан қайғымен еске аламын; сондай-ақ, құдайлардың қалауымен құрметпен де». Соңғы дауыс беру кезінде Чиги Джулио Чезаре Сакчеттиге дауыс берді, ал акцессода Джованни Мария Баттиста Паллоттаға дауыс берді. Сайланғаннан кейін, кардиналдардың бірі: «Қандай ерекше жағдай! Испандар сіздің папа болуыңызды мүддесіз тіледі; француздықтар да тіледі, әлгінде сізді қарамастан; жастар қарт адамды таңдады, ал Барберини өздерінің тумасы емес адамды таңдады!» деді. Сайлаудан кейін, оны 18 сәуірде 1655 жылы протодиакон кардинал Джан Джакомо Теодоро Тривульцио тәж кигізді, содан кейін 9 мамырда Архибазилика Святого Иоанна Латеранскогоны иеленуге кірісті. Папа ретіндегі алғашқы қадамдарының бірі – Олимпия Майдальхиниге (поп Иннокентий X-ке ерекше ықпалы болғандықтан «ла папесса» деп белгілі) туған қаласы Орвиетоға қайтуға бұйрық беру болды. Майдальхини Чигидің Мемлекеттік хатшы лауазымындағы билігін өзінің мақсаттары үшін пайдалануға тырысқандықтан, және кардинал Десио Аццолиномен бірге Чигидің билігін айналып өтуге тырысып, оны ықпалсыз қалдыруға немесе алмастыруға үміттенеді.

Непотизм

Конклавтың пікірінше, ол бұрынғы папалардың ерекшелігі болған туыстық қатынасқа қатты қарсы болды. Билік құрған алғашқы жылы Александр VII қарапайым өмір сүрді және туыстарына Римге баруды тыйым салды, бірақ 24 сәуірдегі консисторияда папа Александр өзінің ағасы мен немерелері Римге келіп, оған көмектесетінін мәлімдеді. Оның немере інісі, кардинал Флавио Чиги кардинал немере інісінің лауазымын алды. Әкімшілік негізінен оның туыстарының қолына берілді, ал барокко дәуіріндегі папалық сияқты, туысқандық қарым-қатынас нығая түсті. Кардинал Флавио 1664 жылы Формеллодағы Вилла Чиги Версальяның құрылысын бастады. 1656 жылы кардиналдарға өзінің туыстарын Римге шақыратынын хабарлағанда, папа әр кардиналдан өзінің ұсынысына қатысты пікірін білуді сұрады. Кардиналдар келісті, бірақ туыстық қатынастың тым кең тарамауы үшін бірнеше шарттар қойды. Папа ақырында туыстарын аудиенцияға қабылдады, алайда кездесу ресми болды және оның туыстары бүкіл аудиенция бойында тізе бүгіп, папа оларға не үшін шақырылғанын және олардан не күтілетінін түсіндірді. Александрдың қала құрылысының негізгі идеясы – театр немесе қалалық театр болды, оның қалалық араласулары Римнің және Католик шіркеуінің Басына лайықты үлкен көріністерге айналды. Сондықтан, масштабтары әртүрлі болғанымен, кішкентай Санта-Мария-делла-Пас және оның алаңы – театр, сондай-ақ, Санкт-Петер базиликасының алдындағы Санкт-Петер алаңын құрайтын монументалды колоннада. Александрдың билік құрған кезеңіндегі әртүрлі қалалық және сәулеттік жобалар Джованни Баттиста Фалданың гравюраларында тіркелді және алғашқы том 1665 жылы жарық көрді. Бұл томдарды Джованни Джакомо де Росси Il Nuovo Teatro delle fabbriche et edificij in prospettiva di Roma moderna sotto il felice pontificato di N. S. Alessandro VII деген атпен шығарды. Бұл жобаларды құжаттаған бәсекелес басылым Россидің туысы Джованни Баттиста де Росси жариялады, ол Римнің суреттерін жасау үшін жас фламанд сәулетші-суретші Ливен Круйлды жұмысқа алды, олардың 10-ы 1666 жылы Prospectus Locorum Urbis Romae Insignium деген атпен жарияланды. Оның сүйікті сәулетшісі – мүсінші және сәулетші Джан Лоренцо Бернини, бірақ ол сонымен қатар суретші және сәулетші Пьетро да Кортонаға да тапсырыстар берді. Римдік жоғары барокконың үш жетекші сәулетшісінің ішінде тек Франческо Борромини ғана Александрдың тұсында нашар жұмыс істеді; бұл, мүмкін, ол Борроминидің сәулеттік формаларын қасақана деп ойлағандықтан, сондай-ақ Борромини өте қиын адам болуы мүмкін. Дегенмен, Александрдың отбасылық гербтері – таулар жұлдыздар мен емен жапырақтары бар, Борроминидің Сант-Иво-алла-Сапиенца шіркеуі мен оның билігінің басқа да көптеген туындыларын безендіреді. Александр өзінің қала құрылысы мен сәулеттік жобаларына қызығушылық танытып, оларды күнделіктеріне жазып қалдырды. Оның Римдегі жобаларына мыналар кірді: Санта-Мария-делла-Пассадағы шіркеу және алаң; Виа-дель-Корсо, Пьяцца-Колонна және оған байланысты ғимараттар; Порта-дель-Пополо, Пьяцца-дель-Пополо және Санта-Мария-дель-Пополоның қайта жасалуы; Санкт-Петер алаңы, Региялық саты және Ватикан сарайы мен Санкт-Петердегі безендірулер; Сант-Андреа-аль-Квиринале; Квириналь сарайының бөлігі; Цивитавеккияның Арсеналы, Пьяцца-делла-Минервадағы обелиск пен піл; және Чиги сарайы. Римдегі Чиги сарайын Тосканадағы Сан-Квирико-д'Орсиядағы Чиги сарайымен немесе Формеллодағы Чиги сарайымен шатастыруға болмайды.

Мальта

Рим папасы болып сайланудан бұрын Чиги Мальта аралында инквизитор қызметін атқарды, көбінесе Биргудегі (Città Vittoriosa) инквизитор сарайында тұрды. Сол кезде Мальта Иерусалимнің Әулие Иоанн тәртібінің Егеменді госпитальерлер рыцарьдарының (Мальта рыцарьдары) феодалдық иелігінде болды, олардан ол 1662 жылы теңіз әскерлері үшін жүз құл сатып алды.

Швеция

Швеция патшасы Кристинаның (1632–1654) дін ауысуы Александр VII билік еткен кезеңде болды. Тақтан бас тарғаннан кейін патшайым Римде тұруға көшті, онда 1655 жылы Рождество күні Папа оны крещение рәсімі арқылы қайта бекітті, ол оған жомарт дос және демеуші болды. Папа оны «патшалығы жоқ патшайым, сенімі жоқ христиан және ұяты жоқ әйел» деп сипаттады. Сондай-ақ, ол оны «жабайы елде туған, жабайылықта тәрбиеленген және жабайы ойлармен өмір сүрген әйел» деп айыптады, осылайша олардың қарым-қатынасы ең жақсы жағдайда даулы болуы мүмкін екенін көрсетті. Римге келгеннен кейін көп ұзамай ол римдік сән мен кештердің орталығына айналды. Алайда, 1656 жылғы Ұзын оразаға дейінгі Карнавалдан кейін Александр VII оны Римге шақырғанына өкінді, себебі Карнавалмен байланысты жаман әдеттердің атмосферасы болды. Папа бастапқыда Кристина дінге кіруді ойлағандарға үлгі болады деп үміттенсе де, оның мүдделері негізінен саяси болғанына көңілі қалды, тіпті ол кардинал Мазаринмен бірге Неапольді басып алуды жоспарлауға көмектесті.

Франция

Сыртқы саясатта оның сезімдері гуманистік немесе табысты болған жоқ. Александр VII-нің понтификаты Францияның Людовик XIV (1643–1715) кеңесшісі және іс жүзінде бас министрі болған кардинал Мазаринмен үнемі келіспеушіліктермен көмбезілген еді. Мазарин Вестфалия бейбіт шартына әкелген келіссөздер кезінде оған қарсы болған және Галлиялық шіркеудің құқықтарын қорғаған. Конклав кезінде Мазарин Чигидің сайлануына қарсы болды, бірақ соңында оны компромисс ретінде қабылдауға мәжбүр болды. Алайда, ол Людовик XIV-тің Александр VII-ге бағынушылықтың әдеттегі елшілігін жіберуіне кедергі келтірді және ол тірі болғанда Римге француз елшісін тағайындауға жол бермеді, дипломатиялық мәселелерді сол кезде кардинал-қорғаушылар шешті, олар көбінесе Папаның жеке жаулары болды. 1662 жылы Людовик XIV оның елшісі етіп, сондай жауыздаулық танытқан Герцог де Крекиді тағайындады. Креки Римдегі елшілікке берілген дәстүрлі бейкүнәлік құқығын теріс пайдаланып, Франция мен Папалық арасындағы жанжалға себепкер болды, нәтижесінде Александр VII уақытша Авиньонды жоғалтып, 1664 жылы Пиза шартының қоршаулы шартына қол қоюға мәжбүр болды.

Испания мен Португалия

Александр VII 1640 жылы тәуелсіздігін қайта орнатқан Португалияға қарсы Испанияның талаптарын жақтады. Оның паптығы Португалиямен созылған жанжалдармен де ерекшеленді.

Иезуиттер мен янсенизм

Александр VII иезуиттерді жақтыратын. Венециялықтар Осман түркілеріне қарсы Критіде көмек сұрағанда, Папа оларға иезуиттерді 1606 жылы қуылған Венеция аумағына қайта оралуға рұқсат беруді талап етті. Ол сондай-ақ иезуиттердің жанжалына қатысуын жалғастырды, ал Янсеншілердің айыпталуын, оған Папа Иннокентий X-тің кеңесшісі ретінде күшпен қолдаған болатын. Француз Янсеншілері 1653 жылы айыпталған тұжырымдардың Корнелиус Янсен жазған «Августин» кітабында жоқ екенін мәлімдеді. Александр VII олардың да бар екенін «Ad sanctam beati Petri sedem» (16 қазан 1656 ж.) бұйрығы арқылы растады, онда Сорбоннадан теологтар тобы Янсеннің еңбегінен шығарған, негізінен рақым мен адамның құлдырауына қатысты бес тұжырым еретикалық деп жарияланды, соның ішінде «Христос барлық адамдар үшін өлді немесе қанын төкті» деуі – жартылай пелагиандық қателік болар еді. Ол Францияға өзінің танымал «формуласын» да жіберді, оған барлық дін қызметкерлері Янсенизмді анықтау және жою мақсатымен қол қоюға тиіс болды, бұл қоғамдық пікірді қоздырып, Блез Паскальдың Янсенизмді қорғауына себеп болды.

Шығармалары

Александр VII мемлекеттік істерді ұнатпай, әдебиет пен философияны артық көретін; оның латын өлеңдерінің жинағы 1656 жылы Парижде Philomathi Labores Juveniles деген атпен жарық көрді. Ол сонымен қатар сәулет өнерін және Римнің жалпы жақсаруын қолдады, онда көшелерді түзеу және кеңейту үшін үйлер бұзылды, сондай-ақ Джан Лоренцо Бернинидің үлкен демеушісі болуға мүмкіндік алды: Санта-Мария-дель-Пополо шіркеуінің әшекейлері, Чиги кардиналдарының титулярлық шіркеулері, Регия Скаласы, Санкт-Петер базиликасындағы Санкт-Петер кафедрасы. Әсіресе, ол Бернинидің Санкт-Петер алаңындағы әдемі колоннадасын салуына демеушілік етті. Уильям Робертстің сөзінше, Александр VII күн орталығы мәселесіне қатысты ең беделді құжаттардың бірін жазған. Алайда, бұл құжат ешқандай астрономиялық модель туралы емес және Ecclesiae Magisterium құрамына кірмейді. Папа өзінің Index Librorum Prohibitorum Alexandri VII Pontificis Maximi jussu editus атты кітабын жариялады, онда көптеген түрлі мәселелерге қатысты көптеген еңбектерді айыптаған Тыйым салынған кітаптар индексінің мазмұны жаңадан ұсынылды: олардың арасында Коперник пен Галилейдің еңбектері де болды. Ол бұл істі Speculatores Domus Israel (1592) атты бұйрығымен бастады, себептерін былай түсіндірді: «әрбір жағдайдың толық тарихы белгілі болсын». «Осы мақсатта, – деді Рим Папасы, – біз осы жалпы Индекске Триденттік және Клименттік Индексерді, сондай-ақ біздің алдыңғымыз Клименттің Индексінен кейін қазіргі уақытқа дейін шығарылған барлық тиісті жарлықтарды қостық, осылайша мұндай мәселелерге қызығушылық танытқан адалдар үшін пайдалы ештеңе жоқ сияқты көрінбесін». Олардың арасында Индекске әртүрлі гелиоцентрлік еңбектерді орналастыру туралы бұрынғы жарлықтар («біз оны осы ұсыныстарға енгізілгендей қарастырамыз, барлығымен бірге және ондағы барлық нәрсе») және Робертс айтуынша, өзінің Апостольдық билігін қолданып, оның мазмұнына адалдарды міндеттеді («және осы ұсыныстардың мазмұны бойынша Апостольдық билікпен бекітеміз және: барлық жердегі барлық адамдарға осы Индекске үнемі және толық бағынуды бұйырамыз»). Осылайша, геоцентристер үшін Александр күн жүйесінің гелиоцентрлік көзқарасына қарсы тұрды. Александр VII-нің паптығынан кейін Индекс бірнеше рет қайта қарастырылды. «1758 жылы гелиоцентризмді жақтаған еңбектерге қатысты жалпы тыйым Тыйым салынған кітаптар Индексінен алынып тасталды, бірақ «Диалог» және Коперниктің «De Revolutionibus» еңбектерінің цензурадан өтпеген нұсқаларына қатысты арнайы тыйым сақталды. 1835 жылы осы еңбектер Индексіден алынып тасталғаннан кейін шіркеудің гелиоцентризмге қарсылығының барлық іздері жойылды». Индекс 1966 жылы толығымен жойылды.

Теология

Александр VII-нің Апостолдық Конституциясы, Sollicitudo omnium ecclesiarum (8 желтоқсан 1661), қасиетті Марияның таза тұжырымдалуы туралы ілімді Рим папасы Пий IX өзінің қатесіз анықтамасы Ineffabilis Deus-ты жариялағанда қолданған шамамен бірдей терминдермен баяндады. Пий IX өз еңбегінің 11-ші ескертпесінде Александр VII-нің бұйрығына сілтеме жасайды.

Адептілік

1666 жылғы 18 наурызда Александр VII жарлық шығарды, онда ол 1665 жылғы 24 қыркүйекте шығарған бұрынғы жарлығын кеңейтіп, түрлі моральдық мәселелерге қатысты түзетулер енгізді. Өзінің жарлығында Александр VII Трент соборының билігі мен шешімдерін растап, сонымен қатар құпия сыр беруден бастап, дінге қарсылыққа дейін, дұрыс неке салт-дәстүрлеріне дейін кеңес берді. Рим папасы сондай-ақ, моральдық үйретімдерге қатысты мәселелерде Урбан VIII сияқты алдыңғы папалардың шешімдерін де бекітті. Кейін 1679 жылы Папа Иннокентий XI оның кейбір тұстарын одан әрі кеңейтті.

Консисториялар

Александр VII алты консисторияда 38 кардинал тағайындады, олардың ішінде өз туысы Флавио Чигиді Кардинал Нефесі ретінде, ал Джулио Роспиглиозиді кардинал етіп тағайындады, ол кейіннен Рим папасы Климент IX болып оның орнына келді. Ол тағайындаған барлық кардиналдардың ішінде, папа бесеуінің есімдерін құпия сақтап, кейін жариялады.

Діни ордерлер

Александр VII 1666 жылғы 19 сәуірде "In suprema" папалық бұйрығы арқылы цистерциандықтардың конституциясын реформалады, бұл цистерциандықтарды ұзақ жылдар бойы бөліп келген реформа мәселесі бойынша ондаған жылдарға созылған дауды тиімді түрде аяқтады. Папа Барнабиттер мен пиарларға (1656 ж.) енгізілген өзгерістерге де қатысты. 1666 жылы ол әулие Иоанн Эуд құрған Иса және Мария қауымын ресми түрде бекітті, ал 1655 жылы әулие Винсент де Пауль құрған Миссия қауымына келісім берді.

Литургиялық іс-әрекеттер

1661 жылы папа 1660 жылы дін қызметкері Жозеф де Воазин басып шығарған Римдік Миссалды француз тіліне аударуға тыйым салды. Француз епископтары 1660 жылдың соңында екі тілдегі Миссалды айыптағаннан кейін, папа 1661 жылдың 12 қаңтарындағы папалық бұйрық арқылы оны бекітті. 1656 жылы ол Иннокентий X-тің бұйрығын жойып, Қытайдағы иезуит миссионерлеріне қытайлық рәсімдерді қолдануға рұқсат берді. 1659 жылы Александр VII қытай дін қызметкерлерін латын тілінде дұға етуден босатты. Папаның соңғы күндері туралы толық және егжей-тегжейлі мәліметтерді рәсімдердің басты шебері Фулвио Сервантионың күнделігінде келтірілген, ол барлық оқиғалардың куәгері болды. Папа Александр VII-нің өмірі мен өлімі туралы қысқаша мәлімет: Папалық таққа лайық деп есептелген, өте қадірлі және еңбегімен көзге түскен сегіз адам кардинал дәрежесіне көтерілді. Бірақ ауруы күшейіп, төрт күннен кейін, ол қатты ауруға шалдықты, ол өлімі жақын екенін түсінді. Ол күн сайын нашарлап, бірақ осыған қарамастан, өліміне дайындалу үшін, Иса Мәсіхтің құрбандығының қасиетті сырларын ойша шағылыстыру арқылы, қасиетті бейсенбі күнінің ұзақ рәсімдерін орындауды жоспарлады. Егер оның дәрігерлері мен хирургтары, сондай-ақ оның мойындаушысы оны керісінше сендірмегенде, оның ауруына қарамастан, ниетін орындайтын еді. Олар осы рәсімдерге байланысты ауыр еңбектердің тудыратын қиындықтарын еске салды. Ол олардың бәріне көндірілді, бірақ қалған күшімен (ауруынан әлсірегеніне қарамастан) Пасха күні Монте Кавалло галереясындағы салтанатты батамен халыққа бата беруді жоспарлады. Халық оны құлшыныспен және оның денсаулығын көру ниетімен көптеп жиналды. Ол діни қызметкердің көмегінсіз екі рет тұрып, оларға батасын берді. Бұл оның отарына соңғы рет көрінуі болды. Соңында ол өзінің кардинал немере інісіне, қарт ағасына және туыстарына қамқорлық етуді және оны дұғаларына қосуды өтінді. Осы сөздерді айтқаннан кейін, ол қолын көтеріп, оларға батасын берді. Содан кейін, көздерінен жас шығып, төсегіне жақындап келгендер оны жұбатуға тырысып, оның қолын сүйді. Барлығы кеткеннен кейін, бөлмеде оның жақын достары мен рухани кеңесшілері ғана қалды. Ол өзінің шын ниетімен дұға етуге берілді, көбінесе: "Cupio disolvi et esse cum Christo" ("Мен борышымнан босатылып, Мәсіхпен бірге болғым келеді") деген сөздерді қайталап айтты. Ол оларға рухани кітаптарды, дұғаларды және Забурларды, әсіресе өкінішті Забурларды оқып беруді бұйырды. Ол Евхаристия мен Өте майлауды алғаннан кейін, өліміне таңғаларлықтай дайындық көрсетті. Тілінен сөз шықпай, қасында тұрған дін қызметкерінің бірі оны өкініш білдіруге және күнәларын кешіруді сұрауға шақырды. Ол дем алғанда, өте әлсіз дауыспен, жақсы естілмейтіндей: "Ита" ("Иә") деп жауап берді. Ол сондай-ақ, Құдайдың рақымына үміт арту керектігін айтты, өйткені Ол өкінген жанға әрдайым рақымын төгеді. Бұл оның аузынан шыққан соңғы сөздері болды. Кардиналдар бұрынғы әдеттен өзгеше, оның төсегінің маңында оның өліміне дейін болып, оны зиярат етті. 22 мамыр күні, сағат 22-де, ол 60 жасында және 13 жылдық понтификатында тынышпен рухын Жаратушысына тапсырды. Сол күні кешке, кардинал лорд Чемберленнің қатысуымен әдеттегі рәсімдер орындалды. Денесі әдеттегі киімдерге оралып, барлық жағынан ашық қызыл бархатқа оралды. Пенітенциарий әкелерінің қолындағы отшамымен, күзетшілер мен жеңіл атты әскерлермен бірге Ватиканға әкелінді. Келесі күні денесі ашылды, өкпесінің бір бөлігінде, қабырғасына жабысқан қара дақ табылды. Бүйрегінің бірі нашарлап, орнында етті түйіндер пайда болған, осының салдарынан зәр шығу қиын болды. Сонымен қатар, бүйректе жара табылды, ол оның барлық ауруларының ең нашарламауы болды. Денесі бальзамдалды және діни киімдерге оралып, келесі күні Святой Петр соборындағы қасиетті ғибадатханаға қойылды. Онда оның аяқтарын сүюге және қасиетті реликті ретінде сақтау үшін одан нәрсе алуға келген көптеген адамдар болды. Аяқталды.

Александр VII 1667 жылы қайтыс болды және Бернини жасаған әсем мазарда еске алынды. Бірақ Папа Иннокентий XI шындықты ақ матамен жабуды бұйырды.