Адольф Бутенандт: Неміс биохимигінің өмірі мен еңбектері
Adolf Butenandt
Адольф Бутенандт – неміс биохимигі, жыныс гормондары мен феромондарды (бомбикол) зерттеген. Макс Планк қоғамының президенті (1960-1972). Биохимия, ғылым.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс биохимигі (1903–1995)
German biochemist (1903–1995)
Адольф Фридрих Иоганн Бутенандт (24 наурыз 1903 – 18 қаңтар 1995) – неміс биохимигі. 1960 жылдан 1972 жылға дейін Макс Планк қоғамының президенті болды. 1959 жылы ол бірінші болып жібекқұрттардың жыныстық феромонының құрылымын ашты және оны бомбикол деп атады.
Adolf Friedrich Johann Butenandt (; 24 March 1903 – 18 January 1995) was a German biochemist. He was President of the Max Planck Society from 1960 to 1972. He was also the first, in 1959, to discover the structure of the sex pheromone of silkworms, which he named bombykol.
Білім және ерте өмір
Бремерхавен қаласына жақын Лехеде туған ол Марбург университетінде оқуын бастады. Докторлық диссертациясы үшін ол Нобель сыйлығының лауреаты Адольф Виндаустың Геттинген университетіндегі зерттеу тобына қосылды және 1927 жылы химия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Оның докторлық зерттеуі "Derris elliptica" өсімдігінің тамырларында табылған инсектицидтік удың химиясына арналған, оны ол бөліп шығарды және сипаттады. Хабилитациядан кейін 1931 жылы Геттингенде лекция оқыды.
Born in Lehe, near Bremerhaven, he started his studies at the University of Marburg. For his PhD he joined the working group of the Nobel laureate Adolf Windaus at the University of Göttingen and he finished his studies with a PhD in chemistry in 1927. His doctoral research was on the chemistry of the insecticidal toxin found in the roots of Derris elliptica which he isolated and characterized. After his Habilitation he became lecturer in Göttingen 1931.
Кәсіби мансап
1933–1936 жылдары Данциг техникалық университетінің штатты профессор атанды. 1936 жылдың 1 мамырында НСДАП-қа қосылды (партия мүшесі № 3716562). Кейзер Вильгельм институтының бұрынғы директоры Карл Нойберг болды, ол еврей болғандықтан қызметтен алынған. Оның ротенон бойынша жұмысы нацилік басшыларға пайдалы деп есептелді, себебі ол окоптардағы солдаттар арасындағы тынышсыздықпен күресуге көмектесе алатын. Жетекші институттың басшысы ретінде, ол «кригсвигтиг» (соғыс үшін маңызды) деп белгіленген шоғырландырылған зерттеулерге мемлекеттік қаржыландыру сұрады, олардың бір бөлігі жоғары биіктіктегі бомбалаушы ұшқыштар үшін оттегі сіңіруді жақсарту сияқты әскери жобаларға бағытталған. Данцигтегі Химия институтында профессор болып жұмыс істеген кезінде, ол 1934 жылы прогестеронды, ал бір жылдан кейін тестостеронды бөліп алу бойынша жұмыстарын жалғастырды. Зерттеу нәтижелері, Леопольд Ружичканың стероидтерді синтездеуімен бірге, 1939 жылы Нобель комитетімен марапаттауға лайық деп танылды. 1940 жылы ол Kriegsmarine-дегі суасты қайықтардың ұзақ сапарларын ыңғайлы ету үшін гормондық емдеуді зерттеуге қатысты. Институт 1945 жылы Тюбингенге көшкен кезде ол Тюбинген университетінің профессоры болды. 1948 жылы Базель университетінің физиологиялық медицина кафедрасына үміткер ретінде қарастырылды. Ол келіссөздер жүргізді, бірақ ақырында Германияда химия өнеркәсібінде қалуға көндірілді. Оның 1906 жылы туған әйелі 1995 жылы 88 жасында қайтыс болды. Олардың жеті баласы болды.
He became a professor ordinarius at the Technical University of Danzig 1933–1936. while also joining the NSDAP on 1 May 1936 (party member No. 3716562). The earlier director of the Kaiser Wilhelm institute was Carl Neuberg, who had been removed for being a Jew. His work on rotenones was considered useful by the Nazi leadership as it could be useful for controlling lice among soldiers in the trenches. As the head of a leading institute, he applied for government funding on concentrated research labeled kriegswichtig (important for the war), some of which focused on military projects like the improvement of oxygen uptake for high altitude bomber pilots. While working as professor in Danzig at the Chemisches Institut he was continuing his works over hormones extracting progesterone in 1934 and testosterone a year later, the research results were along with the synthesis of steroids by Leopold Ružička considered significant enough to be awarded later by Nobel Committee in 1939. In 1940 he was involved in research on a hormone treatment to make long submarine voyages more comfortable for submariners in the Kriegsmarine. When the institute moved to Tübingen in 1945 he became a professor at the University of Tübingen. In 1948 he was considered for the chair for physiological medicine at the University of Basel. He entered in negotiations but eventually was convinced to stay the chemical industry to stay in Germany. His wife de, born in 1906, died in 1995 at 88. They had seven children.
Құрметті докторлық дәрежесі
Бутенандт 14 құрметті докторлық дәреже алды, оның ішінде Тюбинген (1949), Мюнхен (1950), Грац (1957), Лидс (1961), Салоники (1961), Мадрид (1963), Вена (1965), Сент-Луис (1965), Берлин (1966), Кембридж (1966) және Гданьск (1994).
Butenandt received 14 honorary doctorates, including Tübingen (1949), Munich (1950), Graz (1957), Leeds (1961), Thessaloniki (1961), Madrid (1963), Vienna (1965), St. Louis (1965), Berlin (1966), Cambridge (1966) and Gdansk (1994).