Кіріспе

19 ғасырдағы неміс жазушысы Густав Фрейтаг (13 шілде 1816 – 30 сәуір 1895) – неміс романисі және пьеса авторы.

Өмір

Фрейтаг Кройцбургте (Клучборк) Силезияда дүниеге келген. Ол Оэльс (Олесница) мектебінде оқығаннан кейін Бреслау (Вроцлав) және Берлин университеттерінде филологияны оқыды. 1838 жылы «De initiis poeseos scenicae apud Germanos» («Германиялықтардың драмалық поэзиясының бастаулары туралы») атты диссертациясын қорғап, диплом алды. Ол «Боруссия зу Бреслау» студенттік корпусының мүшесі болды. 1839 жылы ол Бреслауда тұрып, неміс тілі мен әдебиеті бойынша приват-доцент болып жұмыс істеді, бірақ негізгі назарын сахналық шығармалар жазуға арнады. «Браутфардт, не Кунц фон дер Розен» (1844) комедиялық драмасымен үлкен жетістікке жетті. Одан кейін маңызды емес өлеңдер жинағы «Бреслауда» (1845) және «Валентин» (1846) мен «Граф Вальдемар» (1847) драмалары жарық көрді. Соңғы кезде ол «Журналистер» (1852) комедиясымен көзге түсті, ол 19 ғасырдың ең жақсы неміс комедияларының бірі саналады. Роман неміс отарлаушыларын «жабайы», «жетілмеген» және «мәдениетсіз» поляктардан «жоғары» тұрған деп көрсетеді, ал поляктар кейде нәсілшілдік тұрғысынан бейнеленеді. Роман неміс «иелерінің» «әлсіз халықтың» жерін басып алу құқығын, оны неміс мәдениетінің жоғарылығымен негіздеуді растады. Роман славяндарға, әсіресе поляктарға ашық түрде расистік көзқарас танытты; автор поляктардың «мәдениеті жоқ» және өркениет құруға қабілетсіз екенін айтты. Фрейтаг поляктардың неміс үстемдігі мен отарлауы арқылы, тілінен және мәдениетінен бас тарту арқылы ғана толыққанды адам бола алатынын мәлімдеді. «Солл унд Хабен» романы «шығыс шекарасы» туралы отаршылдық әдебиеттерге үлгі болды және Остзидлунгтің жаңаша түсіндірілуін бастады, ол енді немістердің тарихи миссиясы (мәдениетті жеткізушілер) ретінде ұсынылды, бұл поляк жерлерін жалғастыру мен поляк халқына жасалған қысымды заңдастырды.

Саяси қызмет

Фрейтаг поляктарға қарсы памфлеттер жазды. 1863 жылы Фрейтаг, егер поляктар Ресей үстемдігінен босаса, Германия оларды жаулап алуы керек деді, айта келе: "Біз олардың жерін неміс етеміз" және поляктар неміс үкіметімен емес, "түгел неміс ұлтымен" күресіп жатыр. Ол Пруссия Корольдігіне өте қарызды болған провинцияның тумасы болғандықтан, Пруссияның Германиядағы басымдығын ынталы түрде қолдады. Осы идеяны «Гренцботен» басылымында күшпен жақтауы, Гота қаласының жанындағы Сиблебен мүлігін сатып алғаннан кейін оның көршісі болған Саксен-Кобург-Гота герцогінің достығын әкелді.

Толық жұмыстар

Фрейтагтың "Жалпы жинақ жұмыстары" 22 томдық болып, Лейпцигте (1886–1888) жарық көрді; оның "Vermischte Aufsatze" шығармаларын Е. Эльстер редакциялап шығарды, жоғарыда аталған автобиографиясы, сондай-ақ К. Альбертидің (Лейпциг, 1890) және Ф. Сейлердің (Лейпциг, 1898) жазған өмірбаяндары жарияланды.