Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сандық пропорцияны көрсететін дөңгелек статистикалық график
Circular statistical graph that illustrates numerical proportion
Торта диаграммасы (немесе шеңбер диаграммасы) – сандық пропорцияны көрсету үшін бөліктерге бөлінген дөңгелек статистикалық график. Торта диаграммасында әр бөліктің доғасының ұзындығы (демек, орталық бұрышы мен ауданы) ол көрсететін санға пропорционалды. Оның аты кесілген тортқа ұқсағандықтан берілген, бірақ оны көрсетудің әртүрлі тәсілдері бар. Ең алғашқы торта диаграммасының авторы ретінде 1801 жылғы Уильям Плейфейрдің «Статистикалық шолу» еңбегі есептеледі. Торта диаграммалары бизнес және бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен қолданылады. Дегенмен, олар сынға ұшырады, көптеген сарапшылар оларды пайдаланудан аулақ болуды ұсынады, себебі зерттеулер көрсеткендей, бір торта диаграммасының бөліктерін салыстыру немесе әртүрлі торта диаграммаларындағы деректерді салыстыру қиын. Көп жағдайда торта диаграммаларын басқа графиктермен – мысалы, жол диаграммасы, қорап диаграммасы, нүкте диаграммасы және т.б. – алмастыруға болады.
A pie chart (or a circle chart) is a circular statistical graphic which is divided into slices to illustrate numerical proportion. In a pie chart, the arc length of each slice (and consequently its central angle and area) is proportional to the quantity it represents. While it is named for its resemblance to a pie which has been sliced, there are variations on the way it can be presented. The earliest known pie chart is generally credited to William Playfair's Statistical Breviary of 1801. Pie charts are very widely used in the business world and the mass media. However, they have been criticized, and many experts recommend avoiding them, as research has shown it is difficult to compare different sections of a given pie chart, or to compare data across different pie charts. Pie charts can be replaced in most cases by other plots such as the bar chart, box plot, dot plot, etc.
Тарих
Ең ерте кездескен дөңгелек диаграмма Уильям Плейфейрдің 1801 жылғы «Статистикалық шолу» еңбегіне жатады, онда екі мұндай график қолданылған. Плейфейр бірнеше дөңгелек диаграммадан тұратын сурет ұсынды. Олардың бірі 1789 жылға дейін Азия, Еуропа және Африкада орналасқан Түрік империясының үлесін көрсетті. Бұл өнертабыс бастапқыда кеңінен қолданылмады. Флоренс Найтингейл дөңгелек диаграмманы ойлап таппаған болуы мүмкін, бірақ оны оқуға ыңғайлы ету үшін бейімдеді, бұл оның кеңінен қолданылуына себеп болды, және ол әлі күнге дейін қолданылып келеді. Найтингейл дөңгелек диаграмманы сегменттерінің енінің орнына ұзындығын өзгерту арқылы қайта құрды. Соның салдарынан график әтештің шоғырына ұқсады. Кейін Плейфейрдің өнертабысының түсініксіздігі мен практикалық мәнінің жоқтығына байланысты оны оның жасағаны деп есептеді. Найтингейлдің полярлық аудан диаграммасы, немесе кейде Найтингейлдің гүл диаграммасы, қазіргі заманғы дөңгелек гистограммасына тең, ол басқарған әскери госпитальдағы науқастардың маусымдық өлім-жітімін көрсету үшін «Британ армиясының денсаулығына, тиімділігіне және госпитальдық басқаруға әсер ететін мәселелер туралы ескертпелерде» жарияланды және 1858 жылы Виктория патшайымына жіберілді. Тарихшы Хью Смоллдың сөзіне сүйенсек, «ол адамдарды өзгерістердің қажеттілігіне көндіру үшін [дөңгелек диаграммаларды] алғаш қолданған болуы мүмкін».
The earliest known pie chart is generally credited to William Playfair's Statistical Breviary of 1801, in which two such graphs are used. Playfair presented an illustration, which contained a series of pie charts. One of those charts depicted the proportions of the Turkish Empire located in Asia, Europe and Africa before 1789. This invention was not widely used at first. Florence Nightingale may not have invented the pie chart, but she adapted it to make it more readable, which fostered its wide use, still today. Nightingale reconfigured the pie chart making the length of the wedges variable instead of their width. The graph, then, resembled a cock's comb. She was later assumed to have created it due to the obscurity and lack of practicality of Playfair's creation. Nightingale's polar area diagram, or occasionally the Nightingale rose diagram, equivalent to a modern circular histogram, to illustrate seasonal sources of patient mortality in the military field hospital she managed, was published in Notes on Matters Affecting the Health, Efficiency, and Hospital Administration of the British Army and sent to Queen Victoria in 1858. According to the historian Hugh Small, "she may have been the first to use [pie charts] for persuading people of the need for change."
Донорлық диаграмма
Донут диаграммасы (сонымен қатар донут деп те жазылады) – пішінді диаграмманың бір түрі, оның ортасы бос, бұл деректердің жалпы көлемі туралы қосымша ақпаратты көрсетуге мүмкіндік береді. Донут диаграммалары пішінді диаграммаларға ұқсас, олардың мақсаты пропорцияларды көрсету болып табылады. Бұл дөңгелек график бірнеше статистиканы бірден көрсетуге мүмкіндік береді және стандартты пішінді диаграммаларға қарағанда деректердің тығыздығы жоғары. Леон Лаланн 1843 жылы полярлық диаграмманы компас бағыттары бойынша желдің бағыттарының жиілігін көрсету үшін пайдаланған. Жел гүлі метеорологтар тарапынан әлі де қолданылады. Найтингейл 1858 жылы өзінің "Роза диаграммасын" жариялаған. "Кокскомб" атауы осы диаграмма түрімен байланысты болғанымен, Найтингейл бастапқыда бұл терминді осы диаграмманың алғаш рет жарияланған басылымына – диаграммалар мен кестелер жинағына – қатысты қолданған, оның өзінде осы нақты диаграмма түріне емес.
A doughnut chart (also spelled donut) is a variant of the pie chart, with a blank center allowing for additional information about the data as a whole to be included. Doughnut charts are similar to pie charts in that their aim is to illustrate proportions. This type of circular graph can support multiple statistics at once and it provides a better data intensity ratio to standard pie charts. Léon Lalanne later used a polar diagram to show the frequency of wind directions around compass points in 1843. The wind rose is still used by meteorologists. Nightingale published her rose diagram in 1858. Although the name "coxcomb" has come to be associated with this type of diagram, Nightingale originally used the term to refer to the publication in which this diagram first appeared—an attention getting book of charts and tables—rather than to this specific type of diagram.
Сақиналық диаграмма, күн сәулесінің жарылуы диаграммасы және көп деңгейлі пирожный диаграммасы
Сақиналық диаграмма, сонымен қатар күн шоғыр диаграммасы немесе көп деңгейлі дөңгелек диаграммасы деп те аталады, иерархиялық деректерді концентрлі шеңберлер арқылы көрсету үшін қолданылады. Ортадағы шеңбер түбірлік түйінді білдіреді, ал иерархия ортасынан сыртқа қарай дамиды. Ішкі шеңбердің сегменті, ата-ана сегментінің бұрыштық диапазонында орналасқан сыртқы шеңбер сегменттерімен иерархиялық байланыста болады.
A ring chart, also known as a sunburst chart or a multilevel pie chart, is used to visualize hierarchical data, depicted by concentric circles. The circle in the center represents the root node, with the hierarchy moving outward from the center. A segment of the inner circle bears a hierarchical relationship to those segments of the outer circle which lie within the angular sweep of the parent segment.
Шпиондық кесте
Полярлық аймақ диаграммасының бір түрі – Дрор Фейтельсон жасаған спие диаграммасы. Бұл дизайн қалыпты торта диаграммасын өзгертілген полярлық аймақ диаграммасымен үйлестіріп, екі байланысты деректер жиынын салыстыруға мүмкіндік береді. Негізгі торта диаграммасы әдеттегідей, әртүрлі кесектің мөлшері арқылы бірінші деректер жиынын көрсетеді. Ал екінші деректер жиыны негізгі диаграмманың бұрыштарын пайдалана отырып, деректерге сәйкес радиустарды реттеу арқылы осы диаграмманың үстіне салынады. Мысалы, негізгі торта диаграммасы халықтың жас және жыныс топтарының таралуын көрсетуі мүмкін, ал оның үстіне жол апаттарындағы олардың үлесі бейнеленеді. Апатқа ұшырау қаупі жоғары жас және жыныс топтары бастапқы торта диаграммасынан тысқары қарай созылатын кесектер ретінде көрінеді.
A variant of the polar area chart is the spie chart, designed by Dror Feitelson. The design superimposes a normal pie chart with a modified polar area chart to permit the comparison of two sets of related data. The base pie chart represents the first data set in the usual way, with different slice sizes. The second set is represented by the superimposed polar area chart, using the same angles as the base, and adjusting the radii to fit the data. For example, the base pie chart could show the distribution of age and gender groups in a population, and the overlay their representation among road casualties. Age and gender groups that are especially susceptible to being involved in accidents then stand out as slices that extend beyond the original pie chart.
Квадраттық диаграмма / Вафлилік диаграмма
Квадраттық диаграммалар, сондай-ақ вафли диаграммалары деп те аталады, бұл пайыздық көрсеткіштерді көрсету үшін шеңберлердің орнына квадраттарды пайдаланатын пирог тәрізді диаграммалардың бір түрі. Дөңгелек пішіндес пирог тәрізді диаграммаларға ұқсас, квадраттық пирог тәрізді диаграммалар әрбір пайызды жалпы 100%-дан шығарады. Олар көбінесе 10x10 торлы болады, онда әрбір ұяшық 1%-ды білдіреді. Атауына қарамастан, квадраттардың орнына шеңберлер, пиктограммалар (мысалы, адамдар бейнесі) және басқа да пішіндер қолданылуы мүмкін. Квадраттық диаграммалардың басты артықшылығы – дәстүрлі пирог тәрізді диаграммаларда көру қиын кішігірім пайыздық көрсеткіштерді оңай бейнелеуге болады. Сонымен қатар, AT&T Bell Laboratories зертханасында жүргізілген зерттеулер бұрыш бойынша салыстырудың ұзындық бойынша салыстыруға қарағанда нашар дәлдікке ие екенін көрсетті. Көптеген адамдар пирог тәрізді диаграммадағы бөліктерді мөлшері бойынша реттеуде қиындық көреді; ал эквивалентті жолақты диаграмма қолданғанда салыстыру әлдеқайда оңай. Сол сияқты, деректер жиынтықтарын жолақты диаграмманы пайдалану арқылы салыстыру да жеңілдеу. Дегенмен, егер мақсат берілген санатты (пирогтың бір бөлігін) жалпы сомамен (бүкіл пирогпен) бір диаграммада салыстыру болса және коэффициент 25 немесе 50 пайызға жақын болса, онда пирог тәрізді диаграмма жолақты диаграммадан тиімдірек болуы мүмкін. Көп бөлімдері бар пирог тәрізді диаграммада бірнеше мән бірдей немесе ұқсас түстермен көрсетілуі мүмкін, бұл түсіндіруді қиындатады. Еуропалық визуализация конференциясында ұсынылған бірнеше зерттеулер пирог тәрізді диаграмма форматтарының салыстырмалы дәлдігін талдап, пирог тәрізді және донат тәрізді диаграммалардың оқылу кезінде шамамен бірдей қателік деңгейлерін беретінін, ал квадраттық пирог тәрізді диаграммалар ең дәл оқуды қамтамасыз ететінін көрсетті.
Square charts, also called waffle charts, are a form of pie charts that use squares instead of circles to represent percentages. Similar to basic circular pie charts, square pie charts take each percentage out of a total 100%. They are often 10 by 10 grids, where each cell represents 1%. Despite the name, circles, pictograms (such as of people), and other shapes may be used instead of squares. One major benefit to square charts is that smaller percentages, difficult to see on traditional pie charts, can be easily depicted. Further, in research performed at AT&T Bell Laboratories, it was shown that comparison by angle was less accurate than comparison by length. Most subjects have difficulty ordering the slices in the pie chart by size; when an equivalent bar chart is used the comparison is much easier. Similarly, comparisons between data sets are easier using the bar chart. However, if the goal is to compare a given category (a slice of the pie) with the total (the whole pie) in a single chart and the multiple is close to 25 or 50 percent, then a pie chart can often be more effective than a bar graph. In a pie chart with many section, several values may be represented with the same or similar colors, making interpretation difficult. Several studies presented at the European Visualization Conference analyzed the relative accuracy of several pie chart formats, reaching the conclusion that pie charts and doughnut charts produce similar error levels when reading them, and square pie charts provide the most accurate reading.