Кіріспе

Венесуэла саясаткері және жазушысы (1884–1969)

Ромуло Анхель дель Монте Кармело Галлегос Фрейре (2 тамыз 1884 – 5 сәуір 1969) – венесуэлалық романист және саясаткер. 1948 жылы тоғыз ай бойы Венесуэла тарихындағы алғашқы болып сайланған президент ретінде үкім жүргізді. 1948 жылғы Венесуэла төңкерісінде әскери шенеуніктер оны биліктен ығыстырды. Ромуло Галлегос 20 ғасырдағы ең маңызды венесуэлалық романист және Латын Америка әдебиетінің көрнекті өкілі саналады.

Ерте өмір және еңбектері

Ромуло Галлегос Каракаста Ромуло Галлегос Осио мен Рита Фрейре Гурусеага отбасында, қарапайым отбасында дүниеге келді. 1903 жылы ол мектеп мұғалімі, жазушы, классикалық музыканы ұнататын және журналист ретінде жұмыс істей бастады. Оның "Доня Барбара" романы алғаш рет 1929 жылы жарық көрді, және осы кітаптың Хуан Висенте Гомес ұзақ жылдар бойы билік құрған диктаторлық режимін сынауы салдарынан ол елден қашуға мәжбүр болды. Ол Испанияға паналады, онда жазуын жалғастырды: оның атышулы романдары "Cantaclaro" (1934) және "Canaima" (1935) осы кезеңде жазылды. 1936 жылы ол Венесуэлаға оралып, Халық білімі министрі болып тағайындалды.

Саяси мансап

1937 жылы Конгресске сайланды және 1940–1941 жылдары Каракастың мэрі қызметін атқарды. 1945 жылы Ромуло Галлегос Ромуло Бетанкуртты және «Революциялық үкімет хунтасын» билікке әкелген төңкеріске қатысты, бұл кезең Эль Триенио Адеко деп белгіленді. 1947 жылғы жалпы сайлауда ол «Acción Democrática» партиясынан республика президенттігіне кандидат болып түсті және елдегі алғашқы адал сайлау деп есептелетін сайлауда жеңіске жетті. Ол дауыстардың 74 пайызын жинады, бұл Венесуэладағы еркін сайлаулардағы рекордтық көрсеткіш болып табылады. 15 ақпанда қызметке кірісіп, мұнайдан түсетін табысқа байланысты мемлекеттік салық түсімдерін 43%-дан 50%-ға дейін арттырғанымен танылды, бұл салық схемасы «елу/елу» деп аталды және кейіннен Сауд Арабиясы сияқты бірнеше мұнай өндіруші елдерде қолданылды. Президент Галлегос «ашық есік» саясатын жүзеге асыруды бастады, нәтижесінде итальяндықтардың көптеп келуіне әкелді, олар ақырында Венесуэладағы ең ірі еуропалық халық тобына айналды. Бірақ, армия офицерлері Карлос Дельгадо Чальбо, Маркос Перес Хименес және Луис Фелипе Лловера Паес 1948 жылғы қарашадағы Венесуэла төңкерісі кезінде оны биліктен құлатты. Ол алдымен Кубаға, содан кейін Мексикаға қашты. Галлегос 1958 жылы Маркос Перес Хименес диктатурасы құлағаннан кейін елге оралды. Ол өмір бойына сенатор атанды, бірақ саясатқа белсенді қатыспады. Галлегос Ұлттық әдебиет сыйлығын (1958, «La doncella» романы үшін) алды және Венесуэла тіл академиясына (Испания Корольдік академиясының Венесуэладағы өкілдігі) сайланды. 1960 жылдан 1963 жылға дейін ол жаңадан құрылған Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық комиссияның комиссары (1959 жылдың 18 тамызында Вашингтондағы ҰАҚ-да құрылған) болды, сондай-ақ ол комиссияның алғашқы президенті (1960) болып тағайындалды және 1963 жылға дейін осы лауазымды атқарды.

Марапаттар

1960 жылы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығына ұсынылған, көбінесе Мигель Отеро Сильваның тырыстығының арқасында, Латын Америкасында кең қолдауға ие болды, бірақ нәтижесінде Сент-Джон Перске еңсеге тіреді. Оның құрметіне 1964 жылғы 6 тамызда Венесуэла президенті Рауль Леонинің жарлығымен Ромуло Галлегос атындағы халықаралық роман сыйлығы құрылды. Сыйлықтың мақсаты – "атақты романистің еңбегін мәңгі есте сақтау және құрметтеу, сондай-ақ испан тілінде жазатын жазушылардың шығармашылық белсенділігін жандандыру". Сыйлықты Венесуэла үкіметі Rómulo Gallegos Latin American Studies (Celarg) орталығы арқылы табыстайды. Алғашқы сыйлық 1967 жылы берілді. 1987 жылға дейін бес жыл сайын беріліп, содан кейін екі жыл сайын беріле бастады. Сыйлыққа 100 000 еуро көлемінде ақшалай сыйлық қоса беріледі, бұл оны әлемдегі ең жомарт әдеби сыйлықтардың біріне айналдырады.

Жеке өмір және өлім

Галлегос 1948 жылы Венесуэланың бірінші ханымы болған Теотисте Ароша Эгуиге үйленген. Ромуло Галлегос Фрейре 1969 жылдың 5 сәуірінде Каракаста қайтыс болды. 2016 жылы оның қабірін тонаушылар қиратты, мәрмәр мен оның дене қалдықтарын ұрлады. Оның немересі әлеуметтік желідегі Twitter-де ашуын білдіріп: "Венесуэлада тіпті бұрынғы президенттің қабірін де қылмыстан қорғай алмаймыз" деді.